Debussy, Ravel

Maarten Luther, die als voorman van de reformatie ook bijpassende kerkliederen componeerde, zal nauwelijks hebben bevroed wat er allemaal is uitgehaald met zijn koraal Ein' feste Burg ist unser Gott. Het lied duikt niet alleen op in de oeuvres van Bach en geheide Bachvereerders. Het spoor naar de burcht laat zich volgen tot in house-arrangementen en countryvarianten. Dat Luthers melodie ook aan de agnost Debussy zou appelleren, lag minder voor de hand. Debussy had dan ook eerder last van een anti-Duitse opwelling, toen hij in 1915 de hymne parafraseerde in zijn suite voor twee piano's En blanc et noir. Hoor het middendeel: na een langzaam akkoordenspel, 'mysterieux', komt Unser Gott in een geagiteerde beweging op gang, in een gewoel van motieven die elkaar van de voorgrond dringen. De muziek spat hier alle kanten uit, in een stijl die je voor 1915 archaïsch, actueel en futuristisch kunt noemen: Luther en Stravinsky draven voort met Monk en Cecil Taylor. En blanc et noir, Debussy's reflectie op de Eerste Wereldoorlog, maar intussen wel aan die aanleiding ontstegen, hoort tot de adembenemendste stukken voor twee piano's van de 20ste eeuw, op een niveau waar alleen Stravinsky, Bartók en Messiaen nog meedingen met 20 vingers. Hoewel, ook Maurice Ravel droeg bij aan het genre. Met dit verschil, dat zijn orkestversies van La valse en Rapsodie espagnole beter klinken dan de 176 toetsen-versies. Vladimir Ashkenazy, die dat als dirigent en oud-pianist wellicht beter weet dan wie ook, heeft toch besloten er nog eens als pianist voor te gaan zitten, samen met zijn zoon Vovka. Goed idee, want de versies voor twee piano's zijn fraai genoeg, zeker als de pianisten de piano zijn eigen klank gunnen en niet krampachtig hun best doen orkeststemmen na te bootsen. Ashkenazy & Zn laten hun Ravel en Debussy (ook Debussy's Jeux in een curieus arrangement van Jean-Efflam Bavouzet) met machtsvertoon én gratie uit de piano's rollen. Al blijkt in huize Ashkenazy ook het ratelen niet geheel uitgebannen.