De intensive care. © ANP.
De intensive care. © ANP. © UNKNOWN

Artsen sjoemelen voor 1 miljard aan extra inkomsten bij elkaar

5 procent van de zorg die artsen en ziekenhuizen in rekening brengen, wordt dubbel gedeclareerd. Tussen 2006 en 2008 sjoemelden zij zo voor 1 miljard euro aan extra inkomsten bij elkaar. Ook worden medische ingrepen die relatief veel geld opleveren, zoals heupoperaties, vaker uitgevoerd dan behandelingen waarop niet extra wordt verdiend.

Econome Fleur Hasaart trekt deze conclusies in het proefschrift waarop ze vandaag promoveert aan de Universiteit Maastricht. Hasaart: 'De financiering van ons zorgstelsel lokt strategisch gedrag uit bij artsen en zorginstellingen om hun inkomen op te krikken.'  Dat staat haaks op het voornemen van het kabinet om de kosten van de gezondheidszorg drastisch terug te dringen de komende jaren.

'Los' declareren
Sinds 2005 declareren medici hun kosten via het systeem van diagnose behandel combinaties (dbc's). Een dbc is een totaalpakket van handelingen die horen bij een bepaalde aandoening, bijvoorbeeld een bezoek aan de polikliniek, het maken van een röntgenfoto en een nacontrole. Maar soms declareert een arts het maken van een foto ook nog 'los', door een tweede dbc te openen. Dit is wettelijk niet toegestaan.

'Je kunt het vergelijken met een schilder die je muren komt witten', zegt Hasaart. 'Daarmee spreek je ook een totaalprijs af. Als hij nog twee bakstenen extra meeneemt, brengt hij die niet apart in rekening.'

Grijs gebied
Hasaart analyseerde alle declaratiegegevens van 2006 tot en met 2008 van zorgverzekeraar CZ, tevens haar werkgever. In 5 procent van de rekeningen was sprake van onrechtmatig overdeclareren. Daarnaast is er een grijs gebied van het zogenoemde upcoding: artsen die een duurdere behandeling declareren dan zij uitvoeren of dan medisch gezien noodzakelijk is.

Zo zijn er bijvoorbeeld grote verschillen tussen ziekenhuizen in de behandeling van spataderen. Hasaart: 'In sommige ziekenhuizen gebeurt 90 procent van de operaties in de dagbehandeling, terwijl daar elders standaard een klinische opname met overnachting van wordt gemaakt. Dat laatste levert meer op.'

Financiële prikkel
Op locaties met vrijgevestigde artsen (zelfstandig ondernemers), worden vaker duurdere behandelingen ingezet dan in ziekenhuizen met artsen in loondienst. 'Daaraan zie je dat een financiële prikkel aanzet tot meer opereren.' Dat is niet per se vreemd, vindt Hasaart. 'Financieel strategisch gedrag zit in de mens. Maar als het om gezondheidszorg gaat, voelt het onethisch.'

De Orde van Medisch Specialisten zegt zich 'totaal niet' te herkennen in het beeld dat er met declaraties wordt gesjoemeld. Volgens de beroepsvereniging is het de taak van de zorgverzekeraars om dit te controleren en heeft zij geen signaal ontvangen dat er foutief wordt gedeclareerd. Wel erkent de Orde de verschillen in de wijze waarop ziekenhuizen hun behandelingen registreren.

Volgens Hasaart moeten zorgverzekeraars zich steviger opstellen in onderhandelingen met ziekenhuizen en zich beter bewust worden van de risico's van onrechtmatig declareren. 'Dat wringt soms, omdat medisch specialisten relatief schaars zijn en een zorgverzekeraar het zich niet kan permitteren om een groot ziekenhuis niet te contracteren. De  sympathie van de patiënt ligt vanzelfsprekend meer bij de arts dan bij de verzekeraar. Op macroniveau is iedereen tegen overbodige ingrepen, maar als je zelf met een kwaal kampt wil jel toch die operatie.'

Volg de Volkskrant op Twitter
Word vriend van de Volkskrant op Facebook