Jongerencamping Dennenoord in Giethmen
Jongerencamping Dennenoord in Giethmen © ANP

Nederland scoort derde in hoog riskant alcoholgebruik - klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Nederland scoort een derde plaats op hoog riskant alcoholgebruik

Van wie komt die claim?

Nieuwsuur kwam dinsdagavond met een zorgwekkend item over drankgebruik. Nederland scoort een derde plaats op hoog riskant alcoholgebruik, zo bericht het programma.

Klopt het?

Allereerst de vraag: wat is riskant alcoholgebruik? Nieuwsuur doelt hier op problematisch alcoholgebruik: misbruik- of afhankelijkheid van alcohol. Overmatig drinken is één van de indicatoren hiervoor, naast bijvoorbeeld drank in de ochtend, spijtgevoelens na alcoholgebruik of vaak door alcohol bij de spoedeisende hulp terechtkomen.

Het bericht van Nieuwsuur is gebaseerd op de Global Drug Survey, een wereldwijd onderzoek onder in totaal meer dan 115 duizend respondenten uit vijftig landen, waaronder drieduizend Nederlanders. Bij de respondenten is onder meer een vragenlijst afgenomen om het problematisch alcoholgebruik in kaart te brengen. Alle respondenten met een hoge score op deze vragenlijst werden bij elkaar geteld. En inderdaad: Nederlandse mannen scoren met 40,9 procent een derde plek onder de vijftig landen. De vrouwen staan met 27,9 procent zesde.

Maar, zoals Nieuwsuur zelf ook meldt: deze cijfers zijn op geen enkele manier representatief voor de gehele bevolking. De gemiddelde leeftijd van de respondenten is 29,1, in deze vijftig westerse landen bovengemiddeld jong. In Nederland is het zelfs nog erger met een gemiddelde leeftijd van 23,5. Jonge mensen drinken meer, en zullen dus ook vaker in de groep problematische drinkers vallen.

Wel laat het onderzoek zien dat onder deze jonge respondenten het aantal problematische drinkers groot is - dát is waar we heel erg van schrokken.

Floor van Bakkum van Jellinek

Daarnaast blijkt dat van de drieduizend Nederlandse respondenten maar liefst 57 procent student is, tegenover 30 procent in de hele steekproef. Studenten zijn bij uitstek overmatige - en dus ook vaker problematische - drinkers. Daardoor kun je de landen nauwelijks onderling vergelijken. Dat de Nederlandse respondenten relatief vaak problematisch drinken kan komen door een trend op nationaal niveau, maar kan net zo goed het gevolg zijn van het grote aandeel studenten in de groep ondervraagde Nederlanders. Overigens werden de internationale cijfers pas woensdag gepubliceerd, en beschikte Nieuwsuur alleen over de demografische gegevens van de Nederlandse respondenten. 

'Je kunt de resultaten niet vertalen naar de gehele bevolking', verduidelijkt Floor van Bakkum van Jellinek. 'Wel laat het onderzoek zien dat onder deze jonge respondenten het aantal problematische drinkers groot is - dát is waar we heel erg van schrokken.' Van Bakkum kent geen internationaal onderzoek naar het aantal problematische drinkers met respondenten die wel representatief zijn.

Eindoordeel

Teveel alcohol drinken is zeker ook in Nederland een probleem. Maar of we internationaal gezien een derde plek scoren op hoog riskant alcoholgebruik is met het huidige onderzoek niet te zeggen.