'Het leven is mij dierbaarder dan mijn veren'
© Raoul Deleo

'Het leven is mij dierbaarder dan mijn veren'

De Volkskrant zomerspeurtocht - deel 2

De komende weken publiceert de Volkskrant zes sprookjes. De verhalen en hun illustraties zitten boordevol aanwijzingen die u leiden naar een plaats in Nederland, waar een schat is verstopt: een prent van illustrator Raoul Deleo. Vandaag aflevering 2.

Goudkoorts

Verbeelding, raadsels en een hele zomer lang de tijd om te zoeken naar de oplossing.

Er was eens een wijze man die tijdens een wandeling in een mooi bos een pauw aantrof die wild bezig was zijn eigen veren uit te trekken. Getroffen door dit geweld vroeg de man: 'Pauw, waarom doe je dit? Wat gaat er om in je hart dat je je van dit prachtige gewaad wilt verlossen met zo veel brute kracht? Weet je dan niet dat iedereen je veren vereert en koestert, om zich koelte mee toe te waaien of ermee langs de verzen van de Koran te gaan tijdens het lezen? Weet je dan niet wie jou zo mooi heeft gemaakt? Of weet je het wel maar maakt het je niks uit?'

'Ik weet het wel', zei de pauw. 'Maar het leven is mij dierbaarder dan mijn veren en mijn veren zijn de vijand van mijn leven.'

'Stop ermee!', riep de man de pauw toe, 'je bent bedwelmd door je eigen ijdelheid, het zal je nog verteren

De wijze man liet zich niet overtuigen en zei: 'Waarom ben je zo ondankbaar en roekeloos? Wees niet zo hooghartig, want hooghartigheid is als suiker: hoe meer je ervan neemt, hoe meer je ervan wilt.'

'Stop ermee!', riep de man de pauw toe, 'je bent bedwelmd door je eigen ijdelheid, het zal je nog verteren. Zoek de veilige plek, de plek van de nederigheid; het zal je hart doen schijnen als de volle maan. Sterf in jezelf en je zult herrijzen. Laat die veren toch zitten, mooie vogel, het is een zonde schade toe brengen aan je eigen schoonheid. Stop met die opstandigheid en kijk eerst eens goed naar jezelf.'

Rustig en wijs ging hij verder: 'Trek je veren niet uit maar volg je hart, pauw, en probeer je frustraties los te laten. Als je je nergens aan stoort, is je strijd niet nodig. Vecht dus tegen je eigen grillen. Castreer jezelf niet en word geen monnik, want kuisheid is schatplichtig aan lust en seksueel verlangen; zonder sensualiteit hoef je niet tegen sensualiteit te vechten. Tegenover doden hoef je de held niet uit te hangen.'

Maar de pauw was onvermurwbaar en beet de man toe: 'Ga toch weg, je bent een slaaf van uiterlijk vertoon. Zie je dan niet hoe ik lijd door deze veren? Zonder mededogen richten boogschutters hun pijlen op mij, alleen vanwege die veren. Ik heb geen kracht om me te wapenen dus ik kan maar beter lelijk zijn, om te ontsnappen aan dit wrede lot. Dan ben ik vrij. Heer, deze veren zijn de wapens van mijn trots en vrije wil. Maar trots en vrije wil dienen mijn spirituele pad niet, want de valkuilen zijn haast niet te zien.'

'De vrije wil is alleen goed voor wie meester is over zichzelf', klaagde de pauw. 'Degene die zichzelf kan beheersen, hecht geen waarde aan de verenschoonheid en is immuun voor de reacties van de buitenwereld. Maar daar ben ik nog niet, ik kan me niet inhouden en moet mijn tooi tonen aan iedereen. Mijn veren zijn mijn wapens; als ik ze niet neerleg, grijpt mijn trots ze en worden ze tegen me gebruikt. Ik heb het inzicht niet om er het juiste pad mee te kiezen. Daarom vlucht ik.'

Tolhuistuin

Om het vrolijke, gruwelijke, spannende, totaal vreemde plezier van sprookjes te vieren is er op 3 juli een sprookjesmiddag in Paradiso's de Tolhuistuin in Amsterdam. Kijk op volkskrant.nl/inclusief voor programma en fijne aanbieding.

Maar hoe, dat wist de pauw nog niet. Met enige wanhoop besloot hij zijn betoog: 'Wie vlucht, vindt rust als hij weg is van zijn tegenstander. Maar ik ben mijn eigen tegenstander, hoe vind ik rust? Wie zijn eigen schaduw als tegenstander heeft, is nergens veilig.'

Het was even stil en toen antwoordde de wijze man: 'Slechts wie zijn ego opgeeft, wordt als de Profeet, die zei: armoede is mijn trots. Zelfloosheid kent geen schaduw. De schaduw van een wolk valt op aarde, maar bereikt de maan nooit. Een wolk kan voor de maan trekken en haar doen verbleken, maar dat is slechts door onze beperkte, aardse blik. De maan volgt haar eigen, onafhankelijke reis door het luchtruim, wolken of niet.'

Vind de schat!

Dit jaar bestaat het katern V vijf jaar - 5 maart was onze verjaardag. Om dat te vieren, hebben we fraaie sprookjes verzameld, die we zes weken lang publiceren. Elk sprookje wordt fraai geïllustreerd door de Rotterdamse kunstenaar Raoul Deleo (1968).

Van de laatste prent van Deleo hebben we ergens in Nederland het origineel verstopt, ter waarde van 4.000 euro. Wie die prent als eerste vindt, mag hem hebben. De zes sprookjesafleveringen zitten boordevol (cryptische, cijfermatige, associatieve en/of beeldende) aanwijzingen die naar de vindplaats leiden. U hoeft nergens anders te zoeken: op al die pagina's samen is alles te vinden. Ook aflevering 1 heeft u nog nodig. Nabestellen? Stuur een berichtje naar V@volkskrant.nl.

Wie de schat vindt, is waarschijnlijk een genie. Maar hé, u bent V-lezer.

Dit verhaal komt uit deel V van de Masnavi, de beroemde vertellingen van Perzische soefidichter Rumi (1207-1273), waarin hij vier vogels opvoert die de kwaadaardige eigenschappen van de mens representeren: de eend symboliseert hebzucht, de kraai zinnelijke lust, de haan werelds verlangen en de pauw ijdelheid. De pauw is hierin de enige die zichzelf verdedigt. Rumi laat een wijze man de pauw de les lezen: hij zegt dat de pauw zijn ijdelheid ook toont in zijn verlangen zich te verlossen van zijn veren. Wie zijn trots verwerkt en erboven staat, hoeft zich niet van zijn veren te ontdoen. Deze versie is gebaseerd op de vertaling van Wim van der Zwan uit 2011 (uitgeverij Altamira).