Zaterdag 60 procent kans op neerslag, wat betekent dat?Wiskundemeisjes

In de weersverwachting van de komende vijf dagen staat altijd per dag een neerslagkans, keurig als een percentage. 'Zaterdag 60 procent kans op neerslag', bijvoorbeeld. Kansen worden namelijk in percentages uitgedrukt, of in een getal tussen 0 en 1 (een kans van 25 procent komt overeen met een kans van 0,25). Soms is het duidelijk wat een kans betekent. Als je met een eerlijke dobbelsteen gooit, dan zul je na heel vaak gooien in één op de zes gevallen een 4 gegooid hebben. De kans op een 4 is dus 1/6 (ongeveer 17 procent). Maar ik heb me weleens afgevraagd wat die neerslagkansen nou eigenlijk betekenen. Als richtlijn werken ze prima, en dat is natuurlijk waar ze voor zijn. Maar als wiskundige wil ik het graag preciezer weten. Betekent 60 procent kans op neerslag dat de kans 60 procent is dat het vandaag ergens in het land gaat regenen of sneeuwen? Dat lijkt me niet. Als er in Zuid-Limburg een wolkbreuk aankomt, maar in de rest van het land schijnt de zon, wil je eigenlijk niet dat de neerslagkans heel hoog is. Ik vermoed dat het betekent dat een willekeurige plek 60 procent kans op neerslag heeft. Of betekent het dat het in 60 procent van het land zal gaan regenen? Of dat in ongeveer 60 procent van de tijd neerslag naar beneden komt? Dat zou ook kunnen. Wat het weer gaat zijn, is sowieso moeilijk te berekenen. Daar zitten heel ingewikkelde modellen achter, en soms voorspellen verschillende modellen iets anders uit dezelfde gegevens. Wat bedoelt het KNMI dan met zo'n percentage? Ik ben dus even gaan rondneuzen op de site van het KNMI, waar inderdaad extra uitleg te vinden is. Het weer voorspellen kan nooit met absolute zekerheid, maar soms zijn er dagen waarop de weerkundigen vrijwel zeker weten dat het gaat regenen of juist niet, en op andere dagen is er meer twijfel. Het KNMI schrijft: 'Om die mate van onzekerheid aan te geven wordt de kans op neerslag aangegeven in een percentage.' Omdat er altijd enige onzekerheid is, is dat percentage vrijwel nooit 0 of 100. Wat ook snel duidelijk wordt: de neerslagpercentages gelden voor een willekeurige plaats in Nederland. Als de kans op neerslag 90 procent is, is het vrijwel zeker dat er op de plek waar ik ben wat naar beneden komt. Als die kans maar 10 procent is, blijft het vrijwel zeker overal droog. Bij een kans van 50 procent kan het op een willekeurige plaats net zo goed droog zijn als regenen of sneeuwen, daar zijn de voorspellingen niet duidelijk over. Over hoeveelheden en tijdsduur van de regen zegt het percentage dus niets. Tegenwoordig staat de neerslaghoeveelheid daarom ook vermeld in de verwachtingen. Op het moment dat ik dit schrijf, voorspelt het KNMI voor de week dat deze krant verschijnt: '70 procent kans op aanhouden van het kwakkelweer, 30 procent kans op vrij zacht weer'. Ik hoop dat het het laatste is geworden, want die sneeuw ben ik inmiddels behoorlijk zat. En dat weet ik wél zeker.