Is Job er ook?

Van commercials tot serieus drama, Kemna Casting voorziet alles en iedereen van acteurs Castingdirector Job Gosschalk, opvolger van Hans Kemna, is er de baas....

In café Katz, huiskroeg van de Amsterdamse toneelschool, giert de ambitie door de lucht. Acteurs in wording, net klaar met hun schooldag, groeten Job Gosschalk (33), Marc van Bree (30) en Janusz Gosschalk (21) joviaal. Iedereen weet dat dé casting director van Nederland binnen is.Gosschalk en zijn medewerkers hebben zojuist Malta bezocht, een productie van een eindexamenklas met vijf meiden erin. Vijf! En maar één jongen, terwijl daar nou juist behoefte aan is. 'Waarom spelen ze niet gewoon een echt stuk?', foetert Gosschalk. 'Dit is toch verdomme hun visitekaartje! Persoonlijkheden wil ik zien. Geen meiden die doen alsof ze Corry van Gorp zijn.'Toneel kijken is de basis van elke castingklus, vindt Job Gosschalk, baas van Kemna Casting. Gosschalk nam het castingbedrijf in 2000 over van Hans Kemna, bij wie hij in 1992 in dienst trad. Sinds de overname veranderde Kemna Casting in rap tempo. Het personeelsbestand ging van drie naar negen krachten, een nieuw kantoor aan de Amsterdamse Prinsengracht werd betrokken ('het is eigenlijk alweer te klein'), en binnenkort maakt het logo van Jeroen Henneman plaats voor een heuse huisstijl, die door de ontwerpers wordt gekenmerkt met begrippen als 'autoriteit', 'sterk' en 'waardig'.Het loopt goed, geeft Gosschalk toe vanachter een Gispen-bureau dat hij met de rest van de inboedel van zijn oude baas overnam. Maar het is niet waar, benadrukt hij, dat Kemna Casting zijn ziel heeft verkocht. 'Het chique is er misschien vanaf. Kemna deed vrijwel alleen het grote toneel. Dat is een generatie-verhaal, denk ik. Voor mij heeft entertainment geen bijsmaak. Ik ben daar minder dogmatisch in.'Veertig projecten heeft hij momenteel onder zijn hoede. Kemna Casting voorziet alles en iedereen van acteurs: dramaseries (Baantjer, Russen en Spangen), toneelgroepen (Toneelgroep Amsterdam, de Theatercompagnie, Oostpool, Zuidelijk Toneel Hollandia), speelfilms (De passievrucht van Maarten Treurniet, Grimm van Alex van Warmerdam, Pietje Bell van Maria Peters), tv-komedies (Jan, Jans en de Kinderen, Verkeerd Verbonden) en commercials - er komt juist over de fax een storyboard voor een serie nieuwe bankspotjes binnen.Betty Post, al meer dan tien jaar in dienst, leest vluchtig de vellen papier. 'Negen acteurs, Job. Er wordt over twee weken al gedraaid. Dat halen we net.' Gosschalk, inmiddels met de opdrachtgever aan de telefoon, kijkt haar vragend aan. Post: 'Twintigduizend voor de eerste twee. Daarna zakken. Dat lijkt me redelijk.'LieverdKemna Casting is niet meer het bureau van voorheen, gonst het in acteurskringen. Hans Kemna, jarenlang verguisd, geldt plotseling als zoete herinnering. Van Kemna wist iedereen wie hij goed vond. En wie niet, vooral. Kemna was gewoon Kemna. 'Schat' en 'lieverd' na elke volzin, altijd een vlijmscherpe oneliner paraat en een kantoor behangen met blote piemels. Maar in de eerste plaats, wordt nu gezegd, een echte Rotterdammer: eerlijk en recht door zee.Kemna's overzichtelijke wereld bestaat niet meer. Door een economische opleving groeide het aantal speelfilms met sprongen, terwijl spotjes steeds meer 'een soort mini-films' worden, waarvoor echte acteurs nodig zijn. De grens tussen commercie en kunst vervaagt ook in andere disciplines: het gesubsidieerde toneel zoekt zijn acteurs in hetzelfde circuit als Stage Holding van Joop van den Ende.In die uitdijende wereld kan het gebeuren dat een acteur op verzoek naar Kemna Casting terugbelt en dan te horen krijgt dat niemand op kantoor weet waarover het ook alweer ging. 'Groeistuipen', volgens Gosschalk. Net zoals even binnenlopen er niet meer bij is. Wie met Gosschalk bij wil kletsen, kan beter eerst een afspraak maken met diens personal assistant Rens van Ineveld. Deze regelaar, afkomstig van Radio 538, neemt Gosschalks mobiele telefoon op, houdt diens agenda bij en maakt, indien nodig, aan acteurs duidelijk dat een bezoekje prima is, maar dan wel over twee weken. Van Ineveld: 'Ik probeer zulke afspraken op één dag te zetten. Dat is wel zo handig.'Gelul'Natuurlijk wil ik gezien blijven worden als Job die zelf van de toneelschool werd getrapt', zegt Gosschalk, terwijl hij een videoband bekijkt waarop kinderen een gooi doen naar televisieroem. Maar sms-jes van acteurs ('laat maar, je hebt geen tijd meer voor me'), vertellen hem een ander verhaal. 'Dan denk ik: verdomme! Gelul. Ik ben dezelfde Job als in de dagen van Hans - altijd in voor een kop koffie, overleg en roddels. Zonder feedback kan een castingdirector niet functioneren. Alleen moet ik wel negen monden voeden. Alles gaat net iets georganiseerder. Dat is niet arrogant. Dat is professioneel.''Het is voor de meesten wennen', stelt Marc van Bree, binnen Kemna Casting voornamelijk bezig met toneel. 'Na afloop van voorstellingen luidt de eerste vraag altijd: 'Is Job er ook?' Logisch. Je hebt het over een vertrouwensrelatie. Dat heeft tijd nodig.'Van Bree is geen archetypische castingdirector. Na de première van Macbeth verkiest hij in de Stadsschouwburg een stille hoek. Daar praat hij met Marcel Hensema en Gijs Scholten van Aschat, en schudt hij terloops wat handen - 'van Kemna Casting, we hebben elkaar wel eens telefonisch gesproken'.Gosschalk, meningenman bij uitstek, is alom aanwezig. Smoezend maakt hij zijn ronde. Bij Thekla Reuten fluistert hij iets in het oor, met Matthijs van Heijningen neemt hij de laatste weetjes van het filmfront door. Om één uur 's nachts - de foyer is nagenoeg leeg - is Gosschalk bij Marieke Heebink aangekomen, wier Lady Macbeth in zijn ogen 'fantastisch' was, wat 'van de voorstelling niet echt kan worden gezegd'.MachtGosschalk: 'De contacten horen erbij. Informatie is macht. Wij weten op kantoor bijna alles. We zitten overal tussen met onze neuzen. Gesubsidieerd toneel en commerciële televisie. Regisseurs en acteurs. Wie gaat waar spelen? Wie kan niet met die regisseur door één deur? Is die plek bij RTL 4 niks voor de televisiemaker die door de VPRO overboord is gezet?'In het kantoor gaat de telefoon onophoudelijk. Saida van der Reijd, bij Kemna Casting vooral bezig met kindercasting, is op zoek naar Limburgse jongens van een jaar of veertien, met zwaar accent. Over enkele dagen vindt er een castingronde plaats in een sporthal in Roermond, en regisseur Pollo de Pimentel wil voor de hoofdrol in Voodoo Child zo veel mogelijk kandidaten zien. Het gaat om een zware rol. Van der Reijd: 'Voodoo Child is een heftige productie. Het jongetje krijgt zelfs iets met een tante. Dat zeg ik er nog maar niet bij. Zulke dingen liggen bij ouders nogal gevoelig. Anders haakt de helft meteen af.'Even verderop hangt Post aan de lijn met iemand van de productie van Jan, Jans en de kinderen. Wie Catootje en Karlijn moeten spelen, is nog onduidelijk. 'Ik vind haar te oud', reageert Post op een suggestie. 'Dat kan alleen als we de leeftijd oprekken. Maar dan vind ik iemand van twaalf met een groeistoornis beeldiger.'Baantjer is Gosschalks vlaggenschip. Hij castte de RTL 4-serie toen hij nog assistent van Kemna was. 'Hans delegeerde zulke klussen. Vond-ie niks, een serie voor John de Mol. Ik heb de cast samengesteld. Echt mijn ding. Ik ben trots op het succes.'Nu hij het toch over Baantjer heeft, er is net gebeld. Over de interne lijn: 'Betty? Marc? Weten jullie iemand die een dronken Sinterklaas kan spelen in Baantjer? Hij moet ook lang zijn.' Namen worden teruggekaatst. 'Dat is een no go. Willen ze niet bij Baantjer. Ik weet ook niet waarom. Het is nou eenmaal zo.'Wheelen en dealen. Het castingvak is balanceren tussen wensen, mogelijkheden en smaak. 'Ik doe suggesties, stel me op als adviseur. Dat is een verschil met Hans, die veel dwingender is. Hij zegt gerust: je móet die nemen. Ik blijf speuren, op de achtergrond.'De rol van de castingdirector moet niet worden overschat, vindt Gosschalk. 'Je kan wel de mond vol hebben van ontdekkingen, maar de acteur moet het doen. Als jouw man of vrouw op de auditie dichtslaat, is het gedaan. Monic Hendrickx had ik al op mijn netvlies toen ik het script van De Poolse Bruid nog niet uit had. Dat is leuk, maar het is aan haar om het waar te maken.'Hij probeert wel, zo nu en dan, producties naar zich toe te trekken. Als er een blanke jongen van twintig wordt gevraagd, stuurt Gosschalk gerust een zwarte acteur. Bij chirurgen en psychiaters denkt hij, in tegenstelling tot zijn opdrachtgevers, in eerste instantie aan vrouwen. Maar doordrukken, dat is er niet bij. 'Ik heb een dienende rol.'Paul SmithZijn verschijning, in pak ('bijna allemaal van Paul Smith'), doet hem daarentegen meer ogen als een culturele ondernemer dan een souffleur achter de schermen. Meermalen dook hij al op in roddelbladen, gefotografeerd op galapremières aan de zijde van Katja Schuurman. Gosschalk, de showbink? Hij houdt gewoon van pakken, zegt hij. Altijd gedaan ook. Alleen ging hij tot de overname van Kemna Casting casual naar mijn werk. 'Zou gek zijn - een assistent in pak, terwijl de baas zelf drie lagen over elkaar heen trekt.'Verzakelijking, ijdelheid - het zijn woorden die Gosschalk vermoeid doen zuchten. Net als belangenverstrengeling. 'Ik ken de verhalen', zegt hij, terwijl hij met zijn echtgenoot Jeroen van de Noort even iets eet in sociëteit De Kring. Van de Noort werkt bij Agents After All, waar hij de belangen behartigt van acteurs die door Gosschalk gecast kunnen worden. Dat wringt, zeggen acteurs in de wandelgangen. Als Gosschalk iemand uit Van de Noorts stal voor een rol vraagt - Huub Stapel bijvoorbeeld, of Ricky Koole - dan zou zijn partner provisie krijgen.'Moet ik mezelf verdedigen tegen onzin? Jeroen is in loondienst. Hij krijgt geen cent meer, ook al cast ik alleen maar mensen met wie hij samenwerkt.' Ja, hallo, er wordt thuis vanzelfsprekend over werk gepraat. 'Werk en privé scheiden is onmogelijk. Daar geloof ik niet in. Ik hoor van Jeroen dingen, hij ook van mij. Maar ik zal nooit iemand casten omdat hij bij Agents After All zit. Ik cast acteurs omdat ik denk dat zij het meest geschikt zijn voor een rol.'AsielzoekerHeel af en toe neemt Gosschalk zelf ook nog rollen aan, wat hem door het circuit niet in dank wordt afgenomen. Hij was te zien in De boekverfilming (als casting director), speelde in Jezus is een Palestijn een Israëlische piloot, en in de VPRO-serie Bed and Breakfast dook hij op als asielzoeker Noknok. Gosschalk, pissig: 'Wat mezelf casten betreft heb ik goed nieuws: ik zit in de nieuwste film van Eddy Terstall. Nee, echt. En waarom niet? Noem het ijdelheid, voor mijn part. Ik weet zelf echt wel waar die grens ligt.'Op kantoor, op vrijdagmiddag, houdt de telefoon even de adem in. Gosschalk, in de weer met gin-tonic en chips, heeft een 'rommelige week' achter de rug. Hij bezette twintig rollen in de musical A Chorus Line en werkte een stapel administratieve verplichtingen weg ('dat is nou iets dat ik heb onderschat'). Over enkele dagen reist hij naar New York, om drie potentiële hoofdrolspelers van de musical Aida te laten voorzingen bij Disney, die controle eist over alle buitenlandse versies van zijn producties.Musicals - dat kon er ook nog wel bij, net als eerder de telefilm en de televisieklussen. 'Ik weet nog altijd precies van de anderen hoe het ervoor staat. Er wordt hier niemand gecast zonder dat ik het weet.'Hij verwijst naar de avond in Katz, toen een studente uit de eindexamenklas, na enig dralen tocht op hem afstapte, met de opmerking dat ze 'dit soort hoererij' wel moeilijk vond. 'We hebben het uitgebreid over de voorstelling gehad. In alle eerlijkheid. Hoezo afstand? Kemna Casting is groter, maar niet minder nieuwsgierig. Ik blijf constant op zoek naar acteurs die iets bij me losmaken.' Die ene klik, waar het allemaal om gaat, kan zomaar plaatsvinden, stelt Gosschalk. 'Daar heeft de grootte van een bedrijf geen enkele invloed op. Het werkt zelfs andersom. Met negen mensen is de kans op die klik alleen maar toegenomen.'