Een strandstoel op wielen

Mooi hoor, zo'n Jaguar F-type om mee over de boulevard te rijden, maar vroeger waren zomerauto's bepaald lieflijker. Fleuriger en schattiger ook. Wat te denken van de Plein Air of de DAFkini?

Hij rijdt weer over de boulevards van de Nederlandse badplaatsen: De zomerauto. Anno 2013 kun je kiezen uit een avontuurlijke beach buggy, een stoere jeep, of een sportieve cabriolet, zoals het net gelanceerde Jaguar F-Type. Maar ooit was het lieflijker. Ruim een halve eeuw geleden fleurden snoezige strandautootjes in zoete zomerkleurtjes de badplaatsen aan de Riviera op. Ze worden nog wel gebouwd maar behoren tot een uitstervend ras.

Italië, jaren vijftig. Gianni Agnelli leidt als kroonprins van het FIAT-imperium een playboyleventje. Hij deelt het bed met Anita Ekberg, de Zweedse actrice uit de fontein in La Dolce Vita. Wanneer Agnelli zijn gasten ontvangt in zijn zomerresidentie aan de Franse Riviera, wil hij ze in stijl naar zijn luxe zeiljacht kunnen taxiën. Daar heeft hij een luchtig zomerautootje voor nodig. Eéntje zonder dak en zonder deuren.

In 1956 vraagt hij de bekende carrosserieontwerper Pininfarina om op creatieve wijze de zaag te zetten in een Fiat 600 Multipla, een verre voorloper van de MPV. Het resultaat is de Fiat 600 Eden Roc  , een soort motorboot op wielen waarvan de achterbank, de sierstrip en de bumpers zijn opgetrokken uit teakhout.

Agnelli's excentrieke vervoermiddel blijft niet onopgemerkt onder de internationale jet set en al snel ontstaat er zelfs een bescheiden vraag naar dit soort opengewerkte privétaxi's. 'Spiagetta's' worden ze genoemd (strandjes). Eéntje komt er in handen van de surrealistische schilder Salvador Dalí die zijn gasten ermee rondrijdt in het Spaanse Port Lligat.

Maar Agnelli heeft nog iets kleiners nodig. Dit keer om aan boord van zijn zeiljacht te hijsen. Er moet een strandversie komen op basis van de petieterige Fiat 500. Het wordt een hartveroverend autootje met rotanstoeltjes die het instappen met natte badkleding mogelijk moet maken. Een luifelvormig katoenen dakje moet de inzittenden beschermen tegen een zonnesteek. Het autootje, Jolly genaamd, maakt iedereen blij en er ontstaat vraag om een kleine serie op te starten.

De Griekse miljonair Aristoteles Onassis koopt er drie. Er bestaat een foto waarop hij en zijn vrouw Jacky ermee rondtoeren in gezelschap van Winston Churchill. Die gaat de wereld over en zal dit nieuwe autotype een naam bezorgen die blijft hangen: de Spiaggina (onofficieel: de strandstoel). Het is een benaming die voor het gemak met terugwerkende kracht voor alle Spiagietta's zal worden gebruikt. Het betekent het begin van een nieuw autotype: de strandstoel op wielen.

Beroemdheden als prinses Gracia van Monaco en Mae West wilden er mee gezien worden. Rijden was een nieuwe variant van flaneren langs de boulevards. West had - hoe kan het ook anders - een roze exemplaar.

Maar ook stoere kerels als John Wayne en machtige mannen als Lyndon B. Johnson, president van de Verenigde Staten, reden er met een glimlach mee rond. Claus en Beatrix kregen een super gestroomlijnde versie cadeau van de Nederlandse DAF fabriek waarmee ze op hun vakantieadres aan de Italiaanse kust geen gek figuur sloegen: de DAF Kini . Vanaf het einde van de jaren zestig komen de grote Franse automerken met beter betaalbare versies voor de gewone man. De Plein Air van Renault , de Mehari van Citroën.

Lang duurt het hele avontuur dan niet meer. De Spiaggina blijkt niet opgewassen tegen de populariteit van een nieuwe zomertrend: de veel stoerdere dune buggies.

Het carrosseriebedrijf Castagna uit Milaan is de laatste der Mohikanen. Zij bouwen nog steeds Spiaggina's op basis van Fiat 500's . Nieuwe 500's welteverstaan. Nog altijd worden ze gekocht door mensen met filmsterallures.

Een splinternieuwe verbleef in het regeringscentrum Bab-Al-Azizia van de voormalige Libische leider Khadaffi. Bij de ontruiming duwden rebellen het autootje naar buiten want het was een elektrische en de accu's waren leeg. Hopelijk naar een plaats waar het leven zoeter is.

Pininfarina Fiat 600 Eden Roc (1956) - Gereden door: Gianni Agnelli en Henry Ford II
De Eden Roc geldt als het eerste exemplaar uit een hele rij strandauto's op FIAT-basis. Twee exemplaren werden er gebouwd: één voor Gianni Agnelli en één voor Henry Ford II. Dat de Eden Roc meer op een boot lijkt dan op een auto heeft te maken met Agnelli's passie voor zijn luxe zeiljacht Agneta. De auto was bedoeld om op en neer te pendelen tussen de boot en zijn reusachtige Villa Leopolda in Villefranche sur Mer.

Renault 4 Plein Air (1966) - Met: Jane Birkin en Serge Gainsbourg
De charmes van de Plein Air leverde haar een rol op in de zomerfilm Slogan (1969 ). We zien hoe Jane Birkin er alle remmen mee losgooit als zij aan de zwier raakt met een 22 jaar oudere Serge Gainsbourg. Aan de scène is weinig gespeeld. Het duo groeit nog hetzelfde jaar uit tot een spraakmakend liefdeskoppel als zij het warmbloedige Je t'aime... mois non plus uitbrengen. Renault had zich geen betere reclame kunnen wensen.

Rinspeed Bamboo (2012)
Het Zwitserse Rinspeed bouwt louter eigenzinnige voertuigen. Nadat de Zwitsers al eerder een auto voor op het water (Rinspeed Splash) en onder water (Rinspeed sQuba) hadden gebouwd, was het nu de beurt aan een auto voor bij het water. De Bamboo is losjes geïnspireerd op de Citroen Mehari uit de jaren zeventig en dankt zijn naam aan het bamboemateriaal dat is verwerkt in het interieur. De achterstoelen zijn opblaasbaar en kunnen worden losgehaald om op het strand te gebruiken.

Castagna Fiat 500 Yacht-tender (2011) - Eigenaar: Muammar Khadaffi
Castagna uit Milaan begon als bouwer van luxueuze koetsen, maar stapte in de twintigste eeuw op autocarrosserien. Ze rekenden Paus Pius XI en koningin Margaretha van Savoye tot hun klantenkring. Na de Tweede Wereldoorlog ging het bedrijf failliet. In 1995 wordt het merk nieuw leven in geblazen met unieke creaties op Alfa Romeo-basis. Tegenwoordig probeert men de Dolce Vita in leven te houden met het ombouwen van Fiat 500's en Mini's tot woodies en spiaggina's.

Ghia Jolly (1958) - Berijders: o.a. Prinses Gracia van Monaco, Lyndon B. Johnson, Tina Turner
Veruit de bekendste fabrikant van exclusieve strandautootjes was Ghia uit Turijn. Vanaf 1958 werden daar de Jolly's gebouwd, meestal op basis van Fiat 500, 600 en Renault 4CV. 32 Niet alles wat Jolly heet komt echt bij Ghia vandaan. Schadebedrijfjes wilden nog weleens van over-de-kop geslagen auto's Jolly look-a-likes fabriceren. Zo staat er in Emmercompascuum al jaren een Lancia Flavia Jolly te koop van onbekende afkomst.

DAFkini (1966) - Gereden door: Prins Claus en Prinses Beatrix
DAF-baas Wim van Doorne kreeg in 1966 dit wagentje cadeau van het personeel van DAF, ontworpen door Giovanni Michelotti. Krap een jaar later schonk de directeur het weg voor de net geboren kroonprins Willem Alexander. Prins Claus en prinses Beatrix reden er jarenlang mee rond hun vakantiehuis in Porto Ercole. De DAFkini kreeg voortaan een nieuwe, ongeloofwaardige autonaam toebedeeld: Willem Alexander.