Allergan heeft onder andere de patenten op het antirimpelmiddel Botox en Restasis, druppels tegen droge ogen.
Allergan heeft onder andere de patenten op het antirimpelmiddel Botox en Restasis, druppels tegen droge ogen. © AP

Medicijnenfabrikant zet concurrenten buitenspel door slimme deal met indianenstam

De Amerikaanse medicijnenfabrikant Allergan heeft het patent op een van zijn belangrijkste geneesmiddelen verkocht aan een indianenstam om te voorkomen dat concurrenten het medicijn namaken. Juristen vrezen dat ook andere farmaceuten hun toevlucht zullen nemen tot deze truc om de prijs van hun geneesmiddelen hoog te kunnen houden.

Medicijnenfabrikanten zijn vaak afhankelijk van enkele goed lopende en zeer winstgevende geneesmiddelen waarop ze het patent hebben. Allergan heeft twee van zulke middelen: het antirimpelmiddel Botox en Restasis, druppels tegen droge ogen. Restasis is goed voor 15 procent van de totale winst van Allergan.

Indianenreservaten hebben een soevereine status en vallen dus niet onder de Amerikaanse (of Canadese) jurisdictie

De patenten op Restasis, die het andere farmaceuten onmogelijk maken een goedkoper concurrerend medicijn op de markt te brengen, verlopen in 2024. Concurrenten van Allergan zijn in de Verenigde Staten naar de civiele rechter gestapt om de patenten aan te vechten. Ze willen oogdruppels kunnen maken die gebaseerd zijn op hetzelfde hoofdbestanddeel, de stof ciclosporine. Dan kunnen de prijzen fors omlaag.

Het Texaanse advocatenkantoor van Allergan kwam met een vondst op de proppen: Allergan draagt de patenten van Restasis over aan de Mohawks. Dat is een indianenstam met een eigen reservaat op de grens van Canada en de VS. Indianenreservaten hebben een soevereine status en vallen dus niet onder de Amerikaanse (of Canadese) jurisdictie. Door Restasis aan de indianen over te dragen, houdt Allergan tot 2024 het monopolie op dit middel, waarmee het per patiënt omgerekend ruim 4.000 euro per jaar verdient.

Ook voor de Mohawks is de deal lucratief: zij krijgen de Restasis-patenten gratis van Allergan en geven het medicijn meteen in licentie terug aan de farmaceut, die het daardoor mag blijven produceren en verkopen. In ruil ontvangen de indianen 11,5 miljoen euro in een keer en vervolgens elk jaar 12,5 miljoen euro aan licentie-inkomsten, totdat de patenten verlopen. De jaarlijkse begroting van het reservaat bedraagt ruim 40 miljoen euro.

Voor de indianen maakt de overeenkomst deel uit 'van onze diversificatiestrategie'. Nu zijn de dertienduizend leden van de Saint Regis Mohawk-stam vooral afhankelijk van casino-opbrengsten. De stam heeft al andere farmaciebedrijven uitgenodigd. Volgens een Amerikaanse beleggingsanalist is het denkbaar dat meer bedrijven hun patenten bij indianenstammen zullen onderbrengen.

Allergans concurrenten zijn woedend over de manoeuvre waarmee zij buitenspel worden gezet. Teva, een producent van generieke medicijnen, spreekt van 'een volkomen nieuwe en ongebruikelijke weg om te voorkomen dat patiënten toegang krijgen tot betaalbare kwaliteitsgeneesmiddelen'.