© Raoul Deleo

De koning, de melk en de macht van de tong

v's zomerspeurtocht deel 5

Deze weken publiceert V zes sprookjes. De verhalen en hun illustraties zitten boordevol aanwijzingen die u leiden naar een plaats in Nederland, waar een schat is verstopt: een prent van illustrator Raoul Deleo. Vandaag aflevering 5.

Er was eens een Perzische koning, die ernstig ziek werd. Elke dag ging het slechter met hem, totdat hij bijna stervende was. Zijn arts zei: 'Er is voor u geen ander redmiddel meer dan de melk van een leeuwin. Alleen dat zal u genezen.'

Zo lukte het hem om haar melk af te nemen

De koning stuurde zijn arts naar de wijze koning Salomo, die misschien wel een manier wist om aan leeuwinnenmelk te komen. Met vele geschenken kwam de arts bij Salomo, die adviseerde om met tien geiten naar het hol van een leeuwin te gaan die haar welpen zoogde. De arts deed wat hem werd aangeraden. De eerste dag bleef hij op afstand van de leeuwin en wierp haar een geit toe, zoals de wijze Salomo had gezegd te doen; die verslond de leeuwin meteen. De tweede dag kroop hij voorzichtig iets dichterbij en wierp haar weer een geit toe, en zo verkleinde hij elke dag de afstand een beetje, tot hij op de tiende dag zo dichtbij was dat hij de tepels van de leeuwin kon aanraken. Zo lukte het hem om haar melk af te nemen en met het begeerde medicijn haastte hij zich terug naar de doodzieke koning.

Halverwege zijn reis had de arts een droom, waarin zijn ledematen ruzie kregen met elkaar. Zijn voeten riepen: 'Aan ons heeft hij het meest! Zonder ons had hij nooit bij de leeuwin kunnen komen.' En de handen antwoordden: 'Wij zijn veel belangrijker, als wij er niet waren had hij de leeuwin nooit kunnen melken.' De ogen mengden zich er ook in: 'Zonder ons had hij de weg nooit gevonden', waarop het hart zei: 'Nee, het komt door mij, want zonder mijn inspiratie was dit allemaal niet gebeurd.'

Toen kwam de tong erbij en zei: 'Ik kan jullie maken en breken. Zonder mij beginnen jullie heel weinig.' De andere ledematen barstten uit in lachen: 'Hoe durf jíj je met ons te vergelijken, jij kleine verstopte spier, je hebt niet eens een bot!' Waarop de tong zei: 'Vandaag nog zal ik jullie laten zien dat ik jullie in mijn macht heb.'

De arts was van slag door de droom en zei tegen de koning toen hij aankwam: 'Hier is de melk van de teef, die wij voor u hebben uitgezocht. Neem en drink.' De koning schrok en werd woedend: melk van een teef, hoe durfde de arts! Overtuigd dat de arts een hond had gemolken, beval de koning zijn dienaren de arts te grijpen en op te hangen. Toen de arme arts naar de galg werd geleid, begonnen al zijn ledematen te beven. Behalve de tong. Die zei: 'Zie je wel dat ik jullie in mijn macht heb? Als ik jullie nu red, zullen jullie dat dan toegeven?' En de ledematen stemden toe.

Bronnen

Dit sprookje vindt zijn oorsprong in de Jiddische verhalencultuur. Het is ontstaan rondom de geschiedenis van de wijze koning Salomo in de Midrasj Tehillim (de commentaren bij de Psalmen) in Psalm 39:1: 'Ik zal mijn wegen bewaren, dat ik niet zondig met mijn tong.' Er bestaan parallellen van dit verhaal, zoals in het boek Prediker (volgens sommigen te identificeren als koning Salomo) 18:21: 'Woorden hebben macht over leven en dood, wie zijn tong koestert, plukt daarvan de vruchten.' Daarop wordt ook in de Talmoed (Arakhin 15b) gecommentarieerd. Deze versie is gebaseerd op de vertaling in Joodse Sprookjes (uitgeverij Elmar, Rijswijk, 1998).

Prompt zei de tong tegen de beulen: 'Breng mij terug naar de koning.' En de beulen gehoorzaamden en brachten de arts naar de koning. De tong nam het woord en vroeg de koning: 'Waarom laat u mij ophangen?' Waarop de zieke koning antwoordde: 'Omdat je mij melk van een hond bracht.' Waarop de tong zei: 'En wat dan nog, heer? Hoofdzaak is dat het u geneest. Wist u niet dat een leeuwin ook een teef is?' Toen dronk de koning de melk, en hij genas.

Nadat hij was genezen en zich ervan had overtuigd dat hij leeuwinnenmelk had gedronken, beloonde de koning zijn arts met vele gaven.

De ledematen zagen hun ongelijk en zeiden tegen de tong: 'Nu zien wij dat jij, tong, de machtigste van ons allen bent. Bij jou berust de macht over leven en dood.'

Bewaar ze allemaal

Dit jaar bestaat het katern V vijf jaar - 5 maart was onze verjaardag. Om dat te vieren, hebben we fraaie sprookjes verzameld, die we zes weken lang publiceren. Elk sprookje wordt prachtig geïllustreerd door de Rotterdamse kunstenaar Raoul Deleo (1968).

Van de laatste prent van Deleo hebben we ergens in Nederland het origineel verstopt, ter waarde van 4.000 euro. Wie die prent als eerste vindt, mag hem hebben.

De zes sprookjesafleveringen zitten boordevol aanwijzingen, die naar de vindplaats leiden. U hoeft nergens anders te zoeken: op al die pagina's samen is alles te vinden. De eerste vier afleveringen heeft u dus nog nodig, evenals deze en de komende aflevering. Pas bij de zesde zijn alle benodigde aanwijzingen compleet!

Wie de schat vindt, is waarschijnlijk een genie. Maar hé, u bent V-lezer.