© de Volkskrant

Optische illusie maakt spieren sterker

Het lijkt uit de koker van een illusionist te komen, maar is serieuze wetenschap: wie zijn rechterarm traint, versterkt ook zijn linkerarm, zelfs al bungelt hij er ontspannen bij. En als je er een spiegel bij pakt, wordt dat effect nog eens versterkt. Dat blijkt uit onderzoek van bewegingswetenschapper Tjerk Zult, die gisteren promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen.

Wetenschappers mogen het effect al meer dan honderd jaar kennen, hoe het werkt blijft onduidelijk. Ofwel de hersenhelft van de trainende zijde geeft impulsen door aan de andere hersenhelft, ofwel de impulsen gaan tegelijkertijd naar beide breinhelften. In beide gevallen ontvangt ook de niet-trainende hersenhelft impulsen, waardoor de bijbehorende spieren sterker worden. Dit fenomeen, cross-educatie, maakt spieren gemiddeld 8 procent sterker, schreven Australische onderzoekers in het Journal of Applied Physiology op basis van een meta-analyse.

Na drie weken bleek dat de krachttoename in de linkerarm 13 procent hoger was bij proefpersonen die een spiegel gebruikten

8 procent is leuk en aardig, 'maar het is mooi als het verhoogd kan worden', dacht bewegingswetenschapper Tjerk Zult. Daarom voegde hij een element toe aan de training: een spiegel. Spiegelneuronen in de hersenen, actief wanneer je bewegingen ziet of zelf uitvoert, zouden het effect van cross-educatie namelijk kunnen versterken. Zult liet 24 gezonde proefpersonen krachttraining doen met hun rechterarm terwijl een spiegel de illusie gaf dat de linkerarm meedeed. Na drie weken bleek dat de krachttoename in de linkerarm 13 procent hoger was bij proefpersonen die een spiegel gebruikten dan bij mensen die aan gewone cross-educatie deden. 'Dat effect is best aanzienlijk, maar of het klinisch relevant is, moet vervolgonderzoek uitwijzen,' zegt Zult. Mogelijk kan spiegeltraining bijdragen aan de revalidatie van patiënten met een verzwakt lichaamsdeel, bijvoorbeeld door een botbreuk of beroerte.

Ook Andreas Daffertshofer, hoogleraar neurale dynamica aan de VU en niet betrokken bij het onderzoek, denkt dat spiegeltherapie patiënten kan helpen. Hij stelt echter ook dat nog onduidelijk is of de therapie klinisch relevant is. Zo wijst hij op een experiment dat Zult deed met patiënten die herstelden van een kruisbandoperatie, bij hen leverde cross-educatie geen significante herstelwinst op. Dat het effect van spiegeltraining in dit geval niet is onderzocht, noemt hij een gemiste kans. Maar zelfs als het effect met spiegeltraining 13 procent was geweest, blijft onzeker of dit het herstel van deze patiënten significant kan verbeteren.

Dat het effect van spiegeltraining in dit geval niet is onderzocht, noemt hij een gemiste kans