ter redactiePatrick van IJzendoorn

Correspondent Patrick van IJzendoorn: ‘Ik ben redelijk uitgeput, de Brexit voelt als een bevrijding’

We waren even afgeleid door de perikelen van Harry en Meghan, maar volgende week verlaat Groot-Brittannië dan echt de Europese Unie. Hoe kijkt correspondent Patrick van IJzendoorn aan tegen deze mijlpaal in de Brexitsaga?

Patrick van IJzendoorn in Londen.Beeld Els Zweerink

‘Het was alsof een oorlog in één klap ten einde kwam’, zegt Patrick van IJzendoorn, correspondent Londen voor de Volkskrant. ‘Binnen een dag was alle energie verdwenen bij de oppositie.’

Drie jaar lang was het nieuws over de Brexit niet uit de krant te slaan – het woord ‘Brexit-moe’ viel regelmatig. Maar vorige maand, nadat Boris Johnson de Britse verkiezingen had gewonnen, werd het opeens stil. De strijd die woedde tussen Leave en Remain was beslist door de monsterzege van Brexit-voorstander Johnson. Van IJzendoorn: ‘Eigenlijk was dit een soort tweede referendum. De zwijgende meerderheid heeft de beslissende stem gegeven.’

Volgende week vrijdag, 31 januari, is de historische dag dat de Britten de EU verlaten. Het Lagerhuis stemde op 9 januari zonder veel opwinding voor de wet die dat mogelijk maakt. ‘Het bericht over dat akkoord was een formaliteit. Er heerst hier een sfeer van: de Brexit is een feit, het is wat het is. Nu is het afwachten wat het ons gaat brengen.’

Van IJzendoorn broedt op een paar verhalen die duiden wat er is gebeurd. Voor het weekend rijdt hij naar Oxford, voor een verhaal over de oorsprong van de hoofdrolspelers in de Brexit. Oud-premier Theresa May, premier Boris Johnson, minister en fanatiek brexiteer Michael Gove en oud-premier David Cameron, die het referendum over het EU-lidmaatschap initieerde, studeerden allemaal rond dezelfde tijd aan de prestigieuze universiteit. ‘Op die plek is de basis gelegd voor het vertrek. Je zag daar al de contouren van de situatie nu. Johnson en Jacob Rees-Mogg (fractieleider Conservatieven, red.) waren destijds het meest ambitieus. En als leden van de debating society hadden ze weinig op met de inhoud, maar wisten ze wel dat je overal voor kan pleiten als je het maar mooi zegt.’

Geen feest

Van IJzendoorn wil binnenkort ook naar Noord-Engeland, waar veel Leave-stemmers wonen, om te peilen hoe zij de toekomst na de Brexit bekijken. Maandag heeft hij een interview met fervent brexiteer John Mills, die al in 1975 pleitte voor een vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de toenmalige EEG. ‘Die ziet vrijdag om 23.00 uur zijn levenswerk voltooid worden. Hoe gaat hij die avond doorbrengen?’

Van IJzendoorn weet nog niet zeker waar hij vrijdag zelf zal zijn om een reportage te maken. ‘Het Parlementsplein zou het meest voor de hand liggen. Boris Johnson geeft een speech, er wordt op de klok afgeteld. Ik vraag me af of er dan nog een tegendemonstratie komt van remainers. Ik verwacht in elk geval niet dat er uitbundig feest wordt gevierd. Johnson weet dat genoeg Britten balen van het vertrek, dus hij zal niet te triomfantelijk willen overkomen.’

Misschien dat er wat Leave-stemmers in een pub op de bar zullen dansen om 11 uur ’s avonds, het moment van uittreden. Maar Van IJzendoorn heeft het idee dat het voor veel Britten blijft bij een paar vrienden en fish-and-chips. ‘Het is best opvallend: eigenlijk is er nooit echt feest gevierd, zelfs niet door de pro-Brexitstemmers de dag na het referendum. Misschien zit het ook te weinig in de Engelse aard, dat uitbundige. We hebben hier niet eens een nationale feestdag.’

Onderhandelingen

Daarbij speelt mee dat 31 januari alleen de formele uittreding plaatsvindt. Het is het begin van een ‘overgangsperiode’ waarin Groot-Brittannië en de EU nog moeten onderhandelen over de precieze voorwaarden. Wat er vanaf volgende week concreet verandert, is niet erg duidelijk, zegt Van IJzendoorn. Ja, de Britse ambtenaren maken hun bureaus op het Europees Parlement leeg en gaan terug naar het eiland. ‘En elke Brit met een link naar Europa, bijvoorbeeld een Spaanse ouder, is nu nog aan het proberen om daar een paspoort te regelen. Dan raken ze de voordelen van het Europees burgerschap niet kwijt.’

Voor Van IJzendoorn zelf verandert er weinig, voor zover hij kan overzien. Hij heeft een brief gekregen die bevestigt dat hij in Engeland mag werken. Niet duidelijk is of zijn Britse vrouw naar Nederland zou mogen komen, mocht hij ooit terug willen verhuizen naar Nederland. Maar dat is toekomstmuziek, want na zestien jaar in Londen voelt hij zich meer Londenaar dan Nederlander.

31 januari mag een historische dag worden, maar na een marathon van drie jaar sjokken de meeste Britten gelaten over de eindstreep. IJzendoorn ook, als hij eerlijk is. ‘Ik ben redelijk uitgeput. Het voelt als een bevrijding. Ik verheug me erg op het schrijven over andere dingen. De afgelopen jaren heb ik zo veel ideeën moeten laten liggen, ook over de leukere kanten van Engeland. Daar heb ik nu weer tijd voor.’

In de harten van de Engelsen is het afscheid van de EU volgens Van IJzendoorn al een feit. ‘Ik sta elke zaterdag op het voetbalveld, daar gaat het al drie jaar over de Brexit. Maar de afgelopen weken hadden we het alleen maar over Harry en Meghan.’

Lees verder:

De Britse premiersverkiezingen op 12 december mondden uit in een triomftocht voor Boris Johnson. Zijn Conservatieve Partij wist de ‘Rode Muur’ van Labour in Midden- en Noord-Engeland te doorbreken.

Wat bezielde de Britten van alle rangen en standen om de flamboyante Boris Johnson zo veel vertrouwen te geven?

Op 9 januari ging het Britse Lagerhuis definitief akkoord met de Brexit-wet.

En ook: Patrick van IJzendoorn over de ‘harde Megxit’. ‘Harry en Meghan betalen een hoge prijs voor de vrijheid die ze zochten.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden