Een figuurtje uit Midden-Amerika van het Mexican Museum in San Francisco. Dit figuurtje doorstond wel de verificatietest.
Een figuurtje uit Midden-Amerika van het Mexican Museum in San Francisco. Dit figuurtje doorstond wel de verificatietest. © Facebook

Rapport wijst uit dat 96 procent van museumcollectie in San Francisco niet-relevant of vals is

Grootse plannen had het Mexican Museum van San Francisco. Regelmatige uitwisselingen met het gerenommeerde Smithsonian Institution in Washington. Een verhuizing naar een imposant, nieuw miljoenenonderkomen in de Yerba Buena Tower in 2019. En toen kwam het vernietigende rapport over de eigen collectie.

Een klap in het gezicht voor de museumdirectie en familie van de vorig jaar overleden oprichter Peter Rodriguez. Ruim veertig jaar geleden zette de Mexicaanse kunstenaar en immigrant Rodriguez het Mexican Museum in San Francisco op. De eerste tentoonstellingsruimte in zijn soort buiten de Mexicaanse landsgrenzen. Bedoeld als podium voor de esthetische uitdrukking van Mexicanen en Mexicaans-Amerikanen, maar ook Latino's en Chicano's.

Wat volgde was een jarenlange uitbreiding van de museumcollectie, dankzij eigen aankopen en vooral schenkingen door particulieren. Zozeer, dat het Mexican Museum tegenwoordig ruim zestienduizend voorwerpen bezit. Een groot deel is opgeslagen in afwachting van het nieuwe onderkomen. De rest wordt tentoongesteld in de voormalige militaire kazerne Fort Mason. Natuurlijk zit daar een vorm van hiërarchie in. Er zijn zalen met Spaans koloniale kunst, zalen met Mexicaanse- en Latinokunst en weer andere ruimten met werken van hedendaagse Chicano-artiesten.

Daarnaast is er de uitgebreide verzameling pre-Columbiaanse voorwerpen als vazen, ceremoniële objecten, gereedschap, sieraden en reliëfs van de tijd voor ontdekkingsreiziger Columbus en de Spaanse conquistadores voet zetten in de Nieuwe Wereld. Grote en bekende beschavingen als de Maya, Zapoteken, Azteken en Inca's, die tegenwoordig zijn uitgestorven of waarvan de nazaten een vaak tweederangs maatschappelijke rol spelen.

Juist die pre-Columbiaanse voorwerpen gingen de afgelopen maanden onder de loep. Een gevolg van de samenwerking die het Mexican Museum met het Smithsonian Institution was aangegaan. Het grootste museum ter wereld wilde best zaken uitlenen aan het kleine broertje in San Francisco, maar wenste dan ook geregeld iets uit The Golden City in de eigen vitrines te tonen. Maar daartoe moest er wel een verificatie plaatsvinden van de ruim tweeduizend pre-Columbiaanse voorwerpen uit het Mexican Museum.

Opgewekt en nieuwsgierig ging archeoloog en specialist Eduardo Pérez de Heredia namens het Smithsonian aan de slag. Maar hoe meer voorwerpen hij onder ogen en in zijn handen kreeg, hoe zwaarmoediger hij werd. Uiteindelijk was Pérez de Heredia door de gehele collectie heen en tekende hij zijn bevindingen op in een veertien pagina's tellend rapport. Zijn vernietigende conclusie: 96 procent van de pre-Columbiaanse voorwerpen van het Mexican Museum zijn niet-relevant of gewoon vals.

Slechts 83 voorwerpen van de ruim 2.000 zouden volgens Pérez de Heredia in aanmerking komen om ooit in het Smithsonian of een ander gerenommeerd museum tentoongesteld te worden. De rest? De Smithsonian-expert was er resoluut over: 'Louter te gebuiken als decorstuk.'

Bestuurslid Andrew Kluger van het Mexican Museum reageerde in de Amerikaanse media onthutst op de bevindingen. Volgens Kluger heeft het museum ten onrechte jarenlang klakkeloos voorwerpen geaccepteerd 'van kinderen die het spul niet van hun ouders wilden'. Daarbij is volgens hem spijtig genoeg nagelaten te controleren of iets wel echt was of enige historische waarde vertegenwoordigde.

Tot zijn vreugde heeft Kluger ook kunnen vertellen dat aan de 83 pre-Columbiaanse voorwerpen die de toets wel hebben doorstaan binnenkort nog eens 80 voorwerpen worden toegevoegd: een donatie van professor John Casida van de Universiteit van Berkeley en zijn echtgenote. De kwaliteit van die schenking? Volgens Smithsonian-expert Pérez de Heredia 'een buitengewone verzameling van inheems Amerikaanse kunstwerken die in topconditie zijn bewaard'.

Een opsteker voor het Mexican Museum, dat binnenkort de andere delen van de eigen collectie moet gaan laten onderzoeken - waaronder werken van de beroemde Mexicaanse muralist Diego Rivera en schilder Miguel Covarrubias. Rest nu de vraag: wat te doen met de ruim 1.900 voorwerpen die door het rapport waardeloos zijn geworden? Het museum overweegt ze aan scholen uit de regio te schenken.