Van de patiënten die zeggen een second opinion te willen, ziet ruim 40 procent hier in de praktijk vanaf.
Van de patiënten die zeggen een second opinion te willen, ziet ruim 40 procent hier in de praktijk vanaf. © ANP

Ruim 40 procent patiënten die second opinion wil, ziet ervan af

Van de patiënten die zeggen een second opinion te willen, ziet ruim 40 procent hier in de praktijk van af. Ze durven hun eigen arts niet te zeggen dat ze een advies willen van een collega of laten zich door de dokter overtuigen het erbij te laten. Een kleine groep krijgt geen second opinion omdat de eigen arts of de zorgverzekeraar dit niet wil.

Dit blijkt uit een rondvraag van de Patiëntenfederatie Nederland onder hun onderzoekspanel. De organisatie grijpt de uitkomsten aan om het belang van de second opinion te benadrukken. Van de 2.341 ondervraagden, die reageerden op de vraag of zij in 2015 of 2016 een second opinion hadden gevraagd of hadden willen vragen bij hun huisarts of een specialist, hebben 1.354 er een gekregen. In de helft van hun gevallen veranderde het behandeladvies.

Deze uitkomst wijkt iets af van een studie door het AMC op de afdeling neurologie in 2011. Van de bijna tweehonderd second opinions die in die studie zijn geanalyseerd werd in 33 procent van de gevallen een andere diagnose gesteld. Net als bij het onderzoek van de Patiëntenfederatie ging het niet altijd om ingrijpende wijzigingen in diagnose of behandeling. Een tweede arts die zegt: 'Kijk het nog even drie weken aan', is ook een ander advies.

Patiënten hebben recht op een second opinion; die is opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering. In 7 procent van de gevallen verleende de arts of zorgverzekeraar geen medewerking bij een second opinion, blijkt uit het Patiëntenfederatie-onderzoek.

'Situatie die we niet willen'

Een arts moet altijd uitleggen wat de mogelijkheden zijn en dus ook dat een second opinion mogelijk is

Federatie Medisch Specialisten

Een arts die een second opinion afraadt 'is een situatie die we niet willen hebben', zegt een woordvoerder van de Federatie Medisch Specialisten in een reactie. 'Daarom zijn we vorig jaar een campagne begonnen met de Patiëntenfederatie om het gesprek met de arts te verbeteren. Een arts moet altijd uitleggen wat de mogelijkheden zijn en dus ook dat een second opinion mogelijk is.'

Dat dit nodig is, blijkt uit de 20 procent van de ondervraagden die wel een tweede arts wilden zien, maar het gesprek niet aandurfden met hun eigen dokter. Dat een kwart van de patiënten afziet van een second opinion na een overleg met de eigen arts, laat volgens de Patiëntenfederatie het nut zien van een 'open gesprek'.

Minder positief na twee jaar

Bijna al hun respondenten (89 procent) die een second opinion kregen, zeggen dat het 'iets opleverde'. 'Je vraagt je wel af waarom daarvoor een tweede gesprek met de eigen arts nodig is', zegt directeur Dianda Veldman. Het onderzoek van het AMC laat een minder positief beeld zien van de second opinion als patiënten twee jaar later nogmaals worden gevraagd naar hun mening. Hun tevredenheid was toen weer op het niveau van vóór de second opinion. Eenderde had na de second opinion voor hetzelfde probleem weer andere artsen bezocht.

Het onderzoek van de Patiëntenfederatie is niet volledig representatief voor de Nederlandse bevolking. Zo zijn onder meer chronisch zieken en hoogopgeleiden oververtegenwoordigd. In beide gevallen is het aannemelijk dat deze groepen vaker een second opinion aanvragen.