Archeologen Oren Gutfeld en Ahiad Ovadia onderzoeken de grot.
Archeologen Oren Gutfeld en Ahiad Ovadia onderzoeken de grot. © Casey L. Olson en Oren Gutfeld

Zoektocht in gebied Dode-Zeerollen levert tóch weer grot op

In de woestijn nabij de Dode Zee hebben archeologen voor het eerst in 60 jaar een grot ontdekt die als bergplaats moet hebben gediend voor handschriften uit de tijd van Jezus. Hoewel er geen letter tekst is ontdekt, zijn wetenschappers verrukt: de opgraving bewijst dat er nog steeds genoeg valt te ontdekken rondom het ruïnedorp Qumran.

De grot was in de jaren negentig al wel vluchtig onderzocht, maar blijkt bij nadere inspectie vol te liggen met potscherven, pijlpunten en restjes leren riem die men vroeger gebruikte om perkamentrollen dicht te binden. Volgens hoofdonderzoeker Oren Gutfeld van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem bewijst het dat de grot moet worden gerekend tot de handvol 'officiële' Qumran-grotten, waar in de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw de beroemde Dode Zeerollen werden gevonden.

Die collectie van meer dan 900 geschriften, verstopt rond het begin van de jaartelling, geldt nog altijd als een van de spectaculairste archeologische vondsten aller tijden: vol bijbelfragmenten, eindtijdvoorspellingen, psalmen en geschiedschrijvingen uit de tijd van Jezus zelf. 'Maar denk ook aan astrologische geschriften, magische teksten en gedragsregels', zegt oudtestamenticus en directeur van het Groningse Qumran Instituut Mladen Popovic. 'We vonden dingen die niemand ooit had verwacht. Wat dat betreft durf ik niet te dromen wat er wellicht nog meer in die woestijn te vinden is.'

Zwarte markt

In de nieuwe grot vond Gutfeld ook twee pikhouwelen, kennelijk in de jaren vijftig achtergelaten door schatgravers. Alles wijst erop dat eventuele geschriften uit de grot op de zwarte markt zijn beland, vertelt Gutfeld aan de telefoon. 'Zo te zien hebben ze de potten waarin de rollen zaten,  stukgeslagen, waarna ze de rollen ter plekke hebben uitgepakt en meegenomen voor verkoop op de zwarte markt. Er is alle kans dat de wetenschap de geschriften al in haar bezit heeft, zonder te weten dat ze uit deze grot komen.'

De ontdekking smaakt naar meer, vindt Gutfeld. 'De laatste jaren zien we diverse tekstfragmenten opduiken op de zwarte markt. Dat kan erop duiden dat er in dit gebied nog altijd dingen aan het licht komen.' De opgraving in de grot maakt deel uit van een nieuw, omvangrijk overheidsproject, waarbij men de woestijn ten noordwesten van de Dode Zee nog eens minutieus uitkamt. 'In die zin is deze grot een belangrijke wake-up-call', vindt Popovic. 'Denk niet dat we die hele woestijn nu wel kennen.'

Zoektocht

De handschriften die tot dusver aan het licht zijn gekomen stammen van de derde eeuw voor Christus tot de eerste eeuw na Christus, en moeten er zijn verstopt door vroege joden, die om wat voor redenen ook de woestijn in waren gevlucht. Nadat in 1947 de eerste rollen bij toeval werden teruggevonden, trokken talloze bedoeïenen, avonturiers en archeologen er op uit om er meer te zoeken.

In 1993 lanceerde de Israëlische overheid een nieuwe, maar nogal vluchtige zoektocht in het gebied. Daarbij kwamen tientallen 'nieuwe' grotten aan het licht, waaronder ook de nu onderzochte. 'Dit najaar gaan we verder', vertelt Gutfeld. 'Er zijn nog zo'n dertig of veertig grotten die onze interesse hebben.'

'Superinteressant', vindt Popovic de hernieuwde zoektocht. 'Nieuwe gegevens dwingen ons altijd om ons verhaal aan te passen. Alleen al om die reden ben ik razend benieuwd naar het vervolg.'