CPB: Leerling toch gebaat bij vroege schoolkeuze
© ANP

CPB: Leerling toch gebaat bij vroege schoolkeuze

Basisschoolkinderen leren beter als ze les krijgen in klassen met leerlingen van gelijk niveau. Met het invoeren van parallelklassen zou - zonder dat dit veel kost - een gemiddelde leerwinst van bijna een half onderwijsniveau te behalen zijn.

Het is volgens het Centraal Planbureau een van de meest effectieve onderwijsmaatregelen, zo blijkt uit de studie Kansrijk onderwijsbeleid die vandaag verschijnt.

De bevinding van het CPB is opvallend, omdat er veel discussie is over (te) vroege selectie in het onderwijs. Door kinderen al op hun 12de te verdelen over schoolniveaus van praktijkonderwijs tot vwo, gaat veel talent verloren, constateerde de OESO onlangs. Bovendien zou vroege selectie leiden tot kansenongelijkheid, wat politiek gevoelig ligt. Onder meer de MBO-raad pleit juist voor een moderne variant op de middenschool uit de jaren zeventig Daarin zitten kinderen van alle niveaus tot hun 15de bij elkaar.

Eerder sorteren

Zoveel plannen, maar wat werkt voor beter onderwijs?

Maatwerk- diploma, kleinere klassen, jongens apart. De onderwijssector produceert aan de lopende band plannen. Maar hoe effectief zijn die? En hoe duur? Het Centraal Planbureau dook in de internationale literatuur en velde een - voorzichtig - oordeel.

Het CPB suggereert nu in de publicatie Kansrijk onderwijsbeleid dat kinderen juist eerder gesorteerd moeten worden. Uit de wetenschappelijke veldstudies blijkt dat leerlingen het best presteren met klasgenoten van gelijk niveau. Door kinderen op basisscholen te verdelen over een klas met ondergemiddeld presterende leerlingen en een klas met bovengemiddeld presterende leerlingen is een flinke leerwinst te behalen: gemiddeld zouden kinderen bijna een half onderwijsniveau hoger scoren. Daarbij staat één onderwijsniveau voor een stap van bijvoorbeeld vmbo-t naar havo.

'Dit kan liggen aan het feit dat docenten beter maatwerk kunnen leveren', schrijft het CPB. 'Een andere verklaring kan zijn dat ondergemiddelde leerlingen en studenten geactiveerd worden zelf met oplossingen te komen.'

Kanttekeningen

Vroegselectie geeft kinderen verkeerde signalen: jij bent niet goed genoeg voor die klas, je vriendje is veel beter

Voorzitter Rinda den Besten van de PO-raad

Wel maakt het planbureau twee kanttekeningen. Zo wordt de leerwinst alleen behaald als de eisen aan de ondergemiddelde klas niet worden verlaagd. Ook moeten scholen regelmatig controleren of leerlingen nog in de juiste parallelklas zitten, om te voorkomen dat ze al op de basisschool definitief voorsorteren op mbo of universiteit.

'Heel onwenselijk' zegt voorzitter Rinda den Besten van de PO-raad, de koepel van basisscholen over de CPB-voorstellen. 'Vroegselectie geeft kinderen verkeerde signalen: jij bent niet goed genoeg voor die klas, je vriendje is veel beter.' Volgens Den Besten moet het primair onderwijs alle kinderen op alle niveaus kunnen bedienen. 'Daarom hebben we goede leraren nodig die kunnen differentiëren en de lesstof op verschillende niveaus kunnen overbrengen. Hier hebben we extra aandacht voor gehad en moeten we verder in investeren.'

Leerwinst

Het CPB onderzocht in de internationale studie het effect van meer dan 150 andere maatregelen. Van 60 kon het CPB een bewezen positief effect vaststellen. Zo blijken het gericht coachen van docenten en het heel vroeg wegwerken van leerachterstanden flinke leerwinst op te leveren. Voortdurend werken aan verbetering van de kwaliteit van docenten pakt ook aantoonbaar positief uit.

Kleinere klassen blijken effectief, en dan vooral voor achterstandsleerlingen en beginnende docenten. Deze maatregel is echter heel duur. Niet effectief of averechts werken het aanbieden van extra lessen aan leerlingen met kleine leerachterstanden, een verbod op zittenblijven of het verlengen van het schooljaar met een week.

Basisschoolkinderen moeten les krijgen in klassen met leerlingen van gelijk niveau

  • 47% (1854)

    Eens

  • 53% (2079)

    Oneens

3933 stemmen