Floris Meydam 1919-2011

Naast bijna honderd musea heeft ook ieder huishouden in Nederland wel iets van de Leerdammer kunstenaar Floris Meydam in huis, al is het maar een barbecuesausflesje van Calvé, een fles bessenlikeur van Coebergh, het mosterdpotje van Luyckx of de jampotten van De Betuwe. Zelfs op het bierpijpje van Heineken en de beugelfles van Grolsch heeft hij zijn stempel gedrukt.

Meydam was een geniaal ontwerper. Volgens zijn vrouw Leny kon hij urenlang verzonken in gedachten achter een bureau zitten, totdat hij ineens het potlood pakte en zijn ideeën op papier zette. Hij ontwierp ook veel sierglaswerk, waaronder de bekende Leerdam Unica-collectie en serviezen voor de Goudse aardewerkfabriek Regina (onder meer Black Princess), de Porceleye Fles in Delft, Fris in Edam en de vazenfabriek Hofra in Herwijnen.

Meydam overleed op 25 september in Leerdam. Zijn vader was glasinpakker in Leerdam. De oudste van zijn drie kinderen, Floris (of Floor), bleek hoogbegaafd te zijn. Eigenlijk had hij naar het gymnasium moeten worden gestuurd, maar zijn vader - een echte SDAP'er - kon dat niet betalen. Floris moest een opleiding voor elektricien volgen op de ambachtsschool. In 1935 kwam hij in dienst van de Glasfabriek Leerdam, waar hij letters kon gaan figuurzagen op de reclame-afdeling. 'Een baantje met een boordje', zoals zijn vader toen zei. Zijn leermeester was de vormgever AD Copier, die in 1940 de glasschool Leerdam opzette. Aanvankelijk was die alleen voor glasblazers en slijpers, maar in 1942 ook voor decorateurs. Meydam bleek zo talentvol dat hij in een jaar opklom van leerling tot leraar.

Met Copier ontstond al gauw een echte rivaliteit, vooral op het gebied van Leerdam Unica. Meydam haalde een reeks van prijzen binnen en exposeerde in de beroemdste musea ter wereld, zoals het Museum of Modern Art in New York en het Musée des Arts Décoratifs in Parijs. Meydam werd in 1949 hoofd van de ontwerpafdeling van de Glasfabriek Leerdam. Een jaar later lanceerde hij het servies Folium, dat prins Bernhard in 1953 zou aanbieden als relatiegeschenk aan de president van Mexico. Meydam gaf de na-oorlogse collectie van de glasfabriek een eigen gezicht. Veel van het werk kenmerkte zich door lichtspel, veroorzaakt door luchtbellen of ingevoegd maalsel. Naast gebruiksglas, sierglas en serviezen ontwierp hij ook talrijke glaspanelen voor bedrijven (Union Fietsen, De Baronie, Heineken) en instellingen (Stedelijk Museum).

Volgens conservator Hélène Besançon van het Nationaal Glasmuseum is het bijzondere van Floris Meydam dat hij vernieuwend bleef in zijn ontwerpen. 'Vooral met het aanbrengen van kleuren in geblazen glas was hij echt briljant.' Joan Temminck, die zijn biografie schreef, stelt dat Meydam een zeer introverte en gesloten man was. 'In deze tijd zou hij vermoedelijk autistisch worden genoemd'. Volgens Temminck was Floris ook een vrouwenman. Vrouwen waardeerden zijn bescheidenheid ('Ja, zei hij, ik ben een van de grootste glaskunstenaars, maar dat blijft onder ons') en zijn humor met subtiele woordspelingen. Hij zou drie keer trouwen en kreeg zeven kinderen. Ondanks privéproblemen bleef hij ook een zeer sociale man. Toen de glasfabriek Leerdam in 1964 werd gedwongen meer markgericht te werken, was hij niet te beroerd om concessies te doen in zijn ontwerpen, zoals bijvoorbeeld in de collectie voor het Duitse Kaufhaus, om de werkgelegenheid van collega's veilig te stellen. Ook was hij nauw betrokken bij het personeelsblad waarvoor hij onder meer cartoons tekende.

Meydam bleef na zijn pensionering in 1984 als onafhankelijk glaskunstenaar Unica vervaardigen. Dat deed hij vooral met de Engelse glasblazer Neil Wilkin en vanaf 1993 kreeg hij zijn vaste galerie, Glas Galerie Leerdam. Zijn laatste ontwerp was het Ariane Oranjevaasje. Het Nationaal Glasmuseum eerde hem vorig jaar nog met de overzichttentoonstelling De negentig van Meydam ter gelegenheid van zijn 90ste verjaardag. Daar werd een beeld gegeven van zijn artistieke veelzijdigheid, maar zelfs na zijn dood zijn al weer nieuwe ontdekkingen gedaan van zijn fenomenale werkdrift en talent, zoals bijvoorbeeld een hele collectie van badkamerglas.