Een billboard waarschuwt voor de risico's van hiv en aids in Marseille, Frankrijk.
Een billboard waarschuwt voor de risico's van hiv en aids in Marseille, Frankrijk. © AFP

Maakt aids nu echt drie keer meer slachtoffers dan in 1990?

Teruglezen: Klopt dit wel?

Het Airdsfonds stopt per direct met de landelijk gevoerde, maar fel bekritiseerde campagne 'het virus dreigt te winnen'. Eerder schreven wij er al deze aflevering van de rubriek 'Klopt dit wel?' over. Maakt Aids nu meer slachtoffers dan in 1990?

'Ik dood drie keer zoveel mensen als in 1990', valt deze week te lezen op billboards. 'Ik' is in dit geval aids, de slogan komt uit de pen van het Aidsfonds. Rondom Wereldaidsdag, vandaag, heeft de organisatie flink uitgepakt. 'Het virus dreigt te winnen. We moeten nú ingrijpen', aldus het fonds.

Een duistere boodschap, maar overlijden er echt drie keer zoveel mensen aan de gevolgen van aids als vroeger? Wie de cijfers van organisaties als de World Health Organization (WHO) en UNAIDS (het aidsprogramma van de Verenigde Naties) erop naslaat, ziet dat het technisch gezien klopt. In 1990 overleden er wereldwijd meer dan 300 duizend mensen aan de ziekte, in 2015 waren dat er 1,1 miljoen.

Wat het Aidsfonds er echter niet bij zegt: de piek in sterfte ligt alweer tien jaar geleden, in 2004. In dat jaar maakte de ziekte zo'n 2 miljoen slachtoffers, voor een groot deel in ontwikkelingslanden. Sindsdien neemt het aantal doden sterk af.

Een slim staaltje framing van het Aidsfonds, dus. Het fonds heeft strikt genomen gelijk; en wie zegt dat het aantal sterfgevallen de afgelopen tien jaar is gehalveerd, heeft óók gelijk. Alleen is dat natuurlijk niet het soort boodschap waarvoor mensen de portemonnee trekken. Logisch dat het niet op de posters staat.

Aantal mensen dat overleeft nam verder toe

In 1990 waren er nog geen goede medicijnen en nu wel. Daarom is het ongehoord dat er nu meer mensen overlijden

Woordvoerder Aidsfonds

'In 1990 waren er nog geen goede medicijnen en nu wel. Daarom is het ongehoord dat er nu meer mensen overlijden', licht een woordvoerder van het Aidsfonds telefonisch toe. Anderzijds: het aantal mensen dat de besmetting overleeft dankzij de medicijnen, nam nóg sterker toe. Het aantal mensen dat leeft met hiv steeg tussen 1990 en 2015 volgens het WHO van 7,6 naar 36,7 miljoen. Van die 36,7 miljoen seropositieven gebruiken 17 miljoen mensen medicatie.

Nog meer goed nieuws: de toegang tot de medicatie is wereldwijd flink verbeterd. Neem zuidelijk Afrika, één van de zwaarst getroffen gebieden. Daar steeg het aantal geïnfecteerden dat medicijnen krijgt tussen 2010 en 2015 van 24 naar 54 procent, zo bleek in mei uit een UNAIDS-rapport.

Waarmee natuurlijk niet is gezegd dat de ziekte is overwonnen. Uit hetzelfde rapport bleek dat het aantal nieuwe infecties voor het eerst in 20 jaar licht is gestegen, vooral in Oost-Europa, Rusland en Midden-Azië. In die regio's was drugsgebruik met onsteriele naalden een belangrijke oorzaak. Werk is er dus zeker nog, maar over de gehele linie gezien lijkt de mens aan de winnende hand.

Oordeel: