Energiebedrijf vergist zich in grootte Terschelling en past spotje aan

De vergissing kwam door een factcheck van de Volkskrant aan het licht

Energieleverancier Vrijopnaam past een commercial aan die sinds vorige week op de radio te horen is. In het spotje wordt beweerd dat een zonnepark nog kleiner dan Terschelling genoeg is om heel Nederland van energie te voorzien. Na vragen van de Volkskrant in het kader van een 'Klopt dit wel?'-aflevering blijkt echter dat Vrijopnaam zich in de grootte van Terschelling heeft vergist. Lees hieronder de desbetreffende aflevering van onze factcheck-rubriek terug.

Wat werd er beweerd?

'Om heel Nederland van energie te voorzien is een zonnepark dat nog kleiner is dan Terschelling genoeg', aldus een nieuw radiospotje van energieleverancier Vrijopnaam, dat sinds vorige week te horen is. Valt reuze mee, als je bedenkt dat Terschelling nog geen vierhonderdste van het Nederlands landoppervlak beslaat. Vrijopnaam biedt elektriciteit aan die opgewekt is in Nederlandse zonneparken.

Klopt het?

We hebben ons simpelweg vergist

Bas Wijnen, mede-eigenaar

Op haar website geeft Vrijopnaam informatie over de berekening. Om alle huishoudens in Nederland een jaar lang van elektriciteit te voorzien, moet de zon 23 miljard kilowattuur aan stroom opwekken. Uitgaande van een gemiddeld zonnepaneel, zou daar 46 duizend hectare aan zonnepanelen voor nodig zijn. Dat is 22 bij 22 kilometer, oftewel driekwart Terschelling.

Terschelling is volgens Vrijopnaam 67 duizend hectare groot. Wie dit bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) nakijkt, ontdekt echter dat dit oppervlak vooral uit water bestaat- het landoppervlak beslaat slechts achtduizend hectare. Dat is minder dan een vijfde van het volgens Vrijopnaam benodigde oppervlak aan zonnepanelen.

Inmiddels heeft Vrijopnaam de commercial aangepast van Terschelling naar Texel. 'We hebben ons simpelweg vergist', reageert Bas Wijnen, mede-eigenaar van Vrijopnaam. 'Nu kunnen zonneparken op water gebouwd worden, maar dit was niet wat we wilden suggereren.'

Past de energievoorziening voor Nederland dan wel op Texel? Vrijopnaam gaat in haar berekeningen uit van een jaaropbrengst van 270 kilowattuur per 1,65 vierkante meter zonnepaneel, wat neerkomt op 164 kilowattuur per vierkante meter. De jaaropbrengst van zonnesystemen in Nederland schommelt tussen de 100 en 200 kilowattuur, dus dat is een goede inschatting.

Deel je echter het jaarlijkse elektriciteitsverbruik van huishoudens (22,7 miljard kilowattuur, om precies te zijn) door de jaaropbrengst per hectare, dan kom je uit op 14 duizend hectare: veel minder dan de door Vrijopnaam genoemde 46 duizend. Die 14 duizend hectare aan zonnecellen past inderdaad niet op Terschelling, maar wel op het 16 duizend hectare grote Texel.

Het is inderdaad niet helemaal correct, we hebben maar twintig seconden in het spotje, en 'energie' is korter dan 'elektriciteit'

Bas Wijnen, mede-eigenaar

Maar: deze berekeningen gaan over elektriciteit voor alle Nederlandse huishoudens. Volgens het CBS gebruiken huishoudens in Nederland slechts 22 procent van alle elektriciteit, de rest gaat onder andere naar industrie en landbouw. Wil je heel Nederland van elektriciteit voorzien, dan moet je een gebied van 63 duizend hectare volbouwen - bijna heel Zuid-Limburg. Ook heeft Vrijopnaam het in haar spotje over 'energie', waar het in de berekening om 'elektriciteit' gaat. De totale Nederlandse energievoorziening bestaat slechts voor 16 procent uit elektriciteit, en voor een veel groter deel uit gas en andere brandstoffen. 

'Het is inderdaad niet helemaal correct', verexcuseert Wijnen zich. 'We hebben maar twintig seconden in het spotje, en 'energie' is korter dan 'elektriciteit''. Bovendien is energie in de volksmond hetzelfde als stroom. Ik heb niet de indruk dat we mensen op het verkeerde been zetten.' In de bijbehorende campagne op social media benoemt Vrijopnaam wel specifiek dat het alleen om elektriciteit bij huishoudens gaat.

Wijnen zegt dat het ook niet de bedoeling is om Texel werkelijk vol te bouwen met zonnepanelen

Een ander probleem is dat zonne-energie niet altijd beschikbaar is. 's Winters is de opbrengst lager, en 's nachts zelfs nihil. Nederland zal hoe dan ook deels afhankelijk blijven van andere vormen van elektriciteitsvoorziening, of slimme manieren moeten vinden om de zonne-energie op te slaan. 

Wijnen zegt dat het ook niet de bedoeling is om Texel werkelijk vol te bouwen met zonnepanelen. 'We willen slechts aangeven hoe groot de potentie is van zonne-energie. Als je alle restruimte in Nederland gebruikt, zoals braakliggend terrein langs spoorwegen of snelwegen, dan kun je echt een heel eind komen.'

Eindoordeel

Dat je met zonnepanelen op Terschelling heel Nederland van energie kunt voorzien klopt niet. Met panelen op Texel alle huishoudens van elektriciteit voorzien is in theorie wel mogelijk, mits enkele technische uitdagingen worden overwonnen.