© Arc Centre of Excellence Coral Reef Studies

Alleen tegengaan opwarming aarde kan Australisch Groot Barrièrerif nog redden

Het beroemde Groot Barrièrerif bij Australië kan alleen nog worden gered als de opwarming van de aarde wordt tegengegaan. Beperking van watervervuiling en het bestrijden van overbevissing zijn niet voldoende om het massaal verbleken van het koraal te voorkomen. Dat zeggen wetenschappers deze week in het tijdschrift Nature.

Volgens de auteurs is klimaatverandering de grootste bedreiging voor het rif, dat van groot belang is voor zowel het zeemilieu als het toerisme in Australië. Vorig jaar verbleekten grote delen van het koraal door opwarming van het zeewater. 'De verbleking die in 2016 is opgetreden was buitengewoon', zegt de Australische onderzoeker Terry Hughes van de James Cook Universiteit. 'Een dergelijke aantasting van het rif hebben we in geen dertig jaar gezien.'

Zo'n 90 procent van het koraal op het Barrièrerif werd vorig jaar getroffen door verbleking

Verbleking treedt op als het zeewater warmer wordt en het koraal de algen afstoot die het zijn kleur geven. Het koraal kan hiervan herstellen, maar niet als de warmte aanhoudt. Zo'n 90 procent van het koraal op het Barrièrerif werd vorig jaar getroffen door verbleking. Dat gebeurde onder invloed van het natuurverschijnsel El Niño, dat zorgde voor de aanvoer van ongewoon warm oceaanwater. Uit eerder onderzoek kwam naar voren dat 25 tot 35 procent van het koraal op het Barrièrerif bezig is af te sterven.

De Australische wetenschappers vergeleken drie periodes waarin verbleking optrad: in 2016, 2002 en 1998. Ze ontdekten dat de mate van verbleking nauw verband houdt met de temperatuur van het zeewater en veel minder met de waterkwaliteit of het al of niet toestaan van visserij. De hoogste temperaturen werden gemeten bij het noordelijk deel van het rif. Daar was ook de schade het grootst. 

De onderzoekers ontdekten ook dat koraal dat eerder heeft blootgestaan aan verbleking niet beter bestand is tegen opwarming als het opnieuw wordt getroffen. Delen van het rif die in 1998 en 2002 zwaar te lijden hadden, werden in 2016 weer ernstig aangetast door verbleking. Ze waren niet weerbaarder dan delen die voor het eerst verbleekten.

De herstelkansen zijn klein omdat een koraalrif al gauw enkele decennia nodig heeft om te herstellen

Erik Meesters, koraalbioloog Wageningen Marine Research

Uit de studie blijkt dat er bij een sterke verbleking, zoals vorig jaar, grote sterfte is onder alle koraalsoorten, zegt koraalbioloog Erik Meesters van Wageningen Marine Research. 'De herstelkansen zijn klein omdat een koraalrif al gauw enkele decennia nodig heeft om te herstellen. Het is waarschijnlijk dat in die tijd verscheidene malen verbleking zal optreden.'

Op dit moment doet zich volgens Meesters weer een 'slachting' voor op het Barrièrerif. Werd vorig jaar vooral het noordelijk deel zwaar beschadigd, momenteel is het centrale deel van het 2.000 kilometer lange rif aan de beurt. 

Meesters noemt het zeer verontrustend dat plaatselijke inspanningen om het rif te beschermen geen effect hebben als er niets gebeurt aan de opwarming van het zeewater. 'Pogingen om het koraal gezond te houden halen niets uit als er een golf warm water overheen spoelt.' Volgens Meesters kan het Barrièrerif alleen nog worden gered als de wereld onmiddellijk tot actie overgaat en het klimaatprobleem aanpakt. 'Gezien de opstelling van sommige van de rijkste en meest vervuilende landen lijkt die kans vrij klein.'