Een gezond voedingspatroon lijkt gunstig bij depressie
© Colourbox

Een gezond voedingspatroon lijkt gunstig bij depressie

Beter/eten

Over de invloed van voeding op onze gezondheid. Deze week: maakt junkfood depressief?

Dat we met een gezond voedingspatroon beter beschermd zijn tegen ziektes als hartklachten, kanker en diabetes, is bekend maar heeft ons brein er ook last van als we ongezond eten? En kan bepaalde voeding een depressie tegengaan?

De laatste jaren zoeken psychiaters vaker de samenwerking met voedingswetenschappers. Zij zien een overduidelijk verband tussen depressie en obesitas. Wie kampt met een depressie heeft bijna 60 procent meer kans op het krijgen van fors overgewicht en wie lijdt aan obesitas loopt een bijna 55 procent hoger risico op een depressie, zo bleek een paar jaar geleden uit een analyse van vijftien studies bij bijna 60 duizend mensen.

Hormonale veranderingen door consumptie van veel en ongezond voedsel zijn mogelijk van invloed op het ontstaan van depressieve symptomen

Beschermende stoffen

Psychologische verklaringen liggen voor de hand, zegt de Amsterdamse voedingswetenschapper en hoogleraar Marjolein Visser. Mensen met een depressie zijn vaak minder lichamelijk actief en letten minder op gezonde voeding. Andersom geldt dat onvrede over een te dik lichaam en het gevoel daardoor uitgesloten te worden, kan leiden tot depressieve klachten. Maar mogelijk spelen ook biologische mechanismen een rol. De toename van lichaamsvet en de consumptie van veel en ongezond voedsel kunnen bijvoorbeeld hormonale veranderingen en kleine ontstekingen in het lichaam veroorzaken, die mogelijk van invloed zijn op het ontstaan van depressieve symptomen.

Misschien zitten er ook beschermende stoffen in voeding, die depressieve mensen te weinig binnen krijgen, aldus Visser. Vitamine D bijvoorbeeld is de bouwsteen van neurotransmitters, de boodschapperstofjes in de hersenen. En visvetzuren zijn van belang voor de bouw van celmembranen. Verklaart dat waarom mensen met een mediterraan voedingspatroon (veel groente, fruit, olijfolie, noten) minder vaak depressief zijn en fast food-liefhebbers vaker? En waarom krijgen mensen met een laag gehalte aan vitamine B vaker de diagnose depressie en mensen die veel calcium eten weer niet?

Worden mensen depressief door een gebrek aan vitamine B11 of hebben ze een gebrek aan vitamine B11 omdat ze depressief zijn?

Het probleem met veel studies, zegt Visser, is dat het momentopnames zijn, die niets zeggen over oorzaak en gevolg. Worden mensen depressief doordat ze bijvoorbeeld te weinig vitamine B11 in hun bloed hebben of hebben ze een gebrek aan vitamine B11 omdat ze depressief zijn?

MooDFOOD heet het Europese project dat op die vragen antwoord moet gaan geven. Dertien onderzoeksinstellingen in negen landen zoeken uit of er een verband is tussen voeding, overgewicht en depressie en welke mechanismes daar mogelijk een rol bij spelen. Met haar collega Ingeborg Brouwer coördineert Visser vanuit de Vrije Universiteit in Amsterdam een internationaal onderzoek, waaraan duizend proefpersonen meedoen.

Voorzichtige aanwijzingen

Deelnemers die gezonder gingen eten, knapten beduidend vaker op

Allemaal hebben ze licht overgewicht en een iets verhoogde kans op een depressie. Getest wordt wat het effect is van regelmatige voedingsadviezen en of een dagelijkse pil met vitamines en mineralen een meerwaarde heeft. Een deel van de groep krijgt een placebopil. Er wordt bijgehouden wie last krijgt van depressieve symptomen.

In de pil zittennaast visvetzuren en vitamine D ook calcium, selenium en vitamine B11. 'Dat zijn vooralsnog de beste kandidaten', zegt Visser. Over twee jaar moet een analyse van de gegevens duidelijk maken of gezonde voeding of de ingrediënten in de pil een depressie kunnen voorkomen.

De eerste voorzichtige aanwijzingen zijn er al. Begin dit jaar toonden Australische wetenschappers in vakblad BMC Medicine aan dat depressieve mensen die ongezond eten gebaat kunnen zijn bij een verbetering van hun voedingspatroon (groente, fruit, granen, noten en olijfolie). Het betrof weliswaar een kleine onderzoeksgroep maar de deelnemers die gezonder gingen eten, knapten beduidend vaker op dan gelijkgestemde deelnemers in de controlegroep die geen voedingsadviezen hadden gekregen.

Onderzoekers van de Vrije Universiteit zoeken mensen met en zonder stemmingsklachten om mee te doen met hun onderzoek. Meer info op www.befocused-vu.nl

Heeft u ook een vraag voor deze rubriek? Mail naar voeding@volkskrant.nl