Uitgekookt

Weg slappe pizza, lauwe Thai, droge sushi. Wie niet wil koken, heeft betere opties. Voor een paar euro opscheppen bij de buurvrouw bijvoorbeeld, of de daghap bestellen bij een hobbykok. V proeft van de mogelijkheden.

De bel gaat. Het zal Marleen zijn. Met de spinaziepolentataart. 'Hallo', zegt de jonge vrouw aan de deur. 'Ik ben Sofie.' Namens Marleen, zegt ze. Ze glimlacht. Ze is opgewekt. Ze geeft een hand. Ze is zojuist op de elektrische bakfiets met het logo van Marleen Kookt de straat binnen gezoefd, een bakfiets vol spinaziepolentataarten en kipsatés met zelfgemaakte atjar - want dat is de andere keuze van de dag.

Sofie geeft een hand. Hoe vaak gebeurt dat als een avondmaaltijd wordt bezorgd? Normaal gesproken mag je blij zijn als de koerier van de pizzaboer of de sushikoning zijn brommer voor de deur even uitzet. Sofie legt uit dat de taart en bijbehorende wortelsalade in porseleinen schalen zitten en dat ze die de volgende keer gewoon weer meeneemt. Ze laat het kaartje zien dat Marleen heeft bijgevoegd, met de opwarmtips (liefst in de oven op 160 graden) en het weetje van de dag: 'De polenta kook ik in een deel groentebouillon en een deel melk, daarna roer ik er wat Parmezaanse kaas en zwarte peper door.'

Marleen, die Marleen Jansen blijkt te heten, bezorgt zelf niet meer. Een half jaar geleden nog wel, maar toen was haar bezorggebied min of meer beperkt tot haar eigen straat in Amsterdam. Daarna bestreek ze postcode 1017, en tegenwoordig kan iedereen die in Amsterdam Centrum, West en Zuid woont Marleen laten koken. Vier studenten brengen rond. Marleen zelf bereidt in haar keuken, gehuurd van een kookschool, wekelijks zo'n tweehonderd maaltijden, tachtig toetjes en veertig soepen. Kok Henk-Jan staat haar bij. 10 euro per persoon, voor een gezin is het goedkoper. Motto: 'Lekker en gezond voor drukke Amsterdammers.'

Zoiets horen we tegenwoordig vaker. Geen tijd om te koken? Dan doet Marleen het wel. Of Martine, in het Brabantse Linden, die zichzelf Buurvrouw Kookt noemt en langs de deuren rijdt met twee type maaltijden. Of letterlijk de buurvrouw of buurman, die zich heeft ingeschreven als kok bij ThuisAfgehaald.nl en de pannen ook opent voor buurtbewoners die een paar euro neertellen.

De snelle thuishap evolueert. Marleen Jansen (40), moeder van twee, tot voor kort nog een hobbykok die banen had in de sales bij HEMA en Ahold, ziet een trend van 'veel en goedkoop naar goed en lekker, en duurzaam en gezond'. Weg slappe pizza, lauwe Thai, droge sushi. Marleen: 'Er is een markt voor maaltijden waar wél veel tijd en liefde in zit. De vaders en moeders van tegenwoordig, dat zijn 25-minutenkoks. Ze hebben voorgesneden en verpakte ingrediënten en ze maken er een saus bij.'

'Buurvrouw' Martine van de Steeg (42), die in Cuijk en omgeving bezorgt, kookt van alles, 'zolang het maar geen pizza is, want die is iedereen zat'. Populair is 'Buurvrouws gehaktbal' (met komkommer, koriander, rode ui en mihoen). Ze doet ook een Florentijnse kipfilet met tomaat, spinazie en kaas. Voor 7,50 of 7,95 euro euro maakt ze het en levert ze het af aan huis. Op vrijdag heeft ze ook een 'weekeindsoep': deze week een koude komkommersoep met munt. Litertje voor 5 euro.

Klanten kunnen tot 's ochtends negen uur bellen of mailen dat ze die avond willen mee-eten. Dan, als haar 8-jarige dochter naar school is, gaat ze boodschappen doen en koken in haar keuken thuis. Aan het eind van de middag stapt ze met het eten in de Fiat Panda. Moeders en vaders konden een tijdlang ook het eten meenemen bij kinderopvang De Kukel of Pardoes, maar dat bleek niet zo'n succes. Martine: 'Ik dacht dat dat handig zou zijn: je kind ophalen en dan meteen de maaltijd meenemen. Maar dat komt niet echt op gang. Ik heb een beetje het idee dat mensen hier in het dorp het raar vinden dat anderen dat zien. Dat je zelf niet kookt.'

De bel gaat. Het zullen de boodschappen zijn. Voor de Thaise noedelsoep met kokos en zalm, die op Facebook al is beloofd door de mensen van HelloFresh. 'Ik heb een doos voor u. Kunt u hier even tekenen?', zegt de jongen met de witkartonnen doos. Dank u, tot ziens.

Ook een manier. Zelf geen boodschappen doen voor het avondeten en niet nadenken over een recept, maar wel zelf koken. In de box zitten levensmiddelen die nodig zijn voor de drie (of eventueel vijf) recepten van de week. Afgepast. Je houdt niets of weinig over. Voor de soep vanavond: een pakje Chinese noedels van Long Life Brand, rode currypasta van Geeta's Curry Night en verse zalm ('aquacultuurproduct uit Noorwegen'). Verder nog een blikje kokosmelk, een limoen, een bosje lente-ui.

Alle recepten zijn eenvoudig, het gerecht is binnen een half uur te maken. 'Snijd de lente-uitjes in plakjes. Pers het sap uit de limoen. Verwijder de zaadjes uit de rode peper en snijd in dunne reepjes...' Rode peper? Nog eens kijken in de doos. Niet te vinden. Het rood staat wel op de foto. Goed. Jammer. Ook zonder komt er soep.

Beginnersfoutje wellicht, HelloFresh is nog niet zo lang bezig, zo blijkt op hun kantoor aan het Singel in Amsterdam. In januari bezorgden ze 'een handjevol' dozen, nu zijn het er meer dan vijfhonderd en rijden er elke maandagavond een stuk of acht bestelbusjes naar voordeuren in vooral Amsterdam, maar ook steden als Haarlem en Utrecht. 'Veel mensen hebben geen inspiratie of hebben gewoon geen tijd om boodschappen te doen', zegt oprichter Thomas van Burg (25), die bedrijfs- en consumentenwetenschappen in Wageningen op zijn cv heeft staan. 'Dat nemen wij uit handen.'

HelloFresh stopt heel gewone en iets minder gewone producten in de doos - pastinaak, amsoi, een potje pesto limone van Costa Ligure. Een interessante deal met Kiooms, van de dressings, kan ook. Variatie is de leidraad ('geen drie keer pasta in de week'). Een van de freelancediëtisten heeft voor HelloFresh berekend dat de Thaise noedelsoep 560 kcal per persoon waard is. Het staatje in het receptenblaadje vermeldt verder 18 gram aan onverzadigde vetten.

De bel gaat. Die van de computer. Er is mail. Het zal 'De Gillende Keukenmeid' zijn, een thuiskok om de hoek. Jazeker: een mailtje van ThuisAfgehaald.nl. De Gillende Keukenmeid, volgens de top-20 op de site een van de fanatiekste thuiskoks (116 maaltijden gedeeld) en ook een van de populairste (52 bedankjes ontvangen) biedt morgen een Key Lime Pie aan, een taart uit Key Largo met limoenrasp en merengue. Een stuk kost 2,50 euro. Ze heeft er nog drie over, één klik op 'afhalen' is voldoende. Morgen op te halen tussen 17 en 18. 'Neem een bakje mee.'

ThuisAfgehaald.nl, een online marktplaats waar 'afhalers' en 'koks' elkaar vinden, is bedacht door Marieke Hart (32), een sociale wetenschapper die adviezen geeft over mondiaal burgerschap. De website, die sinds begin maart in de lucht is en inmiddels subsidie ontvangt van de Stichting Doen, is er niet om winst te maken. 'Achter elke voordeur wordt gekookt. Waarom zou je dat niet delen met je buren?', zegt Marieke, die zelf met enige regelmaat sotosoep in de aanbieding doet. 'Het is een prachtige manier om je buurtgenoten te leren kennen. En je kunt soms een prima rijsttafel krijgen voor 3 euro.'

ThuisAfgehaald.nl heeft ruim 6.500 afhalers op de kaart geprikt, van wie er meer dan duizend ook zelf koken - 'bijna allemaal mensen die het gewoon leuk vinden om te koken; als er een Roti Palace opduikt, halen we die van de site'. Elke week komen er zo'n 65 deelnemers bij. Amsterdam en Utrecht, waar Marieke woont en is begonnen, lopen het beste, maar ook Rosmalen doet het goed. 'Daar zitten toevallig een paar enthousiaste koks. De zalmbonbons van kok Rue de Village zijn altijd uitverkocht. In het echt heet hij Paul.'

Aangebeld bij een voordeur in de Amsterdamse Rivierenbuurt. De Gillende Keukenmeid doet open. Het blijkt een man van 43. Hij heet Oren Sabag, blijkt een Marokkaans/Israëlische achtergrond te hebben, en vier dagen per week werkzaam te zijn in de geestelijke gezondheidszorg. Tussendoor is hij hobbykok. Zijn pseudoniem is een eerbetoon aan zijn 80-jarige moeder, van wie hij de liefde voor het koken heeft geërfd. Moeder, deze zomer op bezoek, heeft vanochtend de boontjes al gedaan, Oren zelf heeft de Key Lime Pie gemaakt en staat nu in zijn keuken te roeren in de goulash ('met een Marokkaanse twist'). Hij heeft ook nog een citroen-honingkip in de oven staan.

'Het is wat uit de hand gelopen, ja', durft hij wel toe te geven. Hij doet voor of na zijn werk boodschappen, maakt drie gerechten per dag. Ook voor hemzelf - hij zou het bijna vergeten. Koken is zijn leven, hij vindt het leuk dat hij nu met iedereen een praatje in zijn keuken kan maken. 'Alle buren komen kopen. Ze hebben ons laatst nog in de tuin geholpen.'

Hij schuift de limoentaart in een plastic bakje en zegt: 'Het is echt héérlijk. Wel heel zoet hoor. Je kunt het best de taart even een uurtje in de vriezer zetten, dan wordt de merengue lekker knapperig.'

De taart is heerlijk en heel zoet. Prima na de zalmnoedelsoep van HelloFresh die een tikje te zout was uitgevallen. Marleen had bij haar spinaziepolentataart - met mooie verse blaadjes spinazie en stukjes geitenkaas bovenop - zelf een toetje gedaan, een minivlaflipje. Welkomstcadeautje. Normaal vraagt ze er een euro voor.

Marleen 'eet zelf mee', zoals ze zegt, net als haar man Joris (die de planning doet en de website onderhoudt) en haar twee kinderen. Maar natuurlijk is het andersom: de klanten eten mee met Marleen & co. Het aantal groeit, het gaat goed, al is het bedrijf nog niet winstgevend. 'Tweehonderd maaltijden per week is eigenlijk niet genoeg. Stapje voor stapje breiden we uit. Het moet beheersbaar blijven.'

Nederland went aan het idee. 'We zijn hier zó calvinistisch. Moeders en vaders vinden dat ze zelf voor het gezin behoren te koken omdat ze anders misschien geen goede moeders en vaders zijn. Dat is aan het veranderen. Het uitbesteden wordt steeds gebruikelijker. Het is nu ook al gewoner dat je je huis laat schoonmaken. Zo zal het ook met koken gaan.'

Eten wat andermans pot schaft. Als het maar geen pizza is.

De bel gaat. Het zal de mand van de Brunchclub zijn met biobroodjes, detox-sapjes en Piper-Heidsieck-champagne. Ook een manier. 'Goede-mór-gen! Ontbijtservice!'

Adressen
Marleen Kookt - Marleen Jansen bereidt van maandag tot vrijdag duurzame maaltijden. Ook vegetarisch. Tot 's ochtends vroeg te bestellen. 1 persoon: 10 euro, 2 personen: 18 euro, gezin: 25 euro. Bezorgt in deel van Amsterdam. www.marleenkookt.nl
Buurvrouw Kookt - Martine van de Steeg bezorgt van dinsdag tot en met vrijdag haar maaltijden aan huis. Bestellen voor 9 uur 's ochtends. Gerechten van 7,50 of 7,95 euro per persoon. Cuijk en omgeving. www.buurvrouwkookt.nl
HelloFresh - Bezorgt wekelijks of tweewekelijks op maandag een doos met producten, precies op maat voor drie of vijf halfuurrecepten. Zelf koken dus. Box voor drie maaltijden: 1 persoon: 34 euro, 2 personen: 39 euro. Regio Amsterdam, Utrecht, delen van Noord- en Zuid-Holland. www.hellofresh.nl
In zelfde hoek: De Krat. Bezorgt krat met 'eerlijke' producten: 8 soorten groenten, 1 portie vlees/vis, 1 brood, 1 'lekkernij' - 2 personen 32,50 euro. (www.dekrat.nl)
Thuis Afgehaald - Eten halen bij de buren, hele land.
De website met kaart toont wie in de buurt kookt en zijn eten wil delen. De kok bepaalt de prijs zelf; hoofdgerechten variëren doorgaans van 3 tot 7 euro.
Zelf buurtkok spelen kan ook. (www.thuisafgehaald.nl)
Brunchclub - Een van de vele ontbijtservices. Kan in de papieren lopen. Luxe ontbijt voor twee 49,50 euro. Een 'detox-ontbijt' met biologische sapjes plus flesje champagne 90 euro. www.brunchclub.nl Verder bijvoorbeeld www.123ontbijt.com en www.beschuitje.nl (ook voor Spaans Olé Ontbijt).