Oudere vrouwtjes hertensoort worden zo voorzichtig dat ze niet meer kwetsbaar zijn door jagers
© Mark Boyce

Oudere vrouwtjes hertensoort worden zo voorzichtig dat ze niet meer kwetsbaar zijn door jagers

Kan een dier leren aan de jacht te ontkomen? Ja, zeggen onderzoekers die het gedrag van een hertensoort bestudeerden. Ze ontdekten dat de dieren op hogere leeftijd voorzichtiger worden. Zo voorzichtig dat oudere vrouwtjes bijna niet meer kwetsbaar zijn voor jagers.

Het is bekend dat dieren die van nature behoedzaam zijn een grotere kans hebben om oud te worden. De vraag is of ze ook kunnen leren buiten bereik van jagers te blijven. Of ze in staat zijn iets op te steken van de fouten van ongelukkige soortgenoten. Om die vraag te beantwoorden onderzochten biologen in Canada of wapitiherten tijdens hun leven hun gedrag aanpassen om jagers te ontlopen. Dat blijkt inderdaad het geval.

Naarmate ze ouder worden gaan vrouwtjeswapiti's meer risicomijdend gedrag vertonen. Ze verplaatsen zich minder vaak, zodat er minder kans is dat ze een jager tegenkomen. Ze blijven langer op dichtbebost en steil terrein dat moeilijk toegankelijk is voor de mens. Ze houden zich vooral goed schuil in de buurt van wegen. Die gedragsverandering leidt ertoe dat vrouwtjes die een jaar of tien zijn geworden daarna vrijwel niet meer ten prooi vallen aan jagers.

Boogschutters of jagers met geweer

De elanden maken zelfs onderscheid tussen het gevaar dat uitgaat van boogschutters en van jagers met een geweer

Vrouwelijke wapitiherten zijn bij uitstek geschikt voor onderzoek naar leergedrag omdat ze in groepen leven en omdat ze een relatief hoge leeftijd (20 jaar) kunnen bereiken. Ze hebben de gelegenheid en de tijd om te leren. Ze kunnen ervaring opdoen als pechvogels in hun omgeving slachtoffer worden.

De wetenschappers voorzagen 49 vrouwtjes tussen 1 en 18 jaar oud van gps-zendertjes, die precies aangaven waar de dieren zich bevonden. Ze volgden de bewegingen van de dieren twee tot vier jaar, in een deel van de Canadese provincie British Columbia dat een gevarieerd landschap heeft. Uit de gps-gegevens bleek dat het gedrag van dieren veranderde naarmate de tijd verstreek en ze meer jachtseizoenen hadden meegemaakt.

Volgens de onderzoekers, die publiceerden in PLOS one, maakten de wapiti's zelfs onderscheid tussen het gevaar dat uitgaat van boogschutters en van jagers met een geweer. In het seizoen voor jagen met pijl en boog hielden de dieren zich vaker schuil op ruig terrein dan tijdens het seizoen voor jagers met een vuurwapen. Omdat boogschutters vrij dicht bij hun prooi moeten komen is het voor wapiti's veiliger op steile, moeilijk begaanbare hellingen als zij op jacht zijn.

Invloed van mens op persoonlijkheid dier

Dit experiment in het wild laat duidelijk zien dat dieren zich aanpassen aan omgevingsdruk, of dat nou de jacht is of natuurlijk gevaar

Cognitief psycholoog Mariska Kret

'Fascinerend dat deze dieren hun gedrag ook aanpassen aan de jachttechnieken', reageert cognitief psycholoog Mariska Kret, universitair aan de Universiteit Leiden. 'Dit experiment in het wild laat duidelijk zien dat dieren zich aanpassen aan omgevingsdruk, of dat nou de jacht is of natuurlijk gevaar.'

Op mannelijke wapiti's, die vaak een imposant gewei dragen, wordt meer gejaagd dan op vrouwtjes. Mannetjes hebben een kans van 50 procent om slachtoffer te worden van een jager. Voor een vrouwtje is dat 20 procent. Volgens Kret, niet betrokken bij het onderzoek in Canada, kan dit leiden tot een onevenwichtige samenstelling van de populaties.

Dat voorzichtige dieren een grotere kans hebben op overleven bij de jacht toont aan dat de mens invloed kan hebben op de evolutie van de persoonlijkheid van een dier, zegt Kret. 'Zoals de mens veel invloed heeft gehad op de persoonlijkheid van de hond.'

Aanvullingen en verbeteringen: Bij het onderzoek naar aanpassing van dieren aan de jacht is niet gekeken naar gedragsverandering van de eland, zoals in een eerdere versie van dit bericht stond, maar van het wapitihert.