Vluchtelingen van het conflict in de Kasaï-regio in Congo.
Vluchtelingen van het conflict in de Kasaï-regio in Congo. © AFP

Duizenden doden door geweld Congo, zegt kerk aldaar; regering weigert extern onderzoek

Geweld door regeringstroepen en een militie in de regio Kasaï in Congo heeft sinds oktober aan zeker 3.383 mensen het leven gekost. Dat meldt de katholieke kerk in Congo op basis van eigen onderzoek. Het geweld zou daarmee aanzienlijk heviger zijn dan tot nu toe werd aangenomen: de VN spraken recentelijk van een dodental van 'meer dan 400'.

Het geweld in Kasaï, een gebied rijk aan grondstoffen, brak vorig jaar uit na de dood van een lokale leider die had opgeroepen tot een opstand tegen de plaatselijke vertegenwoordiging van het centrale gezag. De leider, Jean-Pierre Pandi, overleed na een politie-inval in zijn huis. Volgelingen van de militie Kamwina Nsapu (de andere naam van Pandi), gingen over tot geweld en worden onder meer verantwoordelijk gehouden voor het onthoofden van veertig politieagenten in maart. Het regeringsleger reageert met al even bruut geweld en steunt volgens de VN-chef voor mensenrechten de militie Bana Mura, die ledematen van babies afhakt en buiken van zwangere vrouwen opensnijdt.

Katholieke kerk

Volgens de kerk zijn twintig dorpen 'compleet verwoest', waarvan tien door toedoen van het leger, vier door milities en zes door onbekenden.

De apostolische nuntiatuur in Congo stelt nu dat er sinds oktober ten minste 3.383 doden zijn gevallen. Volgens de kerk zijn twintig dorpen 'compleet verwoest', waarvan tien door toedoen van het leger, vier door milities en zes door onbekenden. Ook zouden er 141 katholieke scholen zijn beschadigd of verbrand, net als 31 klinieken van de kerk en vijf seminaries.

De mening van de kerk doet ertoe in Congo, waar naar schatting bijna de helft van de bevolking katholiek is. De katholieke kerk bemiddelt ook in het politieke conflict tussen president Joseph Kabila en de oppositie. Kabila weigert nieuwe verkiezingen uit te schrijven, ook al liep vorig jaar zijn tweede ambtstermijn af en dient hij volgens menigeen af te treden. Het huidige geweld in Kasaï - dat geldt als een bastion van politieke tegenstanders van Kabila - vormt zo een extra laag van instabiliteit in Congo. Het geweld heeft al zo'n 1,3 miljoen mensen op de vlucht doen slaan.

Extern onderzoek

De bevindingen van de katholieke kerk over Kasaï komen bovendien op een precair moment. De Mensenrechtenraad van de VN in Genève beslist mogelijk deze week of het een onderzoek gelast naar het geweld. VN-medewerkers zeggen in de afgelopen maanden 42 massagraven te hebben gevonden in Kasaï. De katholieke kerk houdt het op 30 massagraven.

De Congolese minister van Justitie verklaarde maandag dat zijn regering geen toestemming zal geven voor een extern onderzoek. 'Dat zou zijn alsof we geen onafhankelijk land zijn', zei Alexis Thambwe Mwamba in Genève. Volgens de minister maakt Congo intussen wel werk van strafrechtelijk onderzoek naar de dood van twee VN-medewerkers in Kasaï. In maart werden de lichamen gevonden van de Amerikaan Michael Sharp en de Zweedse Zaida Catalán. Zij deden voorafgaand aan hun verdwijning onderzoek naar schending van het wapenembargo dat bestaat tegen Congo.