Voorbeelden van portretfoto's die door het panel werden beoordeeld op hun uiterlijk en door anderen als sollicitant voor een baan in een kantoorboekhandel of een consultancykantoor.
Voorbeelden van portretfoto's die door het panel werden beoordeeld op hun uiterlijk en door anderen als sollicitant voor een baan in een kantoorboekhandel of een consultancykantoor. ©

Bij sollicitaties gaat het om de looks, daarna pas om de capaciteiten

Aantrekkelijkheid, zelfvertrouwen en fitheid zijn de belangrijkste voorspellers voor succes op de arbeidsmarkt. Dat blijkt uit onderzoek van het SCP. Vooral de 'relatieve lelijkerds' ondervinden nadeel van hun uiterlijk.

Niet opleidingsniveau, etniciteit of leeftijd, maar aantrekkelijkheid, zelfvertrouwen en fitheid zijn de belangrijkste voorspellers voor succes op de arbeidsmarkt.

Zo hebben aantrekkelijke mensen maar liefst 20 procent meer kans om uitgenodigd te worden voor een sollicitatiegesprek dan hun minder knappe medemens. Voor dienstverlenende banen met een laag opleidingsniveau zijn uiterlijk en zelfvertrouwen zelfs de doorslaggevende factoren.

Het onderzoek naar 'persoonlijk kapitaal' - zoals aantrekkelijkheid, zelfvertrouwen en fysieke fitheid samen worden genoemd - maakt deel uit van de sociale en culturele jaarbalans van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). Aanleiding voor het onderzoek naar de rol van uiterlijk op de arbeidsmarkt was 'de sterke beeldcultuur waarin we leven', zegt een van de hoofdonderzoekers, psycholoog Cretien van Campen.

Solliciteren kan bijna niet meer zonder foto. Via Facebook of LinkedIn zien werkgevers onmiddellijk hoe iemand eruitziet. Wij vroegen ons af wat de gevolgen hiervan zijn

'Solliciteren kan bijna niet meer zonder foto. Via Facebook of LinkedIn zien werkgevers onmiddellijk hoe iemand eruitziet. Wij vroegen ons af wat de gevolgen hiervan zijn.'

Een panel van 129 mensen beoordeelde op verzoek van de onderzoekers portretfoto's van Nederlandse mannen en vrouwen op hun uiterlijk. Ze gaven de gezichten een cijfer en werden daarbij gevraagd rekening te houden met hun leeftijd, geslacht en etniciteit om een zo objectief mogelijke uitslag te krijgen.

Vervolgens gaven 1.600 ondervraagden aan aan wie zij wel of niet voor een baan als medewerker van een kantoorboekhandel of consultancykantoor zouden kiezen. De portretfoto's waren voorzien van fictieve naam, leeftijd, opleidingsniveau en werkervaring.

Daaruit bleek dat vooral de 'relatieve lelijkerds' nadeel ondervinden van hun uiterlijk. Een knappe of charmante verschijning geeft 20 procent voordeel, maar met een onaantrekkelijk gelaat heb je meer dan twee keer zo weinig kans om uitgenodigd te worden.

Spanning

In de test kwamen bijvoorbeeld de fictieve Claartje (symmetrisch, slank, langharig blond) en Jozef (brede kaaklijn, donkere krullen) en Vera (aan de mollige kant) aan bod. Zelfs bij een lagere scholing of beperktere werkervaring kiezen de ondervraagden sneller voor de eerste twee, vertelt onderzoeker Van Campen.

De uitkomst van het onderzoek verbaast hem. 'Er is al veel onderzoek naar de sociale rol van uiterlijk gedaan en ik had ook wel verwacht dat het van invloed zou zijn, maar dit is wel erg veel.' Volgens Van Campen is het zeer menselijk om iemand op zijn of haar 'fysieke en mentale uitstraling' te beoordelen. Ook voor een baan. 'Je wilt niet alleen een goede maar ook een prettige collega.'

Daarbij blijken zaken als charme en uitstraling overigens doorslaggevender dan bijvoorbeeld symmetrie voor de mate van aantrekkelijkheid. Van Campen: 'Symmetrie vinden we zelfs maar saai, we houden over het algemeen van gezichten waar meer spanning in zit.'