De Toren van Oud.
De Toren van Oud. ©

Oudste Haagse wolkenkrabber krijgt weer bewoners

Die lastige, driehoekige Toren van Oud krijgt eindelijk weer bewoners. Als hotel en kantoor flopte de oudste wolkenkrabber van Den Haag.

Met zijn driehoekige grondplan van 16 bij 16 bij 16 meter is de Toren van Oud een even markant als onmogelijk gebouw. Na zeven jaar leegstand krijgt de oudste wolkenkrabber van Den Haag (opgeleverd in 1963, achttien verdiepingen, 64,8 meter hoog) een nieuwe bestemming. Het wordt een 'short stay'-appartementencomplex voor expats, een bevolkingsgroep waarmee het chique Statenkwartier nu ook al aardig bekend is. Per verdieping komen er twee studio's van elk 50 vierkante meter.

Mede door de bijzondere vorm kent de Toren van Oud een moeizame geschiedenis. Het gebouw was oorspronkelijk bedoeld als hotel naast het Nederlands Congresgebouw (tegenwoordig World Forum), maar door de komst van het Bel Air-hotel (nu Marriott) werd het geen succes. In de jaren negentig werd de toren verbouwd tot kantoren- en appartementencomplex, maar een woningcorporatie wist het pand evenmin rendabel te krijgen. De studenten die er vervolgens antikraak gingen wonen, moesten in 2010 vertrekken, nadat de liften waren afgekeurd.

De Toren van Oud is vernoemd naar architect Jacobus J.P. Oud (1890-1963). Hij maakte deel uit van kunststroming De Stijl en was een pionier van het Nieuwe Bouwen. Oud ontwierp ook het Congresgebouw en het Nationaal Monument op de Dam. Hij overleed twee jaar voor de oplevering; zijn zoon Hans maakte de toren af.

Aanvankelijk ontwierp Oud een zwarte toren, maar dat stuitte op verzet. Het gele, geglazuurde steen verwijst naar het strand; de blauwe tegels van het Congresgebouw naar de zee. Na de vernieuwing zal de toren er van buiten hetzelfde uitzien. Eerdere voorstellen, met grote, glazen façades, werden afgekeurd.

We willen met al die ideeën een expositie inrichten in de toren voordat we eind dit jaar echt gaan verbouwen

Wel meer architecten hebben hun tanden stukgebeten op de herontwikkeling van de toren, zegt Th. Tetteroo van Euraco, het projectbureau dat de vernieuwing begeleidt. 'Laatst vertelde Winy Maas, die de Markthal in Rotterdam heeft ontworpen, dat hij nog een reeks schetsen in de lade heeft liggen. We willen met al die ideeën een expositie inrichten in de toren voordat we eind dit jaar echt gaan verbouwen.'

De toren is volgens Tetterroo het enige gebouw ter wereld met een grondvlak in de vorm van een gelijkzijdige driehoek. 'En dat heeft een reden, want het is in de praktijk behoorlijk onpraktisch.'

Tetteroo was vier jaar zoet met de doorstart. 'Dat komt doordat de toren midden in de Internationale Zone van Den Haag staat. We zitten pal naast Europol en het OPCW, het VN-agentschap dat toeziet op het verbod op chemische wapens. Die organisaties willen natuurlijk precies weten wat onze plannen betekenen voor hun veiligheid.'

De gemeente Den Haag is blij dat er een einde komt aan de leegstand en verpaupering. Na de renovatie, begin 2019, wordt de buitenruimte aangepakt. De huidige onderbouw van de Toren van Oud wordt zo onzichtbaar mogelijk weggewerkt in een glooiend duinlandschap.