Géza Frid: kamermuziek

Dat je met Géza Frid kon lachen, valt op te maken uit zijn Twaalf Muzikale Karikaturen voor piano. De componist schreef ze in 1930, een jaar nadat hij zijn thuisbasis had gevonden in Amsterdam. Frid, de Hongaar die het pianospelen leerde van Bartók en compositieles kreeg van Kodály, moet deftige muziekliefhebbers destijds op de kast hebben gejaagd met miniaturen als 'Monotoon', 'Een beetje herhalen', of 'De begeleiding'. In het laatste stukje, anderhalve minuut, trekken hortend en stotend de riedeltjes en tierelantijntjes voorbij waarmee de 19de-eeuwers hun gevoelsexpressie plachten te larderen. Martin Tchiba had er een vrolijker feestneus bij mogen opzetten, maar verder niets dan lof voor deze Hongaars-Duitse pianist die zich bekommert om het oeuvre van de Hongaarse Nederlander Géza Frid (1904-1989). Op cd, buiten Nederland, lijkt er zowaar sprake van een prille Fridrenaissance. Op Hungaroton verscheen koormuziek, het Duits-Zwitserse Amaryllis Quartett nam strijkkwartetten op (het Vierde spelen ze in maart in Eindhoven). En nu pronkt Martin Tchiba met de plaatpremières van vier stuks kamermuziek. Zijn Nederlandse handlangster heet Birthe Blom. De violiste treft precies de juiste toon in Frids Podiumsuite uit 1928: theatraal, percussief, allesbehalve mooispelerij. In het stuk zitten Stravinskyknipogen en Ravelaccenten, maar toch ook een authentieke Frid (je ziet hem grijnzen boven de snelle hartslag van een eindeloos herhaalde basnoot). Minder opzien baart de Cellosonate, maar des te verrassender zijn de glijtonen waarmee het Pianotrio opent. Frid componeerde het stuk in 1947, een jaar voordat hij zijn Nederlandse paspoort mocht afhalen. Toch zindert in het derde deel, Passacaglia, nog veel heimwee naar het land van goulash en poesta.