Alle huifkarren rond de open plek

'Zo kunnen we blijven caravannen tot we erbij neervallen.' In 1972 organiseerde de ANWB de eerste groepskampeerreis naar Frankrijk. Er zijn zestig bestemmingen nu....

door Sietse van der Hoek

gfsfc,69,47,18,16

IN HET WASHOK vroeg een Belg of die Hollanders misschien bang waren bestolen te worden.

Hoezo, zei Daan.

'Vermits ge met uw sleephuizen in een kring allemaal bij elkaar staat.'

Wacht maar tot je zo oud bent als wij, had Daan gezegd. Zijn vrouw Ael vertelt het lachend: Daan was een jaar jonger dan die Belgische heer. Zeeuwen zijn ze. Preciezer: zij is Zeeuwse, Daan acht zich meer Vlaming want hij is van Zeeuws-Vlaanderen.

We staan in Trebon onder een arcade aan het Masaryk-plein, zo schattig met die schoongeboende gevelrijen uit de Tsjechische renaissance en barok. Plaatje van een zondagsschilder, vindt de één. Een ander: 'Maar of het nou Spanje, Frankrijk of Tsjechië is - alle ommuurde stadjes lijken op elkaar.'

Het regent. Gisteren kwam de groep Nederlandse caravanners met 37 graden en nog wat uit Mikulov op de camping in Trebon aan, en daar was het 17 graden en nog wat. En de hele nacht en ochtend is het blijven regenen. Voor Daan geen beletsel om ook gisteravond voor het slapen gaan nog even over de camping te struinen om te zien of er nog een late prater op was.

'Enneh. . . de seks dan?' vroeg iemand aan Daan.

'Dat gaat gewoon door op de camping. Maar het hoeft toch niet altijd voor het slapengaan'

'Daan ouwehoert graag', zegt zijn vrouw. Wat ook een reden is om met een groepsreis mee te gaan.

Het is hun eerste keer met de KCK van de ANWB. Lichamelijke ongemakken deden hen het besluit nemen. Geen spijt van tot nu toe. En een groot voordeel voor Daan: 'Als je alleen met zijn tweeën op een camping aankomt, duurt het vaak twee dagen voordat je met andere Nederlanders echt aan de praat bent. Met zo'n groepsreis ken je elkaar vanaf de eerste gezamenlijke maaltijd.'

Het is een vrije dag, maar omdat het regent heeft de reisleiding voorgesteld het kuurhuis Berta te bezoeken. Miloslav Brada, de Tsjechische gids, besprak alvast twintig plaatsen in het bubbelbad. En daarna massage, voor wie wil. 'Maar als jullie een boek wilt lezen of een kaartje schrijven, is het ook goed', stelt reisleider Dick gerust. De gezamenlijke barbecue valt helaas in het water, idem het gezamenlijke jeu de boulen.

Twaalf personen dienen zich aan bij Berta, onder wie Rudolf natuurlijk. Niet alleen doet Rudolf aan alles mee - wat op zichzelf al knap is voor een mens van 79 jaar - maar hij is ook een altoos goedgehumeurde gangmaker van de groep. Terwijl hij dominee is geweest, twee jaar geleden zijn vrouw verloor, en als Nederlander in België woont. 'Het heerlijke van zo'n groepsreis', analyseert Dick, 'is dat je allerlei elementen boven de streep ziet komen. Rudolf loopt de hele dag ondeugend te wezen.'

In de Weinstube twee avonden eerder hadden ze geweldig veel plezier gehad. Zingen met het bandje, nog een glas, dansen, de Brabançonne gezongen (of was het de Marseillaise?). Rudolf had deze en gene dame ten dans gevraagd en gekregen. Zelfs de Tsjechische chauffeur van de bus was erdoor aangestoken. Prachtige stem bleek die te hebben, waarmee hij op de terugreis liederen uit operette en opera zong.

Berta is een lieflijk in groen gras en bloemenborders gelegen kuurbadinrichting, sinds 1883, net buiten de stadspoort. Na het baden en bubbelen wachten we tot twee dames de groep per tweetal onder handen hebben genomen.

'Alleen je slipje aanhouden, en ze raken je goed', meldt Allard bij terugkeer. Hij is de bijdehante van de groep, wereldwijze reiziger in ruitjesbroek. Als zijn vrouw vraagt of hij, na het bad, de douchefris wel meegenomen heeft, zegt hij: 'Nee, die heb ik afgespoeld natuurlijk.'

Frans stelt na zijn massagebeurt nog een keer verbaasd vast: 'Voor honderd kronen staan die dames te werken, nog geen zeven gulden.' Soms bevangt hen gêne over het weinige geld dat ze voor bepaalde zaken kwijt zijn. Reisleider Dick trakteerde op een etentje: omgerekend 49 gulden voor zeven mensen. En alles d'r op en d'r an, hoor, met soep vooraf en zo'n gevuld pannenkoekje na. 'Alsof ze ook na de omwenteling nog steeds niet wat winst durven te maken.'

Vanochtend op de camping was er iemand die van onderen tegen de luifel duwde en met het regenwater dat eraf gulpte een pannetje vulde. Voor de Nederlandse aardappels die het echtpaar van thuis had meegenomen, benevens de halve groentetuin.

H ET komt nog steeds voor onder Nederlandse caravanners, weten de caravanners. Ook wanneer ze weten dat je in een land als Tsjechië, behalve in Praag, bijna voor niks eten en drinken kunt kopen in een winkel of restaurant. Het is dus meer dan alleen maar zuinigheid. Iets wat hoort bij een kampeervakantie: padvinderij, zelfvoorziening, leeftocht in geval de oorlog uitbreekt, vrij zijn om te eten wanneer je wilt. En zeg nou zelf, niemand heeft er toch wat aan als de rode bieten staan door te schieten in je tuin.

Frans had zijn klompen meegenomen. Ideaal op een drassig kampeerterrein, zijn allen het met hem eens. 'Je schopt ze onder de luifel uit en stapt gelijk met je schone goed de caravan in.'

De 79-jarige Rudolf en ik zijn het laatste wachtende paar voor de massage. Hij vertelt dat hij eigenlijk meegegaan is voor de vier dagen Praag waarmee de groepsreis eindigt. Dat hij en zijn vrouw vijfentwintig jaar in de caravan vakantiereizen maakten door Europa. Dat ze overleed. Dat zijn zuster en haar man dit jaar zeiden: ga met ons mee op zo'n groepsreis, kan je op je 79ste niks gebeuren in je caravan. 'Het is veilig, hè. Dick rijdt vooruit. Toon, de wegenwachter, rijdt erachtaan en vangt de pech op. Met hun GSM's hebben ze zo hulp als er zich iets ernstigs voordoet.' En met een flauwe, berustende glimlach zegt hij na een kleine stilte: 'Ik hang in de groep de clown uit.'

De twee masseuses halen ons op, wijzen waar we ons dienen uit te kleden en hoe we op onze buik moeten gaan liggen. Na tien minuten zegt Rudolf tegen de rugknedende dame: 'Starke Arme haben Sie.'

In 1972 organiseerde de ANWB, op suggestie van een enthousiaste kampeerder en lezer van het blad, de eerste groepskampeerreis. Naar Frankrijk ging die. Dit jaar zijn er zestig bestemmingen (waaronder de Noordkaap, Israël, Turkije, en Amerika per huurcamper) en honderd groepen met in totaal vierduizend deelnemers.

Iedere groep krijgt een toeristische en een technische begeleider mee. De eerste kan iedereen zijn als hij/soms zij maar een lustige caravanner en een beetje een leiderstype is. De Wegenwacht levert de technische man, die indien nodig ook een gebit moet kunnen lijmen. Op de gezinsreizen in het hoogseizoen zijn er daarnaast jongerenbegeleiders voor een apart 'actief' programma voor de kinderen.

'Als het in Zuid-Bohemen regent, dan regent het', had gids Brada al gewaarschuwd. De volgende dag druipt nog steeds dezelfde bui op de Nederlandse caravans. Die als de huifkarren van de Boeren in hun oorlogen tegen de Zoeloes en Engelsen in een Laager zijn neergezet rond de open plek in het bos bij Trebon. Middenin de paal met de ANWB-vlag. Nee, da's niet helemaal waar. Die staat dichter bij de caravans van toeristisch reisleider Dick (Sonneveld) en Lies en wegenwachter Toon (Ansems) en Bep.

'Busje komt zo', zegt Dick, voormalig lid Provinciale Staten van Brabant, als de tweede bus nog even op zich laat wachten en een enkeling nog gauw even de gelegenheid benut om het chemisch toilet te legen. Na de vrije dag van gisteren staat vandaag een bustocht op het programma naar Cesky Krumlov met zijn na Praag grootste burcht van Tsjechië en de Cisterciënser kloosterkerk van Zlatá Koruna.

Wegenwachter Toon doet het al vijftien jaar met zijn vrouw, en meerdere keren al in Midden-Europa. Op een reis twee jaar geleden waren Dick en Lies deelnemers aan zo'n groepsreis en merkte Toon dat ze geknipt waren als toeristisch 'gastechtpaar' voor de ANWB. Zo is het gekomen dat ze het samen zijn gaan doen. Vondst van Dick was om aan de paal met ANWB-vlag een bord met pasfoto's en voornamen van de hele groep te bevestigen. 'Mijn kinderen' noemt Dick het gezelschap op een onbewaakt moment.

Saamhorigheid kenmerkt deze groep, vinden Dick en Daan. Jongsten die de ouderen helpen de wagens aan te spannen. Bijna alles is precies geregeld voor de deelnemers. Hebben ze ook recht op, zegt Daan, 'want ze betalen een vrij forse prijs.' 1385 gulden per persoon voor drie weken Tsjechië.

D'r moet niks, ieder is in principe vrij. Maar subgroepjes die een eigen plan trekken of een echtpaar dat ook op de camping het ruziën niet kan laten, zijn verpestend voor de groepsgeest.

Bij de poort van de burcht hoog boven het stadje Krumlov zegt Will dat ze graag wil verklaren waarom zij en Ton zich aan het groepskampeerreizen hebben overgegeven. Omdat tien jaar terug, in Spanje, Ton was getroffen door een hartaanval. En nu, in Tsjechië, had hij het op een avond weer benauwd gekregen. Ziekenhuis, groot onderzoek, alles goed uiteindelijk, en dankzij de begeleiding en de Tsjechische gids Brada geen paniek, 'ook niet thuis bij de kinderen'.

Na de rondleiding door de burcht van de geslachten Rosenberg en Schwarzenberg geeft de reisleiding een uur vrijaf om op eigen houtje in Krumlov koffie te drinken. Dat is dan weer een nadeel van zo'n groep. Dat je niet even kunt blijven staan bij de ingang van het stadhuis, waar het kennelijk trouwdag is en het ene na het andere paar weer buiten komt om met drank, muziek en dans door familie en vrienden verwelkomd te worden in het nieuwe bestaan. Een opwindende band (viool, banjo, gitaar, bas, trom) speelt en zingt, zet ook een paar van de Hollandse groepskampeerders aan tot danspassen in de regen. Maar daar wenkt reisleider Dick, het is tijd voor de gezamenlijke lunch in brouwerij Eggenberg.

Allard ziet me halverwege hollend weer aansluiten bij de groep en zegt: 'Ja, de groep laat zich willig leiden, eh, in de hoek drukken.' Grapje.

Ze waren en enkelen zijn nog politieman, bedrijfsarts, taxichauffeur, chemicus, predikant, manager bij Ten Cate, accountant, directeur in de bouw, functionaris op een transportbedrijf en slachterij, en echtgenotes van. Twaalf van 70 jaar en ouder, negentien tussen de 60 en 70 jaar, drie tussen de 40 en 50. Dicks vrouw Lies is als secretaresse begonnen bij de advocaat/schrijver Bordewijk in Schiedam: 'Die was zuinig'

I N DE bus terug neemt Dick nog even het verdere programma door: morgen routebespreking voor de rit naar Praag, niet bij de gezamenlijke koffie in het veld maar, omdat het blijft regenen, in de kantine van de camping, alwaar de kantinebeheerder zal zorgen voor een maaltijd met naar keuze schnitzel of een Praagse worst voor 125 Kronen. En vanavond voetbalt het Nederlands elftal in de kantine, komt allen.

Ze zijn er ook bijna allemaal. Rudolf van 79 in de oranje overall van wegenwachter Toon. Zo zit hij op de tweede rij de wedstrijd helemaal uit. Will houdt nauwlettend haar sigarettenrokende Ton-van-de-hartaanval in het oog. De reisleiding heeft behalve oranje en rood-wit-blauwe vlaggetjes

slingers aan het plafond ook geregeld dat ieder een bord met plakken kaas en vlees krijgt voorgezet in de rust van de wedstrijd.

Na het laatste fluitsignaal blijft de groep jongsten, ook wel 25-plus genoemd, napraten en drinken. En Gerrit ook, of heette hij Henk? In ieder geval bekent hij zich tot de verslaggever als 'een 76-jarige man die zijn vrijheid liefheeft en die met een zekere weemoed' het alleen-reizen per caravan heeft opgegeven. 'Maar je moet wel je hersens gebruiken. In zo'n groep, met de organisatie die achter je staat, kunnen mijn vrouw en ik blijven caravannen tot. . .ja. . . tot we er echt bij neervallen. Het stelt de kinderen gerust.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden