1217766
Illustratie © ThinkStock

Porna: Beleven vrouwen pornografie nou echt anders?

Nu Viva pornadvd's bijsluit en de VS verslaafd zijn aan een 'mommy porn'-romannetje vragen wij ons af: reageren vrouwen echt anders op porno, zoals het cliché wil? Nou, nee. En ja. Een rondgang langs de wetenschap.

 De cover van het dagelijkse katern V van vandaag.
De cover van het dagelijkse katern V van vandaag. © Tekening Typex

Standaard verloopt een pornofilm ongeveer zo: op de onromantisch belichte filmset zit of ligt een gewillige vrouw, die geil de camera inkijkt. Vervolgens wandelt er een erectie het beeld in, met een man eraan vast. Die penetreert zonder verdere plichtplegingen de inmiddels hevig kreunende vrouw in diverse posities en gaten, om vervolgens op onhygiënische wijze in haar gezicht klaar te komen. Einde scène.

Voor de gemiddelde man is dit voldoende om aan zijn gerief te komen. Maar de meeste vrouwen worden er niet opgewonden van. Daaruit trok men tot voor kort de conclusie dat vrouwen gewoon niet zo van porno houden, maar meer van het softere, relatiegerichte werk: knuffelen en strelen en dergelijke. Een paar recente trends weerspreken dit idee. De opkomst van de porna, om maar wat te noemen: een vrouwvriendelijker variant van de erectiecentrische standaardporno, waarbij de vrouw geen object is, maar een gelijkwaardige tegenspeler en ze bovendien meer geniet. Hier is de clitoris niet zomaar een accessoire, maar een middelpunt van de belangstelling. Weekblad Viva gaf in maart voor de tweede keer een hele dvd vol met dit werk cadeau bij het blad. En in de Verenigde Staten liepen vrouwen de afgelopen maanden met miljoenen tegelijk warm voor het boek Fifty shades of grey van schrijfster E.L. James, waarin studente Anastasia Steele in een ietwat sadomasochistische seksrelatie met de stinkend rijke zakenman Christian Grey terecht komt. De Nederlandse vertaling, Vijftig tinten grijs, verschijnt 23 mei.

Knuffelen staat in dit boek niet op het menu. Wel worden er clitorissen gemasseerd, vingers en enorme erecties in vagina's gestoken en lichte zweepslagen uitgedeeld in 'de rode kamer van pijn', terwijl Grey dominant kreunt: 'Nu ga ik u neuken, mevrouw Steele... hard.' En ook de Viva-porna-dvd bevat, net als standaardporno, gewoon close-ups van in en uit elkaar schuivende geslachtsdelen. Weliswaar smaakvol belicht en afgewisseld met grijpende handen en genietende gezichten, maar toch: een beavershot is een beavershot.

Misvatting
'Het is echt een misvatting dat vrouwen alleen voor soft gaan', zegt Liesbet Zikkenheimer. Ze is eigenaar van de website Shespot.nl, die erotische verhalen geschreven door vrouwen publiceert, en directeur van het bedrijf dat via onder meer Ziggo en UPC het pornakanaal Dusk! verzorgt. Dusk! was ook de partij die de porna op de Viva-dvd aanleverde. Zikkenheimer weet wat vrouwen willen, want haar pornakanaal werkt al ruim twee jaar met een doorlopend panel van meer dan 1.300 kritische vrouwen die aangeven hoe opwindend de films zijn. Haar ervaring: 'Het mag best heel expliciet.' En de gedachte dat vrouwen vooral geïnteresseerd zijn in zacht strelend voorspel? 'Kom op, we zetten dat filmpje op om opgegeild te worden, dus het mag best een beetje vaart maken.'

Dat is ook de ervaring van Stephanie Both, seksuoloog aan het Leids Universitair Medisch Centrum. 'Het materiaal dat we hier in het lab gebruiken, laat echt niets aan de verbeelding over, want we weten dat hoe explicieter de scenes zijn, hoe sterker de seksuele opwinding is. Dat geldt zowel voor mannen als vrouwen.'

Met seksuele opwinding bedoelt Both hier de fysieke mate van genitale opwinding van de proefpersonen, niet hoeveel lust ze voelen. Dat onderscheid is belangrijk, want de twee kunnen, vooral bij vrouwen, nogal uiteen lopen. 'In het lab zien we dat zowel mannen als vrouwen fysiek duidelijk op seksfilmpjes reageren. Mannen krijgen een erectie en bij vrouwen zien we dat de doorbloeding in de vagina toeneemt', vertelt Both. De doorbloeding van de vagina wordt gemeten met een photoplethysmograaf, een soort tampon met een lampje erin en een kabeltje waar normaliter het touwtje zou zitten. De doorbloeding van de vagina hangt samen met de vochtigheid. Erectie-omvang wordt doorgaans vastgesteld met een ringetje dat veranderingen in de diameter van het lid doorgeeft aan een computer.

Lees de rest van dit verhaal in de Volkskrant van vandaag.