Zalm in nood? Deze bever redt de boel.
Zalm in nood? Deze bever redt de boel. © Hollandse Hoogte

Zalm in moeilijkheden? Geen probleem: de bever schiet te hulp

Met dammen reguleren bevers watertemperatuur in stroompjes en kreken in Noord-Amerika

Door de klimaatverandering wordt het water in kreken in Noord-Amerika steeds warmer. Dat is slecht nieuws voor de zalm, want die kan daar niet tegen. Maar gelukkig is er de bever.

Het gaat slecht met de zalm? Geen probleem: de bever grijpt in. Door het bouwen van dammen reguleren Canadese bevers (Castor canadensis) onbewust de temperatuur in stroompjes en kreken in Noord-Amerika. Deze milde temperatuur is ideaal voor de in deze kreken levende zalmen, schrijven Amerikaanse onderzoekers in vakblad PLOS ONE.

Zalmen zwemmen ieder jaar Amerikaanse zoetwaterstroompjes op om zich daar voort te planten. Maar ecologen zien met lede ogen aan hoe door klimaatverandering de temperatuur van die stroompjes gestaag stijgt. Zalmen zijn erg hittegevoelig. Ze leggen het loodje bij 29 graden Celsius - een watertemperatuur die in de zomer steeds vaker wordt bereikt.

Ecologen waren bang dat bevers juist een temperatuurstijging in stroompjes zouden veroorzaken

Kristijn Swinnen, beverexpert Universiteit van Antwerpen

Maar gelukkig is daar nog de bever. De Amerikaanse onderzoekers hielden acht jaar lang de watertemperatuur bij in een kreek in het droge en warme Oregon. Tegelijk hielden ze bij waar in de kreek bevers een dam opwierpen. Rond de dammen was de gemiddelde watertemperatuur een stuk constanter dan in stukken stroom zonder dam, zo bleek. En een constante temperatuur betekent dat de voor zalmen fatale 29 graden buiten bereik blijft.

Waarschijnlijk is dit het gevolg van een toename in het watervolume. Door de beverdammen ontstaan een soort reservoirs in de rivier, die in oppervlak toeneemt. De grotere hoeveelheid water doet er langer over om op te warmen of af te koelen, waardoor de temperatuur 's zomers en 's winters mild blijft. Daarnaast vermoeden de onderzoekers dat door het grotere oppervlak van het water meer uitwisseling plaatsvindt met koel grondwater.

Kristijn Swinnen, beverexpert aan de Universiteit van Antwerpen, is onder de indruk. 'Acht jaar een stroompje bijhouden, dat is nogal wat.' De studie kan, zo zegt hij, het denken over de bever flink veranderen. 'Ecologen waren bang dat bevers juist een temperatuurstijging in de stroompjes zouden veroorzaken: door het wegknagen van bomen langs de oever bereikt meer zonlicht het water. Maar deze onderzoekers vinden juist het tegenovergestelde.'

De bever is bezig aan een opmars in Nederland. Mogelijk heeft het knaagdier ook hier positieve effecten op het ecosysteem. De beverdammen zorgen voor afwisseling in de stroomsnelheid van kreken en riviertjes, wat volgens Swinnen vaak een positief effect heeft op biodiversiteit.