Golgotha

Een oratorium waarin Jezus (bas/bariton) zich verantwoordt voor priesters en Pilatus. Hij wordt omstuwd door massa's; ook wel betreurd in meditatieve koorzang. Solozangers interrumperen. De begeleiding is ingekleurd met frappante instrumentale soli. Vraag dát rond palmzondag allemaal maar niet aan de Bachvereniging. We hebben het immers over Golgotha, een oratorium uit 1948 van Frank Martin. De Zwitsers-Nederlandse componist (1890-1974) heeft er subtiel medeleven met de Kruisiging in neergelegd. De vraag is hoe hij op het idee kwam. Judas, Kajafas en Barrabas, hadden we die al niet redelijk in voorraad? Het was Rembrandt die Martin naar de notenbalk dreef. Met De drie kruisen, een ets die indruk maakt door zijn licht-donkerwerking en zijn aangrijpende voorstelling van het kwetsbare mensenlijf. Geschokt door de oorlog, kon de pacifist Martin zich niet aan het beeld onttrekken. De koorwereld heeft hem gestraft door zijn Golgotha nagenoeg links te laten liggen. Spijtig, want de lichtbundel die op Rembrandts ets de duisternis doorsnijdt, heeft in de muzikale fijnschilder Martin het beste naar boven gehaald. Tot de zeldzame keren dat het stuk in Nederland klonk, horen uitvoeringen van het Toonkunstkoor Amsterdam in 2002 en door het Omroepkoor in 2004. En nu levert de dirigent Daniel Reuss, die eerder Martins cantate Le vin herbé superieur op cd zette, ook een magnifieke opname van Golgotha af. Met zijn eigen koor Cappella Amsterdam, gecombineerd met het Philharmonisch Kamerkoor Estland, het Estse Nationaal Symfonieorkest en vijf solisten onder wie de bariton Mattijs van de Woerd. Fraaie productie. Martin investeerde delicate harmonieën - gekruid met modernismen wanneer er sprake is van verachtelijk gepeupel - in een Franstalige passie die eerder contemplatief is aangelegd dan theatraal. Al blijven, met dank aan de vier evangelies waaruit Martin zijn tekst samenstelde, ook le diable en les hypocrites niet ongenoemd. Van groot mysteriegehalte is de bijna stilstaande muziek rond de intredende dood. Van Bach wordt afstand genomen in een slotdeel over de wederopstanding, ontleend aan de meditaties van Augustinus. Reuss laat hier het licht triomferen in gewichtloze koor- en sopraanzang.