Vrouw bij de psychiater.
Vrouw bij de psychiater. © ANP

Huisarts gaat risicogroepen preventief screenen op depressie

Nederlanders met een verhoogde kans op een depressie worden vanaf volgend jaar preventief doorgelicht door de huisarts. Dat is de bedoeling van de 'Zorgstandaard Depressie' die (huis)artsen, verzekeraars en patiëntenorganisaties aan het ontwikkelen zijn. Kwetsbaar voor een depressie zijn onder anderen mensen met chronische, lichamelijke kwalen, werklozen, alleenstaande moeders en mensen van wie recent de partner is overleden.

Depressiegala

'De manier waarop met depressie wordt omgegaan, is te vergelijken met kanker in de jaren zestig: toen praatte iedereen over 'K'.' Dat zegt psychiater Esther van Fenema die samen met collega Bram Bakker het eerste Depressiegala ter wereld organiseerde. Lees hier hun verhaal.

800 duizend Nederlanders kampen momenteel met de aandoening

In de VS pleit de invloedrijke adviesorganisatie voor preventieve gezondheidszorg, de USPSTF, dat alle volwassenen preventief worden gescreend op depressie, inclusief zwangere vrouwen en vrouwen die net bevallen zijn.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zal depressie in 2020 volksziekte nummer één zijn. 20 procent van de Nederlanders en de Amerikanen krijgt ooit in zijn leven een depressie. Op dit moment kampen 800 duizend Nederlanders met de aandoening. De ziekte kost de Nederlandse samenleving jaarlijks 2,8 miljard euro aan behandelkosten en indirecte kosten zoals het verlies van arbeidsproductiviteit. In de VS gaat het om 45 miljard dollar.

Gezondheidswinst

Hippe dip

'Het Depressiegala slecht geen taboe, het is een symptoom van de festivallisering van de ziekte.' Lees hier de hele column van Jean-Pierre Geelen over depressie.

Volgens de Amerikaanse experts van de US Preventive Services Task Force (USPSTF) valt er met grote zekerheid gezondheidswinst te boeken als depressies vroegtijdig worden opgespoord en behandeld. Ze vinden de vragenlijsten waarmee - voor verschillende groepen - de eerste ruwe diagnose wordt gesteld, betrouwbaar genoeg. Bovendien zijn er genoeg effectieve behandelmethoden zoals antidepressiva en psychotherapie en combinaties daarvan, aldus de expert-groep.

Voor Nederland is een algehele screening naar depressie in de bevolking minder zinvol dan in de VS, vindt Jan Spijker, depressie-onderzoeker bij het Trimbos-Instituut en hoogleraar chronische depressie aan de Radboud Universiteit. 'De zorg is hier veel toegankelijker dan in de VS. Wel willen we in de nieuwe Zorgstandaard Depressie vanaf volgend jaar regelen dat huisartsen risicogroepen preventief gaan screenen.' Het Landelijk Genootschap Huisartsen werkt aan deze Zorgstandaard mee. Van alle Nederlanders met depressie krijgt 60 procent zorg en 40 procent niet. Spijker vindt het zorgelijk dat Nederlanders gemiddeld twee jaar met hun klachten blijven rondlopen voordat ze hulp zoeken of krijgen. 'Dat is veel te lang. Het kan natuurlijk vanzelf overgaan, maar na drie maanden niet meer.' Een vroegtijdige behandeling heeft bovendien meer kans op succes.

Zinvol

Een groot aantal vals-positieven zal het hele systeem gaan verstoppen

Willem van der Does, depressie-expert en psycholoog

De Amerikaanse experts die Washington adviseren álle volwassenen te screenen weten nog niet met welke frequentie dat zou moeten gebeuren. Voor kinderen is nog geen bewijs dat screening zinvol is.

Screening-studies in de VS laten veel meer gezondheidswinst zien dan in Nederland, merkt hoogleraar Spijker op. Hij wijst op een studie waarbij huisartsen in Amsterdam al hun patiënten depressie-vragenlijsten voorlegden. Er werden wel meer depressies opgespoord, maar de patiënten weigerden zich te laten behandelen.

De Leidse depressie-expert en psycholoog Willem van der Does is huiverig voor een algehele screening. 'Een groot aantal vals-positieven zal het hele systeem gaan verstoppen.' Dat gevaar is minder groot als de screening wordt beperkt tot kwetsbare groepen.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.