Een groep mensen aan de telefoon in 1970.
Een groep mensen aan de telefoon in 1970. © ANP

Willy Brill (1926-2017), actrice met beroemde stem die zich sterk maakte voor Jiddisch erfgoed

Meer nog dan een beroemde stem was Willy Brill een van de toonaangevende beheerders van het Jiddische erfgoed. Als schrijver en vertaler maakte ze zich decennialang met grote liefde sterk voor de met uitsterven bedreigde taal. Vrijdag overleed ze in Amsterdam, op 91-jarige leeftijd.

Haar stem was niet alleen bekend dankzij de honderden hoorspelen waarin ze vanaf de jaren vijftig meewerkte als actrice en regisseur. Van 1968 tot 1992 was ze het baken van de tijd, als de vrouw achter het telefoonnummer 002.

Op de geluidsband van het na 'inlichtingen' (008) meestgedraaide telefoonnummer van Nederland was haar stem te horen. Vele generaties Nederlanders hoorden Willy Brill de precieze tijd aankondigen, 'bij de volgende toon', inclusief het aantal seconden. Jaarlijks werd het beroemde nummer zo'n 60 miljoen keer gebeld.

Liefde voor het Jiddisch

Ze was de vrouw achter telefoonnummer 002: 'bij de volgende toon'

Van haar familie - haar vader was Joods - kreeg ze de liefde voor het Jiddisch mee. Brill speelde een cruciale rol in het bevorderen van de Jiddische cultuur in Nederland. Zo werkte ze onder meer jarenlang met poppenspeler Feike Boschma en gitarist Pieter van der Staak samen in een Jiddisch theaterprogramma.

Ook was ze een toonaangevende vertaler van Jiddische literatuur. Brill vertaalde werk van Mendele Mojcher Sforim, Sjolem Aleichem en Abraham Sutzkever en was de drijvende kracht achter het tijdschrift De Grine Medine. Ze gaf les en richtte in 2000 de Stichting Jiddisj op. In 2007 verscheen bij Meulenhoff haar monumentale verzamelbundel van Jiddische poëzie, Sprakeloos Water.