'Nooit werd oorlog gewonnen door brute kracht alleen'
© Raoul Deleo

'Nooit werd oorlog gewonnen door brute kracht alleen'

De Volkskrant Zomerspeurtocht - deel 3

De komende weken publiceert de Volkskrant zes sprookjes. De verhalen en hun illustraties zitten boordevol aanwijzingen die u leiden naar een plaats in Nederland, waar een schat is verstopt: een prent van illustrator Raoul Deleo. Vandaag aflevering 3.

Op een dag, op de hete savanne, kwam de haas de gnoe tegen. Er was iets met de gnoe, hij deed raar en paniekerig. 'Gaat het wel, gnoe?', vroeg de haas. 'Je lijkt zo zenuwachtig!'

'Heb je het niet gehoord dan?', zei de gnoe.

De haas had niets gehoord.

'De leeuw is gek geworden!', zei de gnoe. 'Hij denkt dat we hem willen afzetten als koning van de wildernis.'

Bronnen

Dit sprookje is afkomstig van de Masai, een seminomadisch herdersvolk uit het gebied rond Kenia dat traditioneel leeft van de kuddes die ze hoeden. De Masai respecteren het land zo zeer dat ze het niet bewerken, noch hun doden erin begraven. Dit verhaal is gebaseerd op een vertaling van Kris Berwouts uit 1999 van Masaisprookjes en -verhalen (uitgeverij Elmar, Rijswijk). Berwouts selecteerde uit recente publicaties van Masaiauteurs en uit het onderzoekswerk The Masai van A.C. Hollis uit 1905.

Diep in gedachten verzonken liep de haas verder. Even later zag hij de antilope, die van ellende haast geen woord kon uitbrengen, zo ver had hij gerend om aan de razernij van de leeuw te ontsnappen. 'Waarom rende je weg, antilope? De leeuw is toch gewoon een dier zoals jij en ik?', vroeg de haas. 'Hij mag ons niet bang maken. De savanne is van iedereen.'

Toen kwam het lawaai dichterbij. 'Wat is hier aan de hand? Scholen jullie samen? Is het een opstand?', brieste de leeuw. 'Denkt iemand soms dat hij zich met mij kan meten? Jij in elk geval niet, haasje!' Zijn ogen stonden wild en waren vol vuur en al zijn manen stonden recht overeind.

'Jij bent de baas, leeuw', zei de haas kalm, 'maar daarom mag je ons nog niet intimideren. De savanne is van iedereen hoor, misbruik je kracht niet zo. We vinden dat je je wel eens wat verstandiger zou mogen gedragen.'

Wil je soms vechten, jij en je trillende vriendjes daar?

De leeuw

'Denk je soms dat ik dom ben?', brulde de leeuw. 'Wil je soms vechten, jij en je trillende vriendjes daar?' Vol minachting snoof de leeuw naar de antilope en de gnoe. 'Kom maar op dan, ik haal mijn vrienden er graag bij voor het banket.'

En tot ieders verbazing deed de haas wat de anderen niet durfden: hij nam de uitdaging aan. 'Goed, laten we het uitvechten, morgenvroeg op deze plek. En neem je vrienden maar mee, want je zult ze nog nodig hebben!', zei het kleine dier. De leeuw was verbijsterd en haalde zijn vrienden.

De grote dieren uit de wildernis schudden van het lachen toen ze het nieuws hoorden. Die haas! De neushoorn, de olifant, de buffel en het nijlpaard, ze dachten dat de haas nu echt gek geworden was. 'Dit willen we zien. We zijn erbij, hoor. En als het écht nodig is, haas, wie weet, dan komen we je wel te hulp.'

De haas antwoordde: 'Nog nooit werd een oorlog gewonnen door brute kracht alleen. Ik heb ook vrienden, kleine misschien, maar ze zullen mij niet in de steek laten. Ook zij zullen erbij zijn.'

Met opgeblazen bravoure kwam de leeuw het veld op lopen met zijn vrienden

Toen brak de dag aan. Met opgeblazen bravoure kwam de leeuw het veld op lopen met zijn vrienden. De grote dieren kwamen er achteraan - een trotse en imponerende stoet verbrak de stilte op de savanne. Maar op het slagveld was geen haas te vinden, noch een van zijn vrienden. Het werd weer stil. En het bleef stil, een hele poos.

Net toen de leeuw en zijn vrienden dachten dat de haas zijn conclusies had getrokken, zagen ze in de verte iets aankomen. Het was haas, in zijn eentje. Of, toch, wat had hij bij zich? Drie kalebassen droeg hij, het zag er mal uit: een op zijn hoofd en een onder elke arm. De dieren hadden het niet meer van het lachen. Wat een bak!

Totdat de haas vlak voor de voeten van de leeuw de kalebassen op de grond stuk smeet. Met lawaai barstten ze open. Uit de eerste kwam een zwerm bijen te voorschijn, uit de tweede een zwerm wespen. Uit de derde kroop een colonne zwarte mieren. Ze bedekten de leeuw en de andere grote dieren van boven en van onder, overal zoemden ze en krioelden ze en kropen ze in. Ogen, oren, neusgaten, nergens waren de dieren veilig. Van een afstandje zaten de haas, de gnoe, en de antilope toe te kijken - en ze lachten zacht.

Bewaar ze allemaal

Dit jaar bestaat het katern V vijf jaar - 5 maart was onze verjaardag. Om dat te vieren, hebben we fraaie sprookjes verzameld, die we zes weken lang publiceren. Elk sprookje wordt prachtig geïllustreerd door de Rotterdamse kunstenaar Raoul Deleo (1968).

Van de laatste prent van Deleo hebben we ergens in Nederland het origineel verstopt, ter waarde van 4.000 euro. Wie die prent als eerste vindt, mag hem hebben. De zes sprookjesafleveringen zitten boordevol (cryptische, cijfermatige, associatieve en/of beeldende) aanwijzingen, die naar de vindplaats leiden. U hoeft nergens anders te zoeken: op al die pagina's samen is alles te vinden. Aflevering 1 en 2 heeft u dus nog nodig, evenals deze en komende afleveringen.

Wie de schat vindt, is waarschijnlijk een genie. Maar hé, u bent V-lezer.

De Volkskrant en Paradiso presenteren zondag 3/7 vanaf 11.00 uur Sprookjes in de Tolhuistuin in Amsterdam, met Nasrdin Dchar, Karsu, Babs Gons, Justus van Oel en Wieteke van Dort. Kijk op volkskrant.nl/inclusief voor het programma en een fijne aanbieding.