Exterieur van de UvA - Universiteit van Amsterdam.
Exterieur van de UvA - Universiteit van Amsterdam. © ANP

Nederland maakt winst op wetenschap

Voor elke euro die naar Brussel gaat, komt 1,62 euro terug

Nederlandse wetenschappers hebben in het eerste jaar van het Brusselse programma Horizon2020 voor wetenschap en innovatie nog beter gescoord dan onder eerdere programma's. Voor iedere euro die naar Brussel gaat, kwam vorig jaar via het Europese R&D programma 1,62 euro terug, in totaal ruim 8 procent van het totale EU-budget voor wetenschap.

Nederland doet het opmerkelijk goed, zo klein als het is

Staatssecretaris Sander Dekker van Onderwijs en Wetenschap zei dat donderdag bij een tournee door het land met de Europese commissaris voor Wetenschap, Onderzoek en Innovatie, de Portugees Carlos Moedas. Zij deden onder meer de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen aan en de Universiteit van Amsterdam, voor een openbaar vraaggesprek met studenten.

Volgens voormalig investeringsbankier Moedas, sinds een halfjaar in functie, mag Nederland de hoge score in Horizon2020 opvatten als een teken van kwaliteit. 'Dit geld wordt verdeeld op basis van excellentie en niets anders. Nederland doet het opmerkelijk goed, zo klein als het is. Behalve met kwaliteit moet het ook iets te maken hebben met de traditionele open samenleving die Nederland is.'

Hij zei verrast te zijn over de Nederlandse academische statistieken, waarin bijvoorbeeld blijkt dat liefst eenzesde van de Nederlandse publicaties in de top-10 van best geciteerde tijdschriften verschijnt.

Hoog op de agenda

Het bezoek van Moedas is onderdeel van de voorbereiding van het Nederlandse voorzitterschap van de EU in de eerste helft van 2016. Wetenschap en innovatie zullen daarbij volgens Dekker hoog op de agenda staan. Dekker: 'Open Science is daarbij de hoofdzaak: een wetenschappelijke praktijk in Europa waarin delen en samenwerking gewoon zijn. Onderdeel daarvan is Open Access, een publicatiesysteem waarin wetenschappelijke artikelen openbaar zijn, in plaats van alleen voor abonnees.'

Volgens Moedas is Nederland met name op dat terrein een belangrijke partij om Open Access breed Europees te agenderen. 'De Commissie is een warm voorstander van een open wetenschappelijke literatuur. Dat vergt andere businessmodellen van uitgevers, maar Nederland heeft de laatste jaren laten zien dat daarin stappen te zetten zijn.'

Mentaliteitsomslag

Veel wetenschappers beseffen nog niet goed dat ze in feite in een paradijs leven

In het Europese researchprogramma Horizon2020 eist de EU dat gesubsidieerde onderzoekers hun werk publiek toegankelijk publiceren. Lang niet alle wetenschappelijke uitgevers bieden daartoe echter al de mogelijkheid.

Volgens Dekker is ook in Nederland zelf nog steeds een mentaliteitsomslag nodig binnen de academische wereld. 'Veel wetenschappers beseffen nog niet goed dat ze in feite in een paradijs leven, waar ze overal gratis bij kunnen. Zodra je van de universiteit weg bent, ervaar je dat de literatuur niet meer zomaar toegankelijk is.'