Altus: from Castrato to Countertenor

Het was natuurlijk een gruwelijke gewoonte om jongetjes met een mooie stem te onderwerpen aan een operatie die hen voor het leven veranderde in het menselijk equivalent van os, kapoen of gesneden kater. De castratiepraktijk behoort al twee eeuwen tot het verleden, maar blijft intrigeren, omdat ze een handjevol legendarische zangers heeft voortgebracht voor wie componisten als Monteverdi, Händel en Mozart alles uit de kast trokken. De muziek is er dus nog wel, maar de stemmen niet meer. Toch valt er wel een indruk van te krijgen, mede dankzij de inmiddels aanmerkelijk gestegen kwaliteit van de mannelijke altzangers ofwel countertenoren. De Virgin-uitgave Altus lijkt dan ook in een leemte te voorzien, vooral door de veelbelovende ondertitel From Castrato to Countertenor. En op drie cd's heb je in principe voldoende schijfruimte om het hele verhaal nu eens netjes op een rijtje te zetten. Helaas blijkt Altus een verzamel-cd in de trant van 'Alle 13 goed', waarvan de samenstellende delen uitsluitend worden bijeengehouden door de hoge ligging van het gezang. Daar is op zichzelf niks mis mee, want de kunst van deze verre van klootloze meesterzangers mag er wezen. Neem de prestaties van Philippe Jaroussky, de onbetwiste meester van dit moment: fel, gevoelvol, expressief en dramatisch, en natuurlijk héél hoog. De bloemlezing, die ruwweg dertig jaar muziekpraktijk omspant, maakt ook duidelijk hoezeer de countertenorkunst is gegroeid in die tijd. Sterren van vroeger als René Jacobs, Paul Esswood en James Bowman verbleken naast nieuwe grootheden als Jaroussky, Brian Asawa en Andreas Scholl. Maar verder heeft Altus alles gemeen met de goedkoopste uitgaven van het Kruidvat: het drukwerk is onleesbaar uitgevoerd en bevat niet meer dan summiere informatie. En in de selectie muziekstukken valt nauwelijks enige lijn te bekennen, of het moet er een zijn die begint bij greatest hits en eindigt bij flauwekul als het kattenduet van Rossini of, erger, een popliedje van contratenor Gérard Lesne. Bovendien is het traject overwoekerd met bijdragen van een mindere god als David Daniels. En Schubert en Berlioz, die nooit iets met castraten maar ook niet met countertenoren te maken hebben gehad, zijn er met de haren bijgesleept. Nee, Altus is een schot naast open doel.