Aprilvis

Frankrijk heeft een eigen variant op de Valentijnskaart: de poisson d'Avril. 'Met deze boodschap stuur ik je mijn zachtste geheim.'

Vanaf het begin van de 20ste eeuw sturen Fransen elkaar op 1 april een poisson d'Avril (aprilvis), een vaak rijk gedecoreerde ansichtkaart met daarop centraal afgebeeld een vis, meestal vergezeld van bloemen en enkele regels tekst. De bloemen lijken te refereren aan de wisseling van de seizoenen, het voorjaar is immers nog maar net begonnen op 1 april. Veel belangrijker is echter dat het voorjaar de ultieme metafoor is voor ontluikende liefde en lentekriebels. De vis vertegenwoordigt dan ook de hoop op de liefde van een (heimelijk) beminde, getuige bijvoorbeeld de tekst 'Quand arrive avril, tous les fleurs en France, s'ouvrent à l'amour, pêcheur d'espérance!' (In april openen alle bloemen in Frankrijk zich voor de liefde, visser van hoop!) op één van de kaarten.

De afzender hoopt van harte dat de geadresseerde zijn/haar liefde zal beantwoorden: 'Par ce message discret / je vous envoie, ma toute belle / Mon plus cher et plus doux sécret / Mais vous ne serez pas cruelle?' (Met deze geheime boodschap stuur ik jou, mijn prachtige vrouw, mijn kostbare en zachtste geheim / Wees alsjeblieft niet wreed).

Vanaf begin 1900 zwommen tienduizenden aprilvissen zich een weg naar evenzovele geliefden, lange tijd was de poisson d'Avril bij uitstek de manier om iemand al dan niet anoniem je liefde te betuigen, de Franse variant op de Valentijnskaart.

Waarom ooit gekozen is voor een vis als symbool van voorjaar en liefde is onduidelijk.

Sommigen menen dat het te maken heeft met de voortplantingstijd bij de vissen, zich afspelend rond april.

In Frankrijk geldt dan een visverbod en om illegale vissers te misleiden, zou de traditie zijn ontstaan om tijdens de paaitijd nepvissen in het water gooien. Wanneer een visser vervolgens een dergelijke vis aan de haak sloeg, riep men poisson d'Avril! Zo zou de aprilvis een Franse 1-aprilgrap zijn geworden.

In deze hoedanigheid is ook tegenwoordig de aprilvis nog springlevend in Frankrijk. Op 1 april plakt men graag een uitgeknipte papieren vis op de rug van een argeloze voorbijganger, die, wanneer hij of zij de vis opmerkt, een vrolijk poisson d'Avril! te horen krijgt.

Naast papieren vissen zijn ook eetbare vissen populair. Franse chocolatiers en patissiers zorgen rond 1 april voor een niet aflatende stroom van chocoladevissen en allerhande visvormige deegwaren in hun etalages. Nog steeds moet de vis zien te verleiden, nu niet meer bezorgd door de dienstdoende postbode, maar opgediend in een vitrine. Want de liefde gaat toch ook vooral door de maag.