Meet de FOK!kers

Honderdmiljoen reacties zijn geplaatst op FOK! Op het grootste internetforum van Nederland is alles bespreekbaar. Wie zijn de FOK!kers en waarom blijft het er gezellig?

De honderdmiljoenste reactie op het FOK!forum was afgelopen zomer 'typisch' voor het grootste internetforum van Nederland.

'Vis een optie?', suggereerde ene 'loveli' op 27 juli 2011, als reactie op iemand die graag gezonder wil eten en nog wat verzadigde vetten en eiwitten op haar eetlijstje mist.

Typisch, omdat op het forum álles wordt besproken. Neem de kortstondige rolluikenhype, enkele weken geleden. 'Het viel iemand op dat er allerlei YouTube-filmpjes online werden gezet van iemand die het openen en sluiten van rolluiken filmt', zegt Johan Heslinga, één van de vijf 'admins' die achter de schermen van FOK! de scepter zwaait.

'In no-time werd er een heel subforum ingericht waarin hele massa's foto's en filmpjes plaatsen van rolluiken. Voor GeenStijl zou zoiets te soft zijn, maar hier hoorde je van iedereen: typisch FOK!. Buitenstaanders snapten er waarschijnlijk weinig van, maar dat was juist zo mooi. Sterker nog: het was compleet hilarisch.'

Afgelopen maand trok FOK! 3,5 miljoen unieke bezoekers. Ter vergelijking: in oktober 2007 kreeg het forum 1,2 miljoen unieke bezoekers over de vloer. Die stijgende lijn valt op in een periode waarin Twitter en Facebook uitgroeiden tot populaire online dorpspompen. Fok! heeft ongeveer 350 duizend geregistreerde leden, waarvan ongeveer eenderde actief leest, meedoet en reacties plaatst.

Vorig jaar werd de redactionele voorpagina van FOK! uitgeroepen tot beste nieuwssite van Nederland. Dit jaar is de website opnieuw genomineerd. Maar de kracht van FOK! zit bij het omvangrijke forum, waar tienduizenden bezoekers dagelijks terugkeren om met elkaar in discussie te gaan. 'In de ochtend is het je krantje, 's avonds is het je kroeg', zegt Yvonne Heslinga, Johans vrouw (218.033 berichten sinds 26 november 1999).

Het FOK!forum ontstond ruim twaalf jaar geleden uit de computerwebsite Tweakers.net. Daar zocht oprichter Danny Roodbol (40) een plek om over meer dan alleen chips en moederborden te praten. De eerste paar maanden leidde FOK! een sluimerend bestaan, tot de liefhebbers van de eerste Big Brother-serie medio 1999 het forum ontdekten, waar Roodbol op dat moment enkele scoops over het Veronicaprogramma plaatste. Johan Heslinga: 'Bij Veronica wisten ze niet wat er gebeurde - al die mensen die opeens internet ontdekten. Niemand had er eigenlijk rekening mee gehouden dat het 's nachts ook doorging. Ze hadden de mankracht niet om het online in goede banen te leiden. Op dat moment zei Veronica: jullie mogen ze hebben, wij worden er gek van.'

Oprichter Roodbol blijkt een soort enigma: hij heeft een hekel aan interviews en laat zich zelden fotograferen. 'Hij is meer iemand van het internet', zegt Johan. Hij omschrijft Roodbol als 'een nuchtere Rotterdammer' die vindt dat 'iedereen moet kunnen zeggen wat hij wil'. Dat adagium klinkt door tot in de diepste vezels van het forum.

Een protocol voor hoe men zich in deze onlinesamenleving behoort te gedragen, is er nog altijd niet. Zolang de bezoekers zich aan de Nederlandse wet houden, lijkt er niets aan de hand. 'Alles mag worden gezegd, mits goed beargumenteerd. En uitlatingen die ertoe leiden dat niet meer alles kan worden gezegd, mogen niet. Het is niet zozeer een allesomvattende visie, maar we geloven dat dit werkt. FOK! is een soort zelforganiserend orgaan dat zichzelf blijkbaar aardig vindt.'

Als er al geschopt wordt op het forum, dan is dat met een kwinkslag. Zo is er voor rokers een speciaal rookhoekje ingeruimd, waar gediscussieerd wordt over sigarettenmerken, de ideale rookomgeving en het al dan niet roken tot de filter. Als reactie op de recente, door de Europese Commissie ondersteunde anti-rookcampagne uiteraard. 'Rokers worden de afgelopen jaren steeds vaker in het verdomhoekje gedrukt', zegt Yvonne. 'Dit is een gebaar: ook jullie zijn hier welkom. Maar wel altijd met een knipoog.'

Ter illustratie: 'Heeft er hier iemand wel eens onder de douche gerookt?', vraagt ene 'Vincpod' zich af.

Nog zoiets: in het Flora & Fauna-subforum halen FOK!kers jaarlijks 'duizenden euro's' binnen met diverse dierenasielacties. En in het Ouder(s)-onderdeel viert een aantal jonge ouders jaarlijks Sinterklaas; ze trekken online lootjes, cadeautjes voor hun kroost sturen ze per post naar elkaar op.

Yvonne Heslinga geldt in digitale kringen als de moeder der FOK!kers. Lachend: 'Dat hoor ik vaker ja. Wanneer iemand iets kloterigs meemaakt in zijn privéleven, stuur ik even een klein persoonlijk berichtje. Ik hou toezicht op wat er gebeurt, maar ik geloof niet in permanente verwijdering van lastige mensen. Iedereen, hoe rebels ook, kan bij mij rekenen op een tweede kans.'

Volgens 'Bosbeetle' (30), al ruim negen jaar een geregistreerde gebruiker van het FOK!forum, is het de breedte die het forum leuk houdt. 'Je kan nooit heel FOK! lezen, dus je haalt je eigen ding eruit. Ik heb biologie gestudeerd - hier kan ik terecht voor een inhoudelijke discussie over wetenschappelijke publicaties, maar ook voor muziektips, of gewoon gezellige onzin.'

'Bosbeetle' komt liever niet met zijn echte naam in de krant. 'Als je mijn echte naam googlet, vind je de serieuze context, wanneer je mijn nickname googlet, vind je ook veel niet-serieuze dingen. Die scheiding heb ik bewust aangebracht toen ik eind in 1998 voor het eerst op internet zat. Het is een manier om iets meer grip op je digitale ik te krijgen.'

Echt anoniem is het na al die jaren bovendien al lang niet meer, zegt hij. 'Mensen kennen je onder je schuilnaam. Die anonimiteit heft zich na verloop van tijd vanzelf op.'

Een afspiegeling van de maatschappij is FOK! volgens 'Bosbeetle' niet. 'Er komt wel een bepaald type volk. Je ziet veel studenten die hun mening goed onder woorden kunnen brengen en niet zomaar onzin van anderen aannemen. Misschien is het wel wat bijdehand ja. De anonimiteit zorgt voor een soort maskertje. Ik probeer altijd te reageren zoals ik in het dagelijks leven ook doe, al zeur ik op het forum soms wat langer door.'

'Vroeger moest je een enorme nerd zijn om via internet een sociaal leven te onderhouden', zegt 'Staal' van 38, bij het forum geregistreerd sinds december 2002. 'De onlinewereld en het echte leven waren twee gescheiden werelden. Tegenwoordig zeg ik veel makkelijker in het openbaar dat ik iets op FOK! heb gelezen.'

'Als ik onder mijn eigen naam reageer en vervolgens mijn hele hebben en houden online zet, valt dat niet of nauwelijks terug te draaien. Iedereen kan dan alles over je vinden. Nu heb ik buiten FOK! zelf de keus om over mijn onlineleven te vertellen wanneer ik andere mensen ontmoet.'

Haar vriend waarmee ze samenwoont, 'Ryan3', kent ze van een ander internetforum. Momenteel zitten ze allebei op FOK!. Soms allebei tegelijk met de laptop open, 's ochtends aan de ontbijttafel. 'Het is fijn dat hij precies snapt wat ik er leuk aan vind. Hij vindt het niet vreemd wanneer ik soms tot vier uur ben doorgezakt.'

Ze heeft bijna elke uithoek van het forum wel eens bezocht. 'Ik waag me alleen niet in het politieke forum. Daar gaat het meestal voornamelijk heel hard tussen links en rechts. Dat leidt alleen maar tot ergernissen.'

Over het ogenschijnlijk onverwoestbare community-gevoel is FOK!moeder Yvonne duidelijk. 'Er zijn ruim 300 mensen die de boel in de gaten houden, maar niemand krijgt betaald. We zijn allemaal gemotiveerd omdat we het leuk vinden, omdat we zelf graag meedoen. Het is geen opgelegd TROS-familiegevoel, het gaat om kleine dingen - een klik met andere mensen. Een paar weken geleden kwam ver na middernacht het bericht online dat er een harde knal op het Zeeuwse strand was gehoord. Daarover hebben we de hele nacht verschrikkelijk met elkaar zitten geinen. De ene complottheorie kwam na de andere.'

In dezelfde week werd ze op het forum aangesproken door een 'jong jochie'. Of ze een bepaalde FOK!ker nog kende van vroeger. 'Ja', zei ze, 'die jongen is een paar jaar geleden overleden.' 'Dat weet ik', zei het jongetje. 'Ik ben zijn broertje.'

Yvonne: 'Nou - dan breekt mijn hart. Ik weet meer over de mensen op FOK! dan over de dingen die hier twee straten verderop gebeuren.'

Fok pokerreclames
'We plaatsen banners met advertenties, die brengen geld op om de boel draaiende te houden, maar we verkopen geen mailadressen aan reclamebedrijven en we plaatsen bijvoorbeeld geen pokerreclames. En die bieden véél - je vangt zo 10 duizend euro wanneer je zo'n ding twee weken laat staan', zegt Johan Heslinga, een van de vijf 'admins' van FOK!