in gesprek metonze man in Brussel

‘Eigenlijk zijn we al te laat met de Europese begroting’

In de dagen voor de EU-top over de meerjarenbegroting donderdag sleept correspondent Marc Peeperkorn een enorme multomap vol cijfers met zich mee door Brussel. ‘Er wordt eindeloos gegoocheld met getallen, ik wil echt precies begrijpen hoe het zit.’

Marc PeeperkornBeeld rv

Zijn tafeltje heeft hij vorige week al afgeplakt: een vel papier met ‘Marc Peeperkorn, de Volkskrant’ erop geschreven. En eentje voor collega Peter Giesen, die overkomt uit Amsterdam. ‘Net als een plekje in de straat voor Koningsdag’, lacht de EU-correspondent. Donderdag is de EU-top over de begroting en zitten er zo’n duizend journalisten zij aan zij, ‘als kistkalveren’, het overleg te volgen in het Atrium van het oude raadsgebouw in Brussel. ‘Ik greep mijn kans toen ik de opbouwers de tafels zag klaarzetten. Je moet op tijd zijn, binnen 24 uur zijn de plekken vol.’

Het is de meest praktische van de vele voorbereidingen die Peeperkorn treft voorafgaand aan de top in Brussel. Hier vechten de 27 regeringsleiders uit wat de Europese begroting wordt voor de komende zeven jaar. Voor een besluit moeten ze het allemaal eens zijn en elke leider heeft een veto. Eén ontevreden lidstaat en het hele plan gaat niet door.

Peeperkorn: ‘Kijk hoeveel politieke stress het in Nederland oplevert als een kabinet met vier partijen een begroting voor één jaar moet maken. Kun je nagaan hoe dat hier met 27 landen over zeven jaar is.’

Het Atrium van het oude raadsgebouw in Brussel, waar vanaf donderdag zo'n duizend journalisten zitten om de EU-top te volgen. Die plakken van tevoren een papier op een bureau om hun plek te reserveren. Beeld Marc Peeperkorn

Met getallen goochelen

Een van de heetste hangijzers is de omvang van de nieuwe meerjarenbegroting. De huidige (2014-2020) bedraagt 1,03 procent van het Europese bruto nationaal inkomen (bni). EU-president Charles Michel, die de vergadering voorzit, wil dit naar 1,07 procent verhogen. Premier Mark Rutte acht 1 procent van het bni voldoende, anders betaalt Nederland teveel voor wat het terugkrijgt aan subsidies van de EU.

‘Elk land heeft de neiging de zaken zo voor te stellen dat het lijkt alsof zij het grootste slachtoffer zijn van de EU-begroting. Er wordt eindeloos gegoocheld met getallen. Ik krijg op het ogenblik statistieken en tabellen van de Duitsers, Denen, Zweden, Nederlanders. Uit elk van die rapporten blijkt dat hun land écht verreweg het meest betaalt per hoofd van de bevolking. Dat kan dus niet.’

Peeperkorn sleept daarom al weken overal een enorme multomap met zich mee – ‘20 centimeter dik ongeveer’ – met daarin berekeningen en voorstellen voor de nieuwe begroting. ‘Tussen de bedrijven door heb ik de afgelopen twee weken alleen maar op getallen zitten kauwen. Ik maak ook zelf tabellen, gewoon ouderwets met pen en papier, ik ben niet zo goed met spreadsheets. Het is heel complex, maar ik wil echt precies begrijpen hoe het zit. Dan kan ik elk nieuw voorstel tijdens de EU-top beter duiden.’

Netwerk

Sinds 2008 is Peeperkorn correspondent in Brussel voor de Volkskrant, daarvoor was hij politiek verslaggever in Den Haag. Het is de derde keer dat hij een top over de meerjarenbegroting van de EU verslaat. Peeperkorn heeft een uitgebreid netwerk in Brussel, essentieel om te weten wat er achter gesloten deuren speelt. Hij spreekt voorafgaand zoveel mogelijk belanghebbenden: EU-ambtenaren, diplomaten van verschillende lidstaten, mensen uit het team van president Michel.

‘Alles draait hier om contacten. Mensen nemen hun telefoon alleen op als ze je kennen. Dat is de waarde van dat ik hier elke dag ben en snap wat er gaande is. Iedereen is drukbezet, niemand heeft zin om tijd te verprutsen aan mensen die geen idee hebben wat er speelt.’

De dag voor de top woont de correspondent als laatste voorbereiding nog zoveel mogelijk van de laatste briefings van de individuele lidstaten bij. ‘Je moet in Brussel waanzinnige hoeveelheden informatie in no time in je kop krijgen.’ Lachend: ‘Soms ben ik wel eens bang dat mijn hoofd uit elkaar spat.’

Gevoelig

De meerjarenbegroting van de Europese Unie is voor velen een taai onderwerp, maar de uitkomsten van deze top staan in direct verband met de huidige discussie over Europa in de Nederlandse politiek. Peeperkorn: ‘Ook dat is een van de redenen dat ik dit debat op de voet volg. Dat percentage van het bni dat we afdragen aan Europa ligt gevoelig. De euroscepsis neemt toe bij de Nederlandse politieke partijen. Terwijl we enorm profijt hebben van de interne Europese markt, gaat het debat in de Tweede Kamer vooral over dat we teveel aan Europa uitgeven. Daarom heeft Rutte zo’n zuinige houding aangenomen in dit overleg.’

De top kan dagen duren, en dan nog verwacht Peeperkorn niet dat het ze lukt deze week tot een akkoord te komen. ‘Zolang als ik dit volg, hebben ze altijd twee toppen nodig gehad. En ze hebben al anderhalf jaar gehad hè?’ Het begrotingsvoorstel van de Europese Commissie lag in mei 2018 klaar. ‘Vervolgens hebben de lidstaten het anderhalf jaar lang laten sudderen met plichtmatige debatten vol rode lijnen en omtrekkende bewegingen. 

‘Nu zijn we eigenlijk te laat, alle benodigde wetgeving om vanaf 2021 geld uit geven had al af moeten zijn. Zo gaat dat altijd: leiders beginnen pas aan een probleem te werken als er geen uitstel meer mogelijk is. Heel menselijk, ze moeten eerst met hun kop tegen de muur botsen.’

Wat u moet weten over de EU-top:

De EU-leiders beginnen donderdag aan een marathontop over de Europese begroting voor de komende zeven jaar. Deze vier thema’s zetten de onderhandelingen onder grote druk.

EU-president Charles Michel kreeg harde kritiek op zijn langverwachte voorstel voor een nieuwe Europese meerjarenbegroting (2021-2027). Premier Mark Rutte concludeerde dat er ‘nog veel werk verzet moet worden’.

Meer over de Europese meerjarenbegroting:

Wat levert een in Europees verband bestede euro nou eigenlijk op? Hoogleraar internationale macro-economie Peter van Bergeijk reageert op het voornemen van premier Rutte en een aantal andere EU-leiders om geen extra geld aan de EU te geven.

Het vergroeningsbeleid van de Europese Unie is mislukt: subsidies hebben weinig tot geen positieve effecten gehad voor de natuur en de biodiversiteit op het platteland.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden