Experts: bezuinigen op AIVD ramp voor nationale veiligheid

De bezuinigingen op de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) zijn desastreus voor de nationale veiligheid. Dat is de unanieme conclusie van de deskundigen die zich woensdag in een hoorzitting in de de Tweede Kamer uitlieten over de plannen van minister Plasterk. Het kabinet snijdt eenderde van het AIVD-budget weg.

DEN HAAG - Dat komt neer op een bezuiniging van 68 miljoen euro op de inlichtingendienst. Hierdoor worden veel ondersteunende stafleden ontslagen, kan in veel minder landen onderzoek worden gedaan naar het dreigingsniveau en is er minder geld voor onderzoek naar rechts-, links- en dierenextremisten. 'Zeker de helft van de functionaliteit van de AIVD gaat verloren', aldus Erwin Muller, hoogleraar Veiligheid en Recht aan de Universiteit Leiden. Hiermee wordt de dienst in zijn ogen 'vleugellam' en dat is 'desastreus' voor de veiligheid, omdat er veel meer ruimte komt voor 'dreigende factoren'.

Een probleem van de bezuinigingen is dat de AIVD een minder aantrekkelijke partner wordt voor buitenlandse inlichtingendiensten, stelde Ben Bot, oud-minister van Buitenlandse Zaken (2003-2007). Inlichtingendiensten wisselen informatie uit, maar een dienst die zelf niks levert, krijgt ook niets terug. De slagkracht van de AIVD kan hierdoor extra afnemen.

In internationaal perspectief is de voorgenomen bezuiniging op de AIVD opvallend, vinden de experts. Volgens Ko Colijn, directeur van Instituut Clingendael voor Internationale Betrekkingen, is de AIVD al relatief klein en efficiƫnt ten opzichte van de diensten van andere landen. 'Zelfs de Denen en de Zweden geven meer uit.' Rob de Wijk, directeur van The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) voegde hieraan toe dat Nederland het enige land is dat er over nadenkt om op de inlichtingendienst te bezuinigen.

Toch zijn de meeste experts het eens dat er wel bezuinigingen mogelijk zijn. Muller sprak van 10 tot 15 procent, terwijl voormalig AIVD-baas Arthur Docters van Leeuwen 20 procent als maximum ziet. Plasterk wil vooral besparen door de AIVD meer te laten samenwerken met andere instanties. Hierbij ligt de de MIVD, de militaire evenknie van de AIVD, voor de hand. De Wijk vindt een gemeenschappelijk gebouw voor de twee diensten het onderzoeken waard, maar Colijn stelt dat een samenwerking financieel weinig oplevert.

De coalitiepartijen VVD en PvdA wilden woensdag niet inhoudelijk reageren op de kritiek. Bij de aankondiging van de bezuinigingen in april toonde minister Plasterk zich al bewust van de negatieve gevolgen voor de veiligheid. Hij noemde de bezuinigingen toen 'uiterst pijnlijk' en zei dat hij de schade 'zo beperkt mogelijk' probeert te houden.