Een still uit How Not To Be Seen; A Fucking Didactic Educational Movie, een film van Hito Steyerl.
Een still uit How Not To Be Seen; A Fucking Didactic Educational Movie, een film van Hito Steyerl. © Van Abbemuseum

Hito Steyerl bekritiseert macht in haar kunst, en schopt het tot nummer 1 in Power 100

Vandaag verschijnt de jaarlijkse Power 100 van het internationale kunsttijdschrift ArtReview, een ranglijst van de invloedrijkste kunstenaars, verzamelaars, galeriehouders, curatoren en museumdirecteuren. Op nummer één staat dit jaar de Duitse kunstenaar Hito Steyerl (51), zij stond vorig jaar nog op nummer zeven.

Gedaald, niet onverwacht, is de Duitse Beatrix Ruf (57), die vorige maand het Stedelijk Museum Amsterdam verliet nadat ze als artistiek directeur in opspraak was geraakt vanwege haar nevenverdiensten. Zij staat nu op de 29ste plek, vorig jaar was dat nog nummer 11.

Toekomstvisioenen

Er staan veel kunstenaars in deze lijst die sociaal en politiek geëngageerd zijn, dat heeft ook te maken met de negatieve krachten in de VS. Kunstenaars reageren daarop

ArtReview-hoofdredacteur Oliver Basciano

'Het was de dag dat we naar de drukker gingen', zegt ArtReview-hoofdredacteur Oliver Basciano. 'Dat kwam erg ongelukkig uit.' Hoeveel plekken Ruf die dag is gezakt wil Basciano niet zeggen. Twintig internationale kunstingewijden stellen de lijst samen. De lijst wordt erg serieus genomen: toen het Stedelijk Museum in 2013 Ruf als directeur aanstelde, stond in het persbericht dat zij (toen nog) op plek zeven stond.

Des te opvallender dat dit jaar Steyerl bovenaan prijkt, een kunstenaar die in haar werk macht bekritiseert. Ze maakt video-installaties met toekomstvisioenen waarin bijvoorbeeld mensen slaven zijn geworden van grote internationale banken. Basciano: 'Er staan veel kunstenaars in deze lijst die sociaal en politiek geëngageerd zijn, dat heeft ook te maken met de negatieve krachten in de VS. Kunstenaars reageren daarop.' Waar hij blij mee is: dit jaar heeft de lijst de meeste vrouwen ooit (46 van de 125 namen, er zitten veel duo's en -trio's bij), maar hij benadrukt dat de macht nog lang niet gelijkwaardig is verdeeld over de seksen.

Seksuele intimidatie

Dat bleek eerder deze week ook al. Maandag publiceerden honderdvijftig kunstenaars, galeriehouders en curatoren een open brief in de Britse krant The Guardian waarin ze schreven dat ze veelvuldig met seksuele intimidatie te maken hebben gehad. Toen de brief online kwam, had die tweeduizend ondertekenaars, maar na een paar uur waren dat er duizenden meer. De initiatiefnemers sloten de optie om te ondertekenen. De briefschrijvers, onder wie enkelen uit de Nederlandse kunstwereld, beloven in de toekomst niet langer te zwijgen over zulke incidenten.

Basciano: 'We hebben op de redactie ook veel over machtsmisbruik gepraat toen we de lijst samenstelden. De Power 100 moet de werkelijke machtsverhoudingen weerspiegelen. Dus er zitten heus mensen tussen die ik er liever niet in zou zien.'