Gehandicapten demonstreren in Den Haag tegen de bezuinigingen op het persoonsgebonden budget.
Gehandicapten demonstreren in Den Haag tegen de bezuinigingen op het persoonsgebonden budget. © ANP

Helft pgb-declaraties voldoet niet aan de regels

SVB controleert onvoldoende om betalingen op gang te krijgen na chaos bij invoering

De helft van de 140 duizend declaraties die maandelijks voor persoonsgebonden budgetten (pgb's) binnenkomen voldoet niet aan de regels. Dat blijkt uit een steekproef van de Sociale Verzekeringsbank (SVB), de uitvoeringsinstantie voor de zorgbudgetten.

Sinds de chaotische introductie van het nieuwe pgb-stelsel keert de SVB nu al ruim anderhalf jaar zorggelden uit, ook als de declaraties niet rechtmatig zijn. Het is de bedoeling dat de instantie vanaf 1 oktober weer strikt gaat controleren, maar het is de vraag of zorgstaatssecretaris Martin van Rijn dat na de steekproef, die dinsdag door de SVB naar buiten wordt gebracht, nog aandurft.

Begin september wordt de knoop doorgehakt. Van Rijn struikelde eerder al bijna over de pgb's - zijn utieme hoofdpijndossier. De Tweede Kamer wil niet dat er opnieuw onrust ontstaat onder de 120 duizend pgb-houders en hun zorgverleners.

Dat gevaar is er wel. 'Gebaseerd op eerdere kwaliteitsmetingen is de verwachting dat circa 50 procent van deze declaraties niet in één keer goed kunnen worden verwerkt', voorspelt de SVB over het 'weer aanzetten van de controles'. Per jaar keert de instantie 2 miljard euro aan pgb's uit. Hulpbehoevenden kopen daarmee hun eigen zorg in.

Als je strikt de letter van de wet naleeft, mogen we die declaratie niet goedkeuren

Wieke den Hollander, manager pgb-dienstverlening bij de SVB

800 duizend onrechtmatige declaraties goedgekeurd

Is pgb-systeem nog te redden?

De helft van de declaraties bij de persoonsgebonden budgetten deugt nog steeds niet. Is het systeem te redden? 'De Belastingdienst kan ook niet zeggen dat de helft van de aangiftes niet klopt.'

De SVB onderstreept dat er bij de onrechtmatige declaraties zeker niet altijd sprake is van fraude. In bijna alle gevallen zou het om administratieve fouten gaan, zoals een handtekening die ontbreekt. 'Maar als je strikt de letter van de wet naleeft, mogen we die declaratie niet goedkeuren', zegt Wieke den Hollander, manager pgb-dienstverlening bij de SVB.

Op last van Van Rijn werkt de uitkeringsinstantie sinds 2015 met een 'noodscenario', waardoor ook onvolledige declaraties worden uitgekeerd. Op basis van de huidige steekproef valt te concluderen dat alleen al het afgelopen jaar 800 duizend onrechtmatige declaraties zijn goedgekeurd.

Zeker op het hoogtepunt van de crisis was de SVB volgens ingewijden 'zeer coulant'. Volgens de regels moeten de budgethouder en zorgverlener allebei tekenen voor een declaratie, maar dat gebeurt nog steeds niet. Ook kloppen zorgnummers soms niet en worden de formulieren verkeerd ingevuld. 'Blijkbaar kunnen de betrokken mensen het niet aan', zegt een ingewijde.

Verdwaald in bureaucratie

Enkele gemeenten hebben het systeem vorig jaar al 'failliet' verklaard

Na de introductie van het nieuwe stelsel in januari 2015 raakten budgethouders verdwaald in de nieuwe bureaucratie. Zorgverleners klaagden dat ze maandenlang moesten wachten en dan vaak nog onvoldoende geld kregen.

Door de declaraties niet meer strikt te controleren kwamen de betalingen alsnog op gang. Een groot deel van de Tweede Kamer is inmiddels het vertrouwen in het huidige pgb-systeem verloren. Ook enkele gemeenten hebben het systeem vorig jaar al 'failliet' verklaard.

De SVB kampt met grote ict-problemen en bovendien is het stelsel zeer complex. Gemeenten, zorgkantoren, pgb-houders en zorgverleners moeten allemaal informatie uitwisselen voordat de SVB tot betaling kan overgaan. Dat leidde steeds weer tot problemen.

'Geen aanwijzingen van grootschalige fraude'

Rond de verkiezingen zit niemand te wachten op nieuwe paniek

Het oude management van de SVB drong er vorig jaar op aan de controles weer in te voeren omdat de 'integriteit' van de organisatie in het geding zou zijn. De vrees was dat het uitzetten van de controles fraude in de hand zou werken, binnen en buiten de organisatie.

De topvrouw van de SVB en de tweede man zijn inmiddels opgestapt. Het huidige management zegt geen aanwijzingen te hebben van grootschalige fraude. Volgens Den Hollander van de SVB is er wel degelijk gelet op misbruik. Bij verdachte gevallen zijn zorgkantoren en gemeenten daarvan op de hoogte gesteld.

De SVB heeft er ook nog steeds vertrouwen in dat het systeem kan werken. Volgens Den Hollander hoeft het niet tot onoverkomelijke problemen te leiden als de controles per oktober in werking treden. Circa 850 werknemers bij de SVB zouden inmiddels goed voorbereid zijn om de problemen met de declaraties snel te verhelpen. Via flyers, banners, brieven en folders worden pgb-houders en zorgverleners nu benaderd. Ook zijn er gestandaardiseerde declaratieformulieren beschikbaar waarvan zorgverleners gebruik kunnen maken.

Het is de vraag of Van Rijn daarop durft te vertrouwen. Rond de verkiezingen zit niemand te wachten op nieuwe paniek. Aan de andere kant veroorzaken de beperkte controles ook weer nieuwe problemen. Gemeenten hebben moeite hun jaarrekening over 2015 goedgekeurd te krijgen, omdat de rechtmatigheid van de pgb-budgetten voor accountants onmogelijk is vast te stellen.

De SVB moet strenger toezien op de rechtmatigheid van pgb-declaraties

  • 86% (3473)

    Eens

  • 14% (567)

    Oneens

4040 stemmen