Experts enthousiast over nieuwe aanpak alzheimer
© THINKSTOCK

Experts enthousiast over nieuwe aanpak alzheimer

Hersenen die beginnen met een alzheimer-achtige aftakeling zijn in principe nog te redden. Dit blijkt uit een spraakmakend Brits muizenexperiment.

Hoewel de weg naar een medicijn lang en onzeker is, reageren hersenonderzoekers in binnen- en buitenland enthousiast op de resultaten in het nieuwste nummer van Science Translational Medicine. Alzheimerexpert Wiep Scheper van het VUmc - niet direct betrokken bij de Britse studie - spreekt van een 'fundamenteel nieuwe aanpak van alzheimer'.

Verkeerd gevouwen eiwitten
Onderzoekers van onder meer University of Leicester infecteerden de hersenen van vier weken oude muizen met verkeerd gevouwen eiwitten. Dit leidt bij de dieren tot een vergelijkbare aftakeling als bij alzheimer, parkinson en creutzfeldt-jakob. De hersenen proberen gevaarlijke ophopingen van eiwitten te voorkomen en stoppen daarom met de aanmaak van nieuwe eiwitten. Een nuttig verdedigingsmechanisme, maar als het te fanatiek gebeurt, kunnen hersencellen hun functie niet meer uitvoeren en sterven ze af. Gevolg voor de patiënt: geheugenverlies, problemen met de motoriek en uiteindelijk de dood.

Bij de nieuwe studie bleek toediening van de stof GSK2606414 beschermend te werken. De muizen bleven in hun kooien rondrennen en presteerden normaal op taken als objectherkenning. Onbehandelde muizen takelden wel in rap tempo af.

Scheper: 'Behandelingen van alzheimer richten zich nu vooral op het remmen van de ophoping van verkeerd gevouwen eiwitten. Maar dit stofje spoort de hersencellen aan om weer goed hun werk te doen. Dit gaat een stuk verder.'

Historisch keerpunt
Hoogleraar moleculaire neurobiologie Roger Morris, van King's College London, sprak tegenover de BBC van een 'historisch keerpunt in de zoektocht naar een alzheimermedicijn'.

Elly Hol, hoogleraar aan de UvA en onderzoeker aan het UMC Utrecht Hersencentrum, noemt de Britse studie 'indrukwekkend'. Toch willen Scheper zowel als Hol niet te vroeg juichen, mede met oog op de bijwerkingen bij het experiment. Zo verloren de behandelde muizen 20 procent van hun lichaamsgewicht.

Hol wijst op eerdere teleurstellingen na triomfen in het laboratorium. Dit gebeurde onder meer na een studie in Science vorig jaar, waarin alzheimermuizen het stofje bexaroteen oraal kregen toegediend. Binnen 72 uur slonken de plakkaten met verkeerd gevouwen eiwitten met 50 procent. Hol: 'Inmiddels hebben drie labs die proef herhaald en blijken die resultaten geen stand te houden.'

Inteeltmuis
Onderzoekers gebruiken vaak gefokte muizen die genetisch gezien maar weinig van elkaar verschillen. Zo'n 'inteeltmuis' is handig voor onderlinge vergelijking bij experimenten, maar het is de vraag hoe representatief het dier nog is. Hol: 'Muizen van andere families kunnen hierdoor soms totaal anders reageren. Bij mensen is de genetische diversiteit nog groter.'