Kan voeding een maagzweer laten verdwijnen?
© Eline van Strien

Kan voeding een maagzweer laten verdwijnen?

beter/eten

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: Helpt een dieet tegen een maagzweer?

Als de maag gewond is, kan voedsel dan een pleister zijn? Een maagzweer is pijnlijk, vooral na een maaltijd, als maagzuur wordt aangemaakt dat de ontstoken plek irriteert. Zijn er voedingsmiddelen of dranken die dat tegengaan? Is het slim om geen zuur voedsel of zure drank te nuttigen? Moet je melk drinken? Honing eten?

Een maagzweer wordt vaak veroorzaakt door de bacterie Helicobacter pylori, die zich nestelt in de beschermende slijmlaag van de maagwand. De bacterie veroorzaakt een chronische ontsteking van het maagslijmvlies. Daar merk je meestal niets van, verduidelijkt Ernst Kuipers, hoogleraar maag- darm- leverziektes in het Erasmus MC. Maar soms tast die ontsteking het slijmvlies en de slijmlaag aan waarna het maagzuur op die plek kan inwerken en een wond veroorzaakt. De zenuwen eronder komen bloot te liggen en als het maagzuur ermee in contact komt, ontstaat heftige pijn.

De eerste maagzweerdiëten dateren van een eeuw geleden. Beroemd was het Sippy-dieet, vernoemd naar de Amerikaanse arts Bertram Sippy, die zijn patiënten dagenlang alleen melk gaf. Het idee was dat melk het maagzuur neutraliseerde, wat de genezing van de zweer zou bespoedigen. Kuipers stuurt een ruim 60 jaar oude studie uit het vakblad The Lancet, waarbij tientallen patiënten wekenlang via een maagsonde melk in de maag gedruppeld kregen. Het melkdruppel-dieet bleek niet te werken.

Doeltreffender is het vermijden van bepaalde dranken. Vooral koffie en alcohol zijn boosdoeners omdat ze de aanmaak van maagzuur stimuleren. Zure voeding of drank hoeft niet per se in de ban: de maag is van zichzelf al zo zuur dat een hap rabarber of een slok cola de zuurgraad niet nog meer kan versterken. Een dieet tegen maagzuur is niet meer zo nodig, zegt Kuipers: er zijn geneesmiddelen, maagzuurremmers, die de productie van zuur in de maag veel beter afremmen dan welk voedingsmiddel dan ook.

Vooral koffie en alcohol zijn boosdoeners omdat ze de aanmaak van maagzuur stimuleren

Veel interessanter vindt hij het om te kijken naar voeding die de oorzaak van de zweer aanpakt: 'Als je de groei van de bacterie kunt afremmen, helpt dat om de ontsteking tegen te gaan.' Dat gebeurt nu met antibiotica, meestal met succes, maar omdat door het massale gebruik van die geneesmiddelen steeds meer bacteriën er ongevoelig voor worden, is een alternatief welkom, schreef een groep internationale voedingswetenschappers twee jaar geleden in het vakblad Nutrition Research. Zij zetten alle onderzoeken naar anti-maagzweer-voedsel op een rij en concluderen dat een dieet inderdaad effectief kan zijn bij de bestrijding van de bacterie.

Het sterkste bewijs ligt er voor broccolispruiten (de kiemen van de broccoliplant), zwarte bessenolie, cranberrysap, kaneel en bepaalde probiotica. Die voedingsmiddelen pakken de Helicobacter-bacterie op uiteenlopende manieren aan: ze remmen de groei of het venijn van de bacterie, beperken de mogelijkheid om zich in de maagwand te nestelen of voorkomen dat de bacterie een beschermde jas krijgt waardoor het lastig wordt om in de zure maag te overleven.

Even krachtig als een antibioticum zal voeding nooit worden, maar dat is ook niet nodig

Even krachtig als een antibioticum zal voeding nooit worden, schrijven de onderzoekers, maar dat is ook niet nodig, denken ze. Want complete uitroeiing van de bacterie is misschien wel schadelijk. Voor de Helicobacter-bacterie geldt hetzelfde als voor veel andere bacteriën, zegt ook Kuipers: 'In veel gevallen zijn ze onderdeel van onze natuurlijke flora, en vormen ze een onderling evenwicht waarvan we de essentie nog lang niet begrijpen.' Kuipers wijst erop dat er geen antibioticum bestaat dat alleen de Helicobacter doodt. 'Bestrijden we één soort, dan raken we ook altijd andere soorten.'

Reden genoeg om een dieet een kans te geven. Maar voordat maagpatiënten hun medicijnen inruilen voor veenbessensap of kiemgroenten: eerst moet veel meer onderzoek worden gedaan.

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar voeding@volkskrant.nl