Een protestbord van betogers tegen het immigratiebeleid van Trump op JFK Airport in New York.
Een protestbord van betogers tegen het immigratiebeleid van Trump op JFK Airport in New York. © AFP

Eerste nederlaag Trump: rechter acht weigeren reizigers met visum onrechtmatig

Donald Trump heeft zaterdagavond zijn eerste nederlaag geleden. Een federale rechter in New York achtte het terugsturen van door Trump ongewenst verklaarde vreemdelingen onrechtmatig. Maar ze kunnen Amerika voorlopig nog niet in, ook al hebben ze geldige papieren.

Er ging zaterdagavond gejuich op onder de honderden demonstranten in het parkje voor de rechtbank in Brooklyn, waar rechter Ann Donnelly besloot dat net aangekomen Irakezen, Iraniërs, Syriërs en andere reizigers uit moslimlanden niet mochten worden teruggestuurd. Voor sommigen kwam dat te laat; andere konden nog net voor het taxiën uit vertrekkende vliegtuigen worden gehaald.

Het werkt erg goed. Je kunt het zien op de vliegvelden. Je ziet het overal

Donald Trump

Het was de voorlopige climax van 24 uur chaos, ontreddering en protest, nadat de Amerikaanse president vrijdag een decreet had getekend dat vluchtelingen en mensen uit zeven islamitische landen de toegang tot Amerika ontzegde. Het besluit ging per direct in en dus werden door Amerika zelf geselecteerde vluchtelingenfamilies, Iraanse wetenschappers met een Amerikaanse verblijfsvergunning, een Irakees die tien jaar voor het  Amerikaanse leger had getolkt en tientallen anderen bij aankomst op vliegvelden in de VS aangehouden en opgesloten.

De snelheid waarmee het besluit werd uitgevoerd is ironisch; Amerika is een stroperig bureaucratisch land waar het verkrijgen van een visum of vluchtelingenstatus maanden of jaren kan duren. Trump zelf is erg tevreden met hoe het besluit uitpakt. 'Het werkt erg goed. Je kunt het zien op de vliegvelden. Je ziet het overal.'

Verzet

De schaamte en verontwaardiging onder progressieve Amerikanen was zo groot dat duizenden demonstranten naar vliegvelden als JFK (New York) en Dulles (Washington) trokken om daar de vrijlating van de buitenlanders te eisen. Mensenrechtenadvocaten, onder meer van de burgerrechtenorganisatie ACLU, probeerden bij de arrestanten te komen om hen bij te staan. Toen een van hen aan een immigratieagent vroeg wie hij moest spreken om meer duidelijkheid te krijgen, was het antwoord: 'Donald Trump'.

Bij JFK dromde een grote groep mensen samen, meestal twintigers en dertigers, die het plein voor het stationsgebouw blokkeerden en een deel van de vertrekhal bezet hielden. De politie hield mensen tegen die nog naar het vliegveld kwamen en geen instapkaart hadden. Taxichauffeurs, in New York vaak met een islamitische achtergrond, boycotten een uur lang de luchthaven. Een Italiaans-Puertoricaanse liep uit solidariteit rond met een hoofddoek gemaakt van een Amerikaanse vlag; de 18-jarige Fatimah Mozawalla, een moslima uit Long Island, kwam met een hele stapel pizza's aanzetten voor de demonstranten ('Mijn lievelingseten', zei ze. 'Ik ben zo Amerikaans als het maar kan.')

Het verzet kwam ook van de gouverneur van New York, die alle betrokken lokale instanties (zoals de beheerder van het vliegveld) opriep alle juridische wegen te bewandelen om de arrestanten te helpen en vrij te krijgen. Desalniettemin was het wel de politie van New York die even later, deels in ME-uitrusting, de oprijlaan naar de vertrekhal vrijmaakte.

Vanuit Republikeins Amerika bleef het stil.

Victorie

Maar het was dus de rechter die Trump voor het eerst (na een week in het Witte Huis) een halt toeriep. De ACLU had het kort geding aangespannen, en twitterde na de uitspraak 'Victorie'. Het ministerie van Binnenlandse veiligheid zegt zich te houden aan deze uitspraak van de rechter. Toch is het nog maar een eerste slag. Want het lijkt erop dat veel van de gestrande reizigers voorlopig Amerika niet binnenkunnen; alleen houders van greencards, die vaak al jaren in Amerika wonen, kunnen na een individueel gesprek toch worden toegelaten.

De anderen moeten wachten op een volgende rechtszaak. De kans dat ze dan alsnog worden binnengelaten is redelijk groot. Het lijkt erop dat het decreet van Trump niet van toepassing mag zijn op mensen die al een visum of greencard of vluchtelingenstatus hadden: zij waren eigenlijk al toegelaten tot de Verenigde Staten. Hen zomaar uitzetten zou in strijd zijn met de Grondwet, omdat iedereen (in Amerika) het recht heeft op een eerlijke rechtsgang. Maar of het hele decreet door een rechter van tafel kan worden geveegd is de vraag.