Artsen betalen mee aan proces tegen tabaksindustrie
© ANP

Artsen betalen mee aan proces tegen tabaksindustrie

Huisartsen en medisch specialisten gaan de strijd tegen de tabaksindustrie financieel ondersteunen. De vereniging Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG), waarvan ruim 250 artsen lid zijn, heeft besloten enkele honderdduizenden euro's beschikbaar te stellen voor de strafzaak die 1.300 zieke (ex-)rokers tegen de industrie willen aanspannen.

Het Nederlandse initiatief is voor zover bekend uniek in de wereld. Artsen scharen zich achter beleid om roken te ontmoedigen, schrijven mee aan rapporten en wijzen hun patiënten op de gevolgen van roken maar dat is allemaal te vrijblijvend, zegt Willem Mali, hoogleraar radiologie in het UMC Utrecht. 'Dokters moeten veel activistischer worden. We moeten erop af.'

De aankomende rechtsgang biedt volgens de artsenvereniging een uitgelezen kans om in actie te komen. Drie maanden geleden deden twee ernstig zieke (ex-)rokers aangifte tegen vier tabaksfabrikanten, ondersteund door 1.300 anderen. Doel is niet, zoals in andere rechtszaken, een schadevergoeding te krijgen, maar fabrikanten strafrechtelijk aan te pakken.

Eerste tabak-strafzaak van Europa

Jaarlijks sterven in Nederland bijna 20 duizend mensen aan de gevolgen van roken

De tabaksindustrie, zo luidt de aanklacht, heeft sigaretten met opzet verslavend gemaakt en benadeelt zo de gezondheid met voorbedachte rade. Het Openbaar Ministerie besluit binnenkort of tot vervolging wordt overgegaan. Het zou de eerste tabak-strafzaak in Europa zijn.

Jaarlijks sterven in Nederland bijna 20 duizend mensen aan de gevolgen van roken. Volgens Mali loopt Nederland met het antirookbeleid ver achter bij veel andere landen.Een kwart van Nederlanders rookt. In landen als de Verenigde Staten, Canada en Groot-Brittannië, ligt dat dankzij stringente antirookmaatregelen, veel lager.

Verantwoordelijkheid

Dokters hebben de verantwoordelijkheid zich met het beleid te bemoeien, vindt Yolanda van der Graaf, hoofdredacteur van het NTvG. Door hun kennis, autoriteit en het vertrouwen dat ze genieten, zijn artsen bij uitstek geschikt politici te overtuigen, denkt ze. 'De aandacht gaat nu vooral naar nieuwe, dure medicijnen tegen longkanker die de zorg onbetaalbaar dreigen te maken terwijl ze het leven van patiënten gemiddeld slechts een paar maanden verlengen. Maar als de bevolking niet zou roken, hoeven we dat debat helemaal niet te voeren.'

De artsenvereniging financiert de rechtsgang uit het eigen vermogen. De zaak past goed bij de doelstelling, zegt Mali: het verspreiden van medische kennis. 'Het gaat er vooral om dat jongeren van de tabak afblijven. Van alle veertigers die roken, is 80 procent voor het 18de jaar begonnen. Vrije keus? Dat argument is niet meer te handhaven. Het gaat om een verslaving.'

Legaal product

Artsen moeten zich krachtiger opstellen, zegt Van der Graaf. 'Zij zien in hun spreekkamer de ellende die door roken wordt veroorzaakt. Veel dokters zullen zeggen: ik behandel patiënten, moet ik nou ook nog op de zeepkist gaan staan? Dat is inderdaad een hele stap maar het is hard nodig.'

De vereniging van tabaksfabrikanten (VNK) benadrukt dat de industrie tabaksproducten produceert volgens de in Nederland geldende wetgeving. 'Wij hebben er vertrouwen in dat de verkoop van een legaal product niet als misdaad wordt gezien.'