Arabische lobby dreigt Disney met een boycot

De Arabieren zijn boos omdat Walt Disney op een expositie Jeruzalem als Israëlische hoofdstad zou etaleren. Volgens PLO-parlementslid Hanan Ashrawi is dat onjuist....

Vergeleken met de formidabele macht van de zogenaamde joodse lobby in Amerika zijn het bescheiden succesjes die de pressiegroepen van Arabieren en moslims boeken. Maar door globalisering en met steun uit Arabische en islamitische landen neemt hun invloed toe.

Zo dreigen Arabische en islamitische pressiegroepen in de VS met steun van Iran en de Arabische Liga Walt Disney met een boycot. Ze verdenken de amusementsgigant ervan op een volgende maand in Florida te houden tentoonstelling Jeruzalem als de hoofdstad van Israël af te beelden. Walt Disney houdt vol dat de 'Millenium Werelddorp Tentoonstelling' de culturen van veertig landen zal uitbeelden, 'zonder politieke bijbedoelingen'.

Maar veel Arabieren en moslims zijn daar niet gerust op. De status van Jeruzalem is een van de meest heikele punten in de onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen. Israël bezet sinds 1967 de hele stad en eist haar op als 'eeuwige en ondeelbare hoofdstad'. De Palestijnen eisen het oosten van de stad op als hoofdstad van hun binnenkort uit te roepen staat. De twist is zo precair voor veel moslims omdat in Jeruzalem de al-Aqsa moskee staat, het op twee na belangrijkste heiligdom van de islam.

'De tentoonstelling van Walt Disney geeft een vertekende voorstelling van zaken. Het is schadelijk voor Jeruzalem en voor de kansen op een rechtvaardige vrede in het Midden-Oosten', aldus Miftah, een groep Palestijnse intellectuelen en mensenrechtenactivisten. De minister van Cultuur van de Verenigde Arabische Emiraten, Sjeik bin al-Nahyan, was de eerste bewindsman die dreigde met een boycot: 'Dit is een zeer gevoelige kwestie. Daarbij kunnen wij niet werkeloos toezien.' Hij kreeg bijval van collega's uit de hele Arabische wereld en Iran.

Walt Disney heeft nog niet besloten of hij voor de opening van de tentoonstelling een 'islamitisch inspectieteam' toelaat op het Israëlische paviljoen. Indien Disney de poot stijf houdt en de Arabische en islamitische landen de daad bij het woord voegen, dan dreigt voor het concern een enorm verlies. Alleen al in het Midden-Oosten zet Walt Disney jaarlijks vierhonderd miljoen gulden om. Ook gaan veel Arabieren en moslims in Europa en Amerika naar de Disney pretparken, evenals de naar schatting zeven miljoen moslims die in de VS wonen.

Inmiddels gezwicht voor de Arabo-islamitische lobby is Burger King. Deze fastfoodketen had vorige maand een vestiging geopend op de Westoever in de joodse nederzetting Ma'ale Adumim, gebied dus dat in 1967 door Israël is veroverd en volgens Palestijnen aan hun toebehoort. Onder dreiging van een wereldwijde boycot trok Burger King zich terug. De fastfoodketen heeft 130 restaurants in het Midden-Oosten en heeft vergevorderde plannen voor de Libanese en Jordaanse markten.

De koerswijziging van Burger King volgde op eerdere zeges van de Arabo-islamitische lobby, onder meer op Hollywood en Nike. Vorig jaar werd uit de film The Siege een aantal vermeende aanstootgevende scenes geschrapt, bijvoorbeeld die van dolle Arabische massa's die Manhattan gaan bezetten, en van een Arabier op een kameel die met een machinegeweer door New York trekt. Gehandhaafd bleef de scene waarin een Amerikaans meisje 'uitlegt' waarom ze ooit een Palestijns vriendje had: 'Ze chanteren je met hun lijden'. Eerder was de sportkledinggigant Nike gedwongen een logo van de schoenen te verwijderen dat teveel zou lijken op het woord 'Allah' in Arabische sierletters.

De nieuwe assertiviteit van de Arabo-islamitische lobby heeft inmiddels de toorn gewekt van Israël. Als Disney geboycot wordt, dan zal het antwoord 'keihard' zijn, waarschuwde een Israëlische woordvoerder. 'Israël en al haar vrienden zullen deze campagne fel bestrijden'.

Met die 'vrienden' wordt de joodse lobby in Amerika bedoeld, in vergelijking waarmee de Arabo-islamitische lobby vooralsnog totaal verbleekt. Onlangs werd die joodse lobby door het tijdschrift Fortune nog uitgeroepen tot de op één na machtigste lobby van Amerika. Alleen de pensioengerechtigden hebben in Washington meer invloed, terwijl zelfs de olielobby en de NRA (de wapenbezitters) minder klaar maken dan de 'vrienden van Israël'. President Clinton en een zeer aanzienlijk deel van de congresleden en senatoren ontvingen meer dan de helft van hun campagnegelden van Amerikaanse joden die doorgaans een sterke affiliatie hebben met Israël. De belangrijkste Amerikaanse beleidsmaker voor het Midden-Oosten, Martin Indyk, werkte voorheen voor de joodse lobby.

Zo bezien zou Israël weinig te vrezen hebben van die paar groepjes Arabische en islamitische activisten. Maar waarnemers wijzen erop dat de getallen in het nadeel van Israël spreken. De wereld telt ongeveer tien miljoen joden tegenover naar schatting 900 miljoen moslims, van wie 250 miljoen Arabieren.

Naarmate een groter deel van hun consumenten van Arabische of islamitische origine wordt, zal het voor multinationals steeds moeilijker balanceren worden tussen de twee kampen. Aldus lijkt de toenemende oriëntatie van Arabieren en moslims op westerse producten ('de culturele invasie') het paradoxale effect te hebben dat de invloed van Arabieren en moslims op dat Westen juist toeneemt. Israël en de Arabieren kijken met spanning uit naar Disney's besluit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden