847 eenzame eters en nog meer taalfouten

BEWERING: Serveersters met lippenstif krijgen meer fooi. OORDEEL: ongeredigeerde flutpublicatie.

Het kan zijn dat u het nieuws gemist heeft, maar serveersters met lippenstift krijgen meer fooi dan serveersters zonder lippenstift. Vooral rode lippenstift. En nu we het er toch over hebben: blonde serveersters krijgen meer fooi dan donker- of roodharigen, evenals serveersters die compleet opgemaakt zijn en een bloem in het haar dragen.

Het lippenstiftnieuws was afkomstig van de Université de Bretagne-Sud in Vannes, meer in het bijzonder van onderzoeker Nicolas Guéguen. Al dat andere nieuws trouwens ook. Het is niet overdreven te stellen dat Guéguen bijna het complete vakgebied draagt, en er zal amper nog een restaurantgast in Vannes zijn die niet, zonder het te weten, proefpersoon in een experiment van Guéguen is geweest. Een gestage stroom vrijwel identieke artikelen is het resultaat - allemaal gepubliceerd in Elsevier-tijdschriften waar kennelijk geen redactie meer aan te pas komt: abominabel Engels, met alle tik- en stijlfouten er nog in. Het lippenstift-artikel is vorige week verschenen in de International Journal of Hospitality Management.

Het begint uiteraard met een evolutionair-psychologische verhandeling over vrouwelijkheid, vruchtbaarheid en beschikbaarheid. Rode lippen wijzen immers op hoge oestrogeenspiegels, seksuele opwinding en goede gezondheid, dus zie de mannen vallen. Dan volgt de onderzoeksvraag - als make-up een positief effect heeft op fooien van mannen (dat had Guéguen namelijk al in 2010 bewezen), heeft lippenstift alleen dat ook? En heel belangrijk: maakt de kleur uit?

Voor het experiment trok de onderzoeker acht weken uit, en gebruikte hij de gasten in drie restaurants in Vannes: 319 mannen en 128 vrouwen die in hun eentje aan een tafel zaten te lunchen. Een schoonheidsspecialiste reinigde de gezichten van zeven serveersters tussen 19 en 24 jaar en bracht rode, roze, bruine of geen lippenstift op. De meisjes wisten, aldus de onderzoeker, van niets en dienden zich voor het overige te gedragen zoals altijd. Ze moesten alleen in een boekje opschrijven hoeveel fooi een klant had achtergelaten.

Er kwam precies uit wat Guéguen verwachtte. Aan serveersters met rode lippenstift gaf 51 procent van de mannen fooi, met een gemiddelde hoogte van 1,53 euro, aan serveersters zonder lippenstift 30 procent, gemiddeld 1,04 euro. Roze en bruine lippenstift zaten er zo'n beetje tussenin. Vrouwen lieten minder een fooi achter, en van een stifteffect was geen sprake. 'In ons experiment vonden wij dat lippenstift op zich een effect op aantrekkelijkheid heeft', aldus de onderzoeker. Hij wijst er uiteraard op dat nader onderzoek noodzakelijk is, maar besluit toch met het praktische advies dat het voor serveersters interessant is om rode lippenstift op te doen om het inkomen te verhogen, 'vooral in bars of restaurants waar mannen komen'.

En als ze daar toch zijn, moeten ze ook een blonde pruik opzetten. Dat heeft Guéguen immers vorige maand gepubliceerd in een ander Elsevier-vehikel, The Journal of Socio-Economics. Vier restaurants, 847 eenzame eters, nog meer taalfouten, en elf dienstertjes die nu eens een zwarte, dan weer een bruine, een rode of een blonde pruik kregen. Mannen gaven blondines in 56 procent van de gevallen een fooi (gemiddeld 1,24 euro), roodharigen in 34 procent (gemiddeld 0,86 euro). Voor vrouwen maakte het weer niet uit. 'Systematisch gebruik van deze techniek zou het inkomen van serveersters kunnen verhogen van 8,38 naar 8,89 euro per uur', leert een snelle berekening van Guéguen.

Het volgende onderzoek ligt vast al ergens op een bureau - zijn de effecten van lippenstift en haarkleur cumulatief? Of is er sprake van een verminderende meeropbrengst? Hoe zou het zijn als we de serveersters grote of kleine oorbellen laten dragen? Wel of geen oogschaduw, eyeliner, halskettingen al dan niet in combinatie? Rode truitjes of blauwe truitjes? Grote borsten of kleine borsten? O nee, dat is al eens, net zo grondig, uitgezocht.