No sex please

Ze houdt meer van Fred Astaire dan van seks. Dus verkoos Ari Deelder in haar debuutfilm, waarin de liefde een vijftiger te gronde richt, poëzie boven realisme.

Toegetakeld door de liefde speelt zich af in Rotterdam en brengt de ondergang in beeld van schrijver Arie. Een man van middelbare leeftijd die op afstand verliefd wordt op de mooie trambestuurster Sonja. Wanneer haar lijn wordt opgeheven, probeert hij op alle mogelijke manieren met haar in contact te komen. Hij volgt haar, wacht haar op voor winkels waar hij haar ooit heeft gezien, dringt binnen op het personeelsfeest van het vervoersbedrijf en rijdt met alle tramlijnen mee. Nadat hij heeft ontdekt dat er een ander is in Sonja's leven, raakt Arie steeds verbetener in het stalken van zijn droomvrouw en richt hij zichzelf te gronde.

Ari Deelder baseerde het script van haar film op de novelle Door de liefde toegetakeld van acteur, regisseur en auteur Aat Ceelen. Ze las het boek in een periode dat ze zelf door hevig liefdesverdriet werd geplaagd.

'Daar was ik toen al wel twee jaar volledig door van de kaart. Dat verhaal van Aat kwam daarom keihard bij me binnen. Ik herkende mezelf er helemaal in. Hoe iemand zijn eigen bestaan totaal afhankelijk maakt van dat van een ander. Ik heb in mijn relatie hetzelfde gedaan, al ben ik mijn ex daarna niet gaan stalken. Dankzij dat boek ben ik uit mijn eigen impasse geraakt. Toen ik het uit had, besloot ik direct dat ik het wilde verfilmen en heb ik er een synopsis voor geschreven.'

Met steun van het Rotterdams Filmfonds en na zes maanden onder begeleiding van docenten van het Amsterdamse Binger Filmlab op het scenario te hebben gezwoegd, slaagde Deelder erin haar project van de grond te krijgen. Theater- en filmmakers, acteurs en musici uit haar vriendenkring en die van haar ouders, dichter Jules Deelder en production designer Anne Marie Fok, werkten belangeloos mee aan Toegetakeld door de liefde. Vader Jules en Aat Ceelen kregen een piepkleine bijrol en New Cool Collective, Pierre van Duijl en Frederique Spigt leverden muzikale bijdragen.

Ari Deelder (27): 'Ja, enerzijds klopt het dat het milieu waarin ik ben grootgebracht een ingangetje in de kunstwereld heeft gecreëerd. Ik ken alle theaters van binnen omdat ik als kind overal mee naartoe werd genomen, zoals ik als meisje ook altijd over veel filmsets heb gedwaald en daardoor met veel mensen in contact ben gekomen. Maar door mijn achternaam heb ik tegelijkertijd ook drie keer zo hard moeten laten zien wat ik zelf waard ben.'

Indirect heeft ze meer van haar ouders meegekregen. Van haar vader erfde Ari Deelder de voorliefde voor oude jazz en swing. En net als moeder A.M.C, die behalve door veel Rotterdammers uit de scene ook door haar dochter met haar initialen wordt aangeduid, houdt Ari Deelder van een forse dosis theatraliteit in haar werk.

'Ik ben niet zo onder de indruk van films die de werkelijkheid van alledag zo dicht mogelijk proberen te benaderen, want daarvoor heb je documentaires. Mijn voorkeur gaat juist uit naar films waarin regisseurs je meevoeren naar een realiteit die je nog níét kent, als een schilderij uit een andere wereld. Dat levert veel grotere verrassingen op. Iemand als Wes Anderson geeft minder om zijn verhaallijnen, maar doet veel eerder een beroep op je visuele inlevingsvermogen en je gevoel voor humor.

'Ik ben op gek op de grandeur in de films van vroeger, met mensen als Fred Astaire en Esther Williams. Van die rijk aangeklede producties waarin je zomaar vijfhonderd prachtige figurantes synchroon ziet zwemmen, met Williams in hun midden. Ik ben een ouderwets wijf wat dat betreft. Vooral moderne Nederlandse films lijden onder een gebrek aan verbeeldingskracht, het is allemaal allesbehalve groots en meeslepend. Geen acteur die tegelijk nog kan acteren, spelen en dansen. Ik voel me nogal eens eenzaam als het om mijn smaak voor films gaat.

'Ik wilde voor Toegetakeld door de liefde ook dolgraag een scène met een heleboel olifanten in de Hofpleinfontein en met allemaal vrouwen in natte sari's. Te gek! Helaas, het geld was er niet voor, dus dat idee moet ik dan maar voor een volgende film bewaren, vindt mijn producent. Toch vind ik dat we er met een budget van 2 ton goed in zijn geslaagd om een sfeer op te roepen die recht doet aan de poëtische kracht van Aat Ceelens verhaal én aan de duistere gedachtenkronkels en lotgevallen van hoofdpersoon Arie.'

Deelder had er niet de minste moeite mee om zich als 27-jarige in te leven in de wanhoop van deze drankzuchtige, vereenzaamde en ultra-wanhopige mannelijke vijftiger. 'Ik houd van ouwe mannetjes. Het zijn interessante types, ook voor films. Vrouwen zijn over het algemeen vervelend, omdat ze zo eendimensionaal zijn. Bij hen draait het er altijd weer om dat ze ontevreden over zichzelf en over hun partner zijn, dat ze verkeerde keuzes gemaakt hebben en wie ze daarvan de schuld kunnen geven. Mannen zijn ook teringlijers, maar ze zijn in het echt en in films vaak interessanter omdat ze net wat meer drama om zich heen verzamelen.

'Zo'n teruggetrokken, gescheiden man die zit te zuipen in een kroeg, dat biedt toch meer tragikomisch materiaal. Vrouwen met liefdesverdriet storten zich op het alleenstaandemoederschap of zoeken troost bij hun vriendinnen. Dat is stukken saaier.'

In de workshops die ze bij het Binger Filmlab volgde, moest ze oefenen in het schrijven van seksscènes voor Toegetakeld door de liefde. Geen ervan zou uiteindelijk in de film terechtkomen, wist Ari Deelder al bij voorbaat. 'Ik ben erg bang voor seks. Ik wil in films absoluut niet zien hoe mensen het met elkaar doen. Met voyeurisme heb ik niks. Het is ook vrijwel altijd zwaar oninteressant. Je ziet nooit eens een actrice met ongeschoren benen, zoals je in films ook niemand hoort zeggen dat de ander wel erg uit de mond stinkt.

'Zeker in Nederlandse films gooit elke regisseur er op zeker ogenblik wel een paar seksscènes in, omdat dat nou eenmaal beter verkoopt. Nou, daar doe ik niet aan mee. Ik heb een rondvliegende onderbroek in de film zitten. Dat is het hele kleine beetje seks dat ik mezelf als regisseur erin heb toegestaan.'

Er valt van tijd tot tijd genoeg te lachen in Toegetakeld door de liefde en mannen en vrouwen die zich in eenzelfde situatie als de zwelgende schrijver Arie bevinden, zullen het nodige in zijn gedrag herkennen. Maar de zwijmelaars onder de filmkijkers zijn gewaarschuwd. Feelgoodfilms zijn nou eenmaal niet haar kopje thee, zegt Ari Deelder. 'Ik ben niet zo van dat soort romantiek en zelf ook wel pessimistisch in de liefde. Ik denk dat veel mensen zich vergissen in hoe leuk verkering is. Hoe vaak je in de kroeg niet hoort hoeveel gezeik stellen met elkaar hebben! Ik word er zenuwachtig van en ga er met een grote boog omheen.'

In de valkuil die de verliefde Arie voor zichzelf graaft, wil jij zelf niet meer vallen?
'Sinds mijn eigen relatie eindigde, heb ik geen verkering meer gehad, nee. Ik ben er misschien gewoon de juiste persoon niet voor. Ik heb heel veel vrienden, daar is het ook gezellig mee en seks kun je altijd wel krijgen.

'En van dat kleine gedeelte dat verliefdheid dan nog aan je leven toevoegt, kun je je afvragen of je het wel echt nodig hebt. Ik geloof niet dat ik daar op dit ogenblik veel behoefte aan heb.'

Je wilt jezelf ook ertegen beschermen?
'Ja. Ik vergelijk de liefde maar met het hebben van een huisdier. Je weet dat je er veel plezier aan gaat beleven, maar dat op termijn afscheid en verdriet ook onafwendbaar zijn; zo'n dier gaat tenslotte ooit dood.

'Ik denk dat ik pas opnieuw aan de liefde wil beginnen als ik beter kan omgaan met het feit dat het ook zo weer afgelopen kan zijn.'

Beste wenkbrauwen
Ari Deelder debuteerde als regisseur in 2007 met de korte film Niks tegen Kees zeggen, naar een verhaal van haar vader Jules. Toegetakeld door de liefde is haar eerste lange speelfilm, die op 25 januari in première gaat op het International Film Festival Rotterdam. Voor de hoofdrollen tekenden Anna Hermanns (Sonja) en Raymond Thiry (Arie). 'Ik had me geen betere acteurs kunnen wensen', zegt Deelder. 'Anna is de vrouw voor wie je ook in het echt als een blok valt. En als er in de categorie 'Beste wenkbrauwen' een Gouden Kalf werd uitgereikt, zou die naar Raymond moeten. Wat die man kan overbrengen met zijn gezichtsuitdrukkingen, is ongelofelijk.'

DE WINTER VAN DE LIEFDE OP IFFR
Lezers van de Volkskrant en leden van datingsite Parship kunnen tijdens het International Film Festival Rotterdam (IFFR) naar een exclusieve vertoning van Toegetakeld door de liefde op zaterdagavond 26 januari in Pathé 7 in Rotterdam.

Aansluitend organiseert de Volkskrant onder de titel De Winter van de Liefde een speciale IFFR-talkshow. Daarin praat presentatrice Annemiek Schrijver met acteurs, regisseurs en scenarioschrijvers over de 'filmtaal der liefde' en de invloed daarvan op ons gevoelsleven. De talkshow begint om 21.00 uur in de Jurriaanse Zaal in De Doelen, het festivalhart van het IFFR.

Gasten in De Winter van de Liefde zijn Ari Deelder en Aat Ceelen, regisseur Will Koopman (Gooische Vrouwen), schrijfster en actrice Marian Mudder, actrice Marieke Heebink en Jan Geurtz, schrijver van onder meer Verslaafd aan liefde.

Aan tafel schuift ook aan regisseur Martin Koolhoven, die voor De Winter van de Liefde de vijf beste liefdesscènes uit de filmgeschiedenis selecteerde en deze keuze tijdens de talkshow toelicht. De muziek in het programma wordt verzorgd door Pierre van Duijl. Na afloop is er een aangeklede borrel, met twee gratis drankjes voor iedere bezoeker.

U bent van harte welkom!

WAT

Film Toegetakeld door de liefde- Talkshow - Borrel

WANNEER

Zaterdag 26 januari. De film begint om 18.45 uur. Talkshow: 21.00 uur.

WAAR

Film in Pathé 7, Schouwburgplein Rotterdam. Talkshow in de Jurriaanse Zaal/De Doelen, eveneens aan het Schouwburgplein.

PRIJS

15 euro voor entree film en talkshow, plus twee gratis drankjes voor de borrel na afloop.

BESTELLEN

filmfestivalrotterdam.com/wintervandeliefde

INFO

volkskrant.nl/wintervandeliefde