Een baby wordt onderzocht op een consultatiebureau in Utrecht.
Een baby wordt onderzocht op een consultatiebureau in Utrecht. © ANP

'Baby's moeten gevaccineerd worden tegen het rotavirus'

Baby's in Nederland moeten worden gevaccineerd tegen het rotavirus, stellen deskundigen tegenover de Volkskrant. Jaarlijks belanden naar schatting bijna 5.000 jonge kinderen met rota in het ziekenhuis. Ook overlijden 6 à 7 kinderen per jaar.

Het rotavirus is de belangrijkste veroorzaker van ernstige diarree bij kinderen. Wereldwijd leidt het virus volgens schattingen tot 500 duizend doden per jaar. In Nederland loopt het vaak goed af, maar niet altijd. Vooral in de wintermaanden belanden duizenden kinderen met uitdrogingsverschijnselen in het ziekenhuis. Driekwart is onder de 2.

Veel geld

'Jullie zeiden toch dat ze niet dood zou gaan?' (+)

Het gebeurt niet vaak dat een ziekenhuis openhartig spreekt over iets wat niet goed gaat. Vrijwel altijd besluiten artsen om te zwijgen, om te verwijzen naar het medisch beroepsgeheim. En al helemaal als het over een baby gaat. Over een meisje van negen maanden met blauwe ogen.

Opvallend is dat de Gezondheidsraad, een adviesorgaan voor de regering, volgens twee toenmalige leden al in 2010 in meerderheid voor opname van het rotavaccin in het Rijksvaccinatieprogramma was. Het rapport hierover verdween in een la.

De minderheid bij de Gezondheidsraad die tegen vaccinatie was, vond de ziektelast niet groot genoeg: aan het rotavirus overlijden relatief 'weinig' kinderen, waarvan een deel onderliggende gezondheidsproblemen heeft. Het kost veel geld om een nieuw vaccin aan het vaccinatieprogramma toe te voegen, terwijl de meeste kinderen er ook na een ziekenhuisopname geen gezondheidsproblemen aan overhouden.

Daarop besloot de voorzitter van de commissie de mening van de meerderheid niet door te drukken. 'Aansluitend is het zeer uitvoerige rapport na bespreking tussen het ministerie en de gezondheidsraad in een bureaulade verdwenen', stelt emeritus-hoogleraar kindergeneeskunde Ronald de Groot, lange tijd lid van de Gezondheidsraad.

Volgens De Groot bestaat er terughoudendheid om iets te veranderen aan het Rijksvaccinatieprogramma. 'De angst is dat er in de maatschappij steeds meer weerstand komt tegen vaccineren. Maar je moet mensen gewoon goed voorlichten.' Inmiddels wordt ook de mogelijkheid geopperd om vaccinatie door de verzekeraar te laten betalen.

Wij lopen in Nederland achter, dat kun je rustig zeggen

Patricia Bruijning-Verhagen, kinderarts en universitair docent

Gesteggel

Over het vaccin tegen rota wordt in Nederland al jaren gesteggeld. Wereldgezondheidsorganisatie WHO adviseert  sinds 2009 alle landen om dit op te nemen in hun publieke vaccinatieprogramma's. In landen als België, Duitsland, Engeland, Noorwegen, Finland en de VS worden kinderen al gevaccineerd tegen het rotavirus. Minister Schippers (Volksgezondheid) heeft de Gezondheidsraad deze zomer alsnog om een advies gevraagd.

'Wij lopen in Nederland achter, dat kun je rustig zeggen', zegt kinderarts en universitair docent Patricia Bruijning-Verhagen van het UMC Utrecht die onderzoek deed naar het virus. 'We zijn op een punt gekomen dat artsen en ouders zeggen: waarom doet iedereen dit, behalve wij?'

Wij doen Nederlandse kinderen nu tekort

Ronald de Groot, emeritus-hoogleraar kindergeneeskunde

De Volkskrant sprak met ouders van een kerngezonde baby van negen maanden die na een rota-infectie binnen een paar dagen overleed in het Radboudumc. 'Dit had voorkomen kunnen worden als ze was gevaccineerd', zeggen haar ouders.

'Wij doen Nederlandse kinderen nu tekort', zegt De Groot. Hij was jarenlang voorzitter van de  Europese Vereniging voor Infectieziekten bij Kinderen. 'Ik vraag me af waarom zes à zeven dode kinderen per jaar niet genoeg zijn om dit in te voeren. Als je ziet wat dit met kinderen doet: het zijn hoopjes ellende die binnenkomen in het ziekenhuis. We zijn inmiddels tientallen dode kinderen en duizenden ziekenhuisopnames verder, die wellicht voorkomen hadden kunnen worden. We lopen hopeloos achter bij buurlanden. Dit proces is veel te lang vertraagd. De schaamte over dit dossier is groot.'

We zijn in de Gezondheidsraad destijds te voorzichtig geweest

Maarten Postma, hoogleraar farmaco-economie

Te voorzichtig

In de Gezondheidsraad is sinds 2009 twee jaar lang vergaderd over de vraag of het vaccin in het Rijksvaccinatieprogramma moest komen, zegt De Groot. De raad erkent dat er inderdaad een 'concept-document in een  behoorlijk vergevorderd stadium' is. 'Daarin ontbreekt het adviesgedeelte', aldus de woordvoerder.

In ontwikkelingslanden is rota een nog groter probleem. De ziekte is vaker dodelijk. Nederland geeft jaarlijks miljoenen aan hulporganisaties voor vaccinatieprogramma's. 'In ontwikkelingslanden is dit een belangrijke oorzaak van kindersterfte', zegt Bruijning. 'Als je geen toegang hebt tot goede gezondheidszorg, dan kan het snel mis gaan. Maar ook in Nederland ken ik gevallen van wie werd gezegd: als dit kind acht uur later hier was gekomen, dan was het fout afgelopen.'

Hoogleraar farmaco-economie Maarten Postma uit Groningen, destijds ook lid van de Gezondheidsraad, deed onderzoek naar het vaccin en stelt dat invoering ervan kosten-effectief is. 'Dat komt ook doordat je in het Rijksvaccinatieprogramma heel andere, lagere prijzen betaalt aan de industrie.' Hij is lid van de Engelse commissie die vaccinaties beoordeelt.  'In Engeland wordt dit inmiddels gezien als een heel succesvol programma. We zijn in de Gezondheidsraad destijds te voorzichtig geweest.'