Arbeidsongeschikten zorgen voor toename suïcide, niet werklozen
© Getty Images

Arbeidsongeschikten zorgen voor toename suïcide, niet werklozen

De sterke toename van het aantal zelfdodingen in Nederland blijkt geen gevolg van de toegenomen werkloosheid. Vooral arbeidsongeschikten maken een einde aan hun leven, blijkt uit een studie van de VU en 113Online. Dit zou gevolgen moeten hebben voor suïcidepreventie, zeggen de onderzoekers.

We vonden geen relatie met werkloosheid. Ook onder mensen met een bijstandsuitkering zagen we geen stijging

Na een jarenlange daling sinds de jaren tachtig, stijgt het aantal gevallen van suïcide sinds het uitbreken van de crisis jaarlijks met ruim 5 procent. Ook internationaal is een sterke groei zichtbaar. Volgens het British Medical Journal is het aantal zelfdodingen in Griekenland met 35 procent gestegen sinds de bezuinigingen. Ook in andere Europese landen is deze trend zichtbaar.

Vooral toename onder arbeidsongeschikten

Maar er is iets opmerkelijks aan de hand', zegt hij. 'Landen als Finland, Luxemburg, België en IJsland zijn ook getroffen door de crisis, maar daar is geen sprake van een toename van suïcide

Hoogleraar suïcidepreventie Ad Kerkhof

Er lijkt een verband tussen de crisis, de stijgende werkloosheid en het aantal gevallen van zelfdoding, zegt hoogleraar suïcidepreventie Ad Kerkhof van de VU in Amsterdam. 'Maar er is iets opmerkelijks aan de hand', zegt hij. 'Landen als Finland, Luxemburg, België en IJsland zijn ook getroffen door de crisis, maar daar is geen sprake van een toename van suïcide. Rara hoe kan dat?'

Kerkhof heeft met onder meer onderzoekers van Stichting 113Online, een hulpdienst voor mensen die denken aan zelfdoding, alle gevallen van suïcide in Nederland in de afgelopen tien jaar bekeken. De verwachting was dat vooral onder werklozen sprake zou zijn van een toename. Dat bleek niet het geval. 'We vonden geen relatie met werkloosheid. Ook onder mensen met een bijstandsuitkering zagen we geen stijging', zegt Kerkhof. Onder werkenden was wel een kleine toename. 'De echte groei was bij mensen met een arbeidsongeschiktheidsuitkering.'

Slechtere levensomstandigheden

Hoe dat komt, is niet duidelijk, zegt Kerkhof. Hij denkt dat de slechtere levensomstandigheden van arbeidsongeschikten een rol speelt. Hun inkomen neemt al jaren niet meer toe, terwijl alles duurder wordt. Het leven wordt steeds schraler en door de crisis verslechtert het toekomstperspectief. 'Het is vaak een combinatie van factoren. Vaak is ook nog sprake van depressies en persoonlijkheidsproblemen.'

Dat suïcide onder arbeidsongeschikten vaker voorkomt, was bekend. Dat onder werklozen geen stijging is, is nieuw. In tijden van crisis moet voor preventie daarom niet alleen naar werklozen worden gekeken, zegt onderzoekster Renske Gilissen van 113Online. Medewerkers van uitkeringsinstanties zouden getraind moeten worden om psychische problemen te onderkennen en cliënten te verwijzen naar hulpverlening. Ook bedrijfsartsen, deurwaarders en medewerkers van schuldsanering zouden zo'n poortwachtersfunctie moeten krijgen.

Het UWV zegt een protocol te hebben hoe te handelen bij zelfmoorddreiging en het herkennen van de signalen. Adviseurs leren hoe zij moeten reageren op meldingen van psychische nood.